Woensdag 04/08/2021

PortretShia LaBeouf

Ooit een veelbelovend acteur, nu vooral berucht voor zijn losse handjes

Shia LaBeouf bij de première van 'The Peanut Butter Falcon’ in 2019. Beeld European Press Agency (EPA)
Shia LaBeouf bij de première van 'The Peanut Butter Falcon’ in 2019.Beeld European Press Agency (EPA)

Op Netflix is hij nu in ‘Pieces of a Woman’ te zien, maar na aanklachten van partner­geweld door onder anderen muzikante FKA Twigs laat de streamingdienst hem alvast vallen. Is de carrière van de voor­malige kindster Shia LaBeouf (34) voorbij?

Met zijn handen in de zakken van zijn smoking staat Shia LaBeouf op de rode loper van het Filmfestival van Berlijn. Hoe hij zich voelt, is moeilijk te achterhalen, want over zijn hoofd drapeerde hij een bruine papieren zak, waarop in dikke zwarte letters geschreven staat: ‘I am not famous anymore’. Door twee kijkgaten zijn alleen de trieste groene ogen van de Amerikaanse acteur te zien. Het is februari 2014, en LaBeouf verkeert in volle existentiële crisis.

Ondanks de niet mis te verstane boodschap op zijn aparte hoofddeksel, zal LaBeouf wellicht tot aan het eind van zijn dagen bekend blijven voor deze stunt. Meer nog dan voor zijn rol als kwajongen Louis Stevens in de Disney Channel-serie Even Stevens, waarmee hij al op 14-jarige leeftijd doorbrak. En zelfs meer dan voor Transformers, Michael Bays lawaaierige blockbusterfranchise waarin LaBeouf de strijd aanbindt met bovenmaatse speelgoedrobots.

In zijn Transformers-periode geldt LaBeouf een tijd lang als de nieuwe jeune premier van Hollywood. Wanneer hij in 2008 ook nog eens gecast wordt als de zoon van icoon Indiana Jones in The Kingdom of the Crystal Skull, doet bedenker George Lucas zelfs even uitschijnen dat LaBeouf binnenkort de fakkel van Harrison Ford zal overnemen. Dat het uiteindelijk nooit zover komt, heeft niet alleen te maken met de lauwe ontvangst die de nieuwe Indiana Jones-film te beurt viel, maar ook met LaBeoufs eigen plannen.

 Shia LaBeouf met papieren zak op de rode loper van het Filmfestival van Berlijn: ‘I am not famous anymore.’ Beeld Photo News
Shia LaBeouf met papieren zak op de rode loper van het Filmfestival van Berlijn: ‘I am not famous anymore.’Beeld Photo News

Rond 2011 wisselt de jonge filmster het geweer radicaal van schouder. Na de derde Transformers-film zegt hij mainstream­entertainment – de vijver waarin hij al sinds zijn prille tienerjaren rondzwemt – voorgoed vaarwel. In 2014 onthult hij in Interview Magazine waarom: “Ik wilde de controle over mezelf terug, want die had ik volledig weggegeven aan deze industrie. Ik voelde me als een slaaf die niet mocht lezen. Dat klinkt extreem, maar zo slopend is het echt wanneer je helemaal geen inspraak krijgt.”

Vanaf 2012 maakt LaBeouf dan ook een scherpe bocht richting arthouse. Kleurt de acteur in John Hillcoats jaren 20-misdaadfilm Lawless nog relatief binnen de lijntjes, dan vormt Nymphomaniac (2013) wel de ultieme breuk met zijn Disney-verleden. Lars von Triers epische en semipornografische tweeluik over een seksverslaafde vrouw vormt het kantelpunt in de carrière van LaBeouf. Dat zag ook acteur Michaël Pas, die in de film de oudere versie van LaBeoufs personage Jerôme speelde: “Ik heb Shia een paar keer ontmoet, en in een van onze gesprekken zei hij me: ‘Mijn agent verklaart me gek, maar ik doe dit gratis!’ In werkelijkheid werkten we allemaal aan het basistarief van de Amerikaanse vakbond: ik was nog nooit zo goed betaald geweest. (lacht) Maar voor een ster als Shia was dat dus inderdaad bijna voor niets. Hij deed het echt voor de ervaring. Hij kwam uit een heel commerciële hoek, en was nu op zoek naar verdieping.”

En jawel, ook die bruine zak op zijn hoofd is een symptoom van die zoektocht. Hoe vaak LaBeouf destijds ook werd afgeschreven als een halvegare die ten onder ging aan zijn roem, zijn actie past wel degelijk in een ruimer kader van performance art. Twee dagen na zijn stunt op de rode loper in Berlijn lanceert LaBeouf samen met kunstenaars Nastja Säde Rönkkö en Luke Turner de installatie #IAMSORRY. In een galerie in Los Angeles gaat de acteur – nog steeds gekleed in dezelfde smoking en bruine zak – zes dagen lang aan een tafel zitten. Om de paar minuten neemt een nieuwe bezoeker tegenover hem plaats, LaBeouf incasseert in stilte wat die te zeggen heeft. Het is voor de acteur een manier om zijn eigen bekendheid te deconstrueren, en het publiek uit te nodigen om hem – van heel dichtbij – als een mens te komen bekijken, in plaats van als een curiosum.

