Vrijdag 01/07/2022

ExpoCurrent Affairs

Ook in zijn nieuwe expo blijft kunstschilder Marc Vanderleenen schetsen in het schemerduister

null Beeld Marc Vanderleenen / Annie Gentils Gallery
Beeld Marc Vanderleenen / Annie Gentils Gallery

Ooit werd kunstschilder Marc Vanderleenen (69) tot de ‘grijze Antwerpse school’ gerekend, samen met onder anderen Luc Tuymans en Guy Van Bossche. Hij is altijd grijs gebleven, ook in zijn nieuwe expo Current Affairs. ‘Er is wel een verhaal, maar ik wil het niet vertellen.’

Danny Ilegems

Toen ik Marc Vanderleenen interviewde voor zijn boek No clear thoughts, zei hij helemaal op het einde: “Ja, wat wil ik nu eigenlijk zeggen als kunstenaar? Ik heb daar geen klare gedachten over. Ik ben de schilder van de onklare lijn. Ik heb het gevoel dat ik nog even ver sta als toen ik begon, vijftig jaar geleden. Ik zoek nog steeds naar wat ik eventueel te zeggen zou kunnen hebben. Maar ondertussen heb ik al heel veel niet gezegd.”

In zijn nieuwe tentoonstelling bij Annie Gentils Gallery, getiteld Current Affairs, doet hij het weer: niet te veel zeggen, niet te veel tonen, maar des te meer verhullen en versluieren, in zijn typische vergrijsde kleuren, op zijn typische kleine paneeltjes.

Ooit, alweer zo’n drie decennia geleden, werd Vanderleenen tot de zogenaamde ‘Grijze Antwerpse school’ gerekend. Met generatiegenoten als Luc Tuymans, Guy Van Bossche en Bert De Beul had hij gemeen dat hij schilderde in een tijd dat schilderen hopeloos uit de mode was, en dat hij vele uren en dagen sleet in een café waar de anderen ook altijd zaten: de Witzli-Poetzli, in de schaduw van de Antwerpse kathedraal.

Maar toen brak Tuymans internationaal door, en toen werd het lastig voor iedereen. Vanderleenen: “Wij werden alleen nog maar met Tuymans vergeleken, ondanks het feit dat er veel meer verschillen waren tussen ons dan overeenkomsten.”

Van heel die grijze school is Marc Vanderleenen de meest grijze gebleven. Dat is ook het eerste wat opvalt als je de expo bij Annie Gentils binnenloopt: alles lijkt in één toon geschilderd, in een kleur die ergens tussen algengroen en moddergeel in ligt. Uit een mist van vegen en stippen doemt hier en daar een figuur op, waarvan de contouren zijn aangebracht met donkergrijze lijnen: een gestalte, een romp, een sokkel van een standbeeld, een bed, een landschap, een wolkenformatie. Het zijn beelden die meer vragen oproepen dan wat anders. Er zindert iets onder het oppervlak, maar je weet niet wat het is. Elk schilderij lijkt een rudimentaire schets van een groot, alles onthullend tableau dat er nooit is gekomen.

null Beeld Marc Vanderleenen / Annie Gentils Gallery
Beeld Marc Vanderleenen / Annie Gentils Gallery

“De schets is voor mij het belangrijkste”, aldus Vanderleenen. “Daar zit alles wat ik wil zeggen al in. Daarom maak ik graag kleine schilderijen. In groot werk verlies ik te veel. Ik vergelijk mijn schilderijen met notities op een bierkaartje. Ze leunen meer aan bij schrijven dan bij schilderen. En mijn figuren worden almaar vager. Ze bestaan tegenwoordig vooral uit kubussen en cilinders. Ik wil geen kostbare tijd meer verliezen met het schilderen van handen of gezichten. In wezen is mijn werk niet-narratief. Er is wel een onderliggend verhaal, maar ik wil het niet vertellen. Of toch niet in geuren en kleuren.”

Melancholie

Al die grijstonen geven het verzameld werk van Marc Vanderleenen onvermijdelijk een zweem van melancholie en neerslachtigheid. Men heeft hem wel eens “de meest pessimistische schilder van zijn generatie” genoemd. Dat vindt hij overdreven.

Vanderleenen: “Er zijn zeker beelden waarin een zekere existentiële angst doorschemert. Een schilderij met als titel Man running away from an existential problem zegt genoeg. Of neem mijn ‘gewonde mannen’ (voorover liggende figuren met een stok of een speer in hun rug, red.): tja, wat is het leven anders dan een langgerekte poging om niet gewond te geraken, lichamelijk noch mentaal? Maar om mij nu uit te roepen tot depressieve artiest... Evengoed zit er een lijn van lichtvoetigheid in mijn werk, vind ik: absurde humor, een sardonisch trekje, zonder dat het een moppentrommel wordt.”

In dat verband verdienen Vanderleenens kleine sculpturen in klei een speciale vermelding. Twaalf jaar geleden maakte hij een kotsend mannetje. Door zijn miniformaat, nog geen 10 centimeter hoog, was het extreem grappig. Maar het was wel genoemd naar de beroemde roman van Jean-Paul Sartre: La Nausée, de walging. Ook in Current Affairs duiken er weer van die kleiwerkjes op. Het meest opmerkelijke is ‘Man with shadow’: een rechtopstaande, voorovergebogen figuur met, liggend, zijn donkergrijze schaduw. Je kunt er een verwijzing in zien naar Van Goghs’ verloren gegane schilderij ‘De schilder op weg naar zijn werk’ (1888). Maar evengoed een ironisch zelfportret.

Marc Vanderleenen, Current Affairs. Tot 15 mei in Annie Gentils Gallery, en van 28 april tot 1 mei op Art Brussels.

null Beeld Marc Vanderleenen / Annie Gentils Gallery
Beeld Marc Vanderleenen / Annie Gentils Gallery
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234