Mikpunt van spot

Dat lukt niet helemaal, want zijn volgende project #INTRODUCTIONS – een video waarin LaBeouf met molenwiekende armen ‘Just do it!’ brult – werkt vooral op de lachspieren, en wordt zelfs de meest gegoogelde gif van 2015. Maar ook al neemt de wereld zijn kunst niet altijd even serieus, LaBeouf zelf doet dat wel. Zijn installatie ­HEWILLNOTDIVIDE.US, een livestream die de verscheurde Verenigde Staten na de verkiezing van Donald Trump weer moet verenigen, noemt ­La­Beouf in 2018 zijn belangrijkste project ooit: “Voor mij, een kereltje van Disney Channel dat naar betekenis verlangde, was het de allereerste keer dat ik echt vond wat ik zocht. Eindelijk had ik iets gemaakt dat me een doel gaf. Liefst van al wilde ik vier jaar lang elke dag daar bij die webcam zijn.”

Maar zover komt het niet. De livestream, die gedurende Trumps volledige ambtstermijn had moeten doorlopen, wordt meerdere malen stilgelegd – onder meer nadat LaBeouf voor de camera gearresteerd wordt. Het project had al snel een leger Trump-aanhangers, neonazi’s en internettrollen gelokt, die LaBeouf ter plaatse kwamen provoceren. Wanneer een van hen zich als een IS-terrorist uitgeeft, gaat LaBeouf hem te lijf.

Het is voor LaBeouf niet de eerste, en zeker niet de laatste keer dat hij zou worden gearresteerd. Caféruzies, rijden onder invloed, een Broadway-voorstelling verstoren met vreemd gedrag... Het schrikt heel wat regisseurs af om hem nog te casten. Al is dat niet per se terecht, vindt Bert Hamelinck. Hij was met Caviar de Belgische coproducent van Nymphomaniac: “Shia had toen ook al de reputatie moeilijk te zijn, maar daar heb ik niets van gezien. Integendeel: hij was voorbeeldig, kwam altijd op tijd, en zat ’s middags gewoon gezellig mee met de crew te lunchen. Ik kan niets slechts over hem zeggen.”

Uit de hand

Op filmsets lijkt LaBeouf zich inderdaad als een vis in het water te voelen. Veel meer dan in het dagelijkse leven. Dat vertelt hij ook in een gesprek voor filmblad Variety met zijn collega Kristen Stewart: “Ik denk dat ik de beste momenten van mijn leven op een filmset heb beleefd. Het is pas wanneer ik níét aan het opnemen ben, dat het uit de hand begint te lopen. Ik ben door en door ontevreden met het echte leven.”

Shia LaBoeuf met Vanessa Kirby in 'Pieces of a Woman'. Beeld /
Shia LaBoeuf met Vanessa Kirby in 'Pieces of a Woman'.Beeld /

De schuld daarvan legt hij voor een groot stuk bij zijn vader Jeff, die hem in zijn tienerjaren genadeloos pushte om het als acteur te maken. Wanneer LaBeouf in 2017, tijdens de opnames van The Peanut Butter Falcon, voor de zoveelste keer dronken wordt ingerekend, moet hij verplicht naar een afkickcentrum. Daar krijgt hij te horen dat hij aan een posttraumatische stressstoornis lijdt, als gevolg van de onverwerkte trauma’s uit zijn jeugd. LaBeouf beseft dat hij zijn demonen onder ogen moet zien, en schrijft het autobiografische scenario Honey Boy. Uiteindelijk zal hij in de film zelf de rol van zijn vader spelen.

Maar hoe therapeutisch die ervaring ook was, zijn duivels heeft hij er niet mee uitgedreven. Het beste bewijs: de rechtszaak die zijn voormalige vriendin FKA Twigs enkele weken geleden wegens partnergeweld tegen hem aanspande. Ze kreeg bijval van zangeres Sia, die in 2015 een relatie had met LaBeouf. In combinatie met eerdere beelden van een nogal fysieke confrontatie tussen LaBeouf en zijn toenmalige vrouw Mia Goth, begint dat akelig hard op een patroon te lijken.

LaBeouf bood inmiddels zijn excuses aan, en zegt te beseffen dat hij aan zichzelf moet werken. Maar of dat genoeg zal zijn, valt te betwijfelen. De getroebleerde acteur schittert momenteel op Netflix in Pieces of a Woman, maar na de aanklacht van FKA Twigs trok Netflix alvast de stekker uit ­LaBeoufs Oscar-campagne. Of hij ooit nog opnieuw aan de bak zal komen, is maar de vraag.

Pieces of a Woman, nu op Netflix.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234