Vrijdag 24/06/2022

NieuwsLiteratuur

Onuitgegeven werk van antisemiet Louis-Ferdinand Céline onthaald als ‘mirakel’

Een vrouw houdt een exemplaar vast van het deze week gepubliceerde boek ‘Guerre’. Beeld AFP
Een vrouw houdt een exemplaar vast van het deze week gepubliceerde boek ‘Guerre’.Beeld AFP

Een recent ontdekte, nooit eerder verschenen roman uit 1934 van de omstreden Franse auteur Louis-Ferdinand Céline (1894-1961) is deze week uitgegeven in Frankrijk. ‘De literaire gebeurtenis van het jaar’, zo klinkt het in literair Frankrijk. Maar het is wel een evenement met een gitzwart randje.

Dirk Leyman

De splijtende, sombere evocatie van WOI-oorlogsgeweld - getiteld Guerre - is door de Franse pers ontvangen als ‘adembenemend’: “Levendig, tragisch (…), te rangschikken naast meesterwerken van de schrijver als Voyage au bout de la nuit (1932) en Mort à crédit (1936)”, aldus Le Monde. “Een mirakel.” Ook specialisten zijn het erover eens dat dit ijzersterk materiaal is: “Een ontdekking van dit kaliber is ongezien. En onverwacht, vooral”, aldus Céline-specialist en historicus Pascal Fouché.

77 jaar lang ging men ervan uit dat talloze Céline-manuscripten voorgoed vernietigd waren, “verbrand” door het Franse verzet, nadat de collaborerende, openlijk antisemitische schrijver-arts aan het eind van WO II vanuit zijn Parijse appartement naar Duitsland vluchtte. Hij zocht toen onderdak in het kasteel van Sigmaringen, de ultieme schuilplaats van nazisympathisanten. Zelf beweerde Céline dat ze “gestolen” waren door weerstanders.

Maar eind augustus 2021 bleek dat liefst 6.000 pagina’s manuscripten in het bezit waren van een oud-journalist van Libération. Theatercriticus Jean-Pierre Thibaudat had ze vijftien jaar lang onder de pet gehouden én ooit gekregen van anonieme verzetslui. Hij overhandigde ze uiteindelijk aan de politie én de erfgenamen van Célines weduwe, die van ‘diefstal’ spraken.

Uitgeverij Gallimard besloot snel tot “een scrupuleuze, kritische” uitgave. Naast bekende manuscripten zaten in het pakket onder meer nooit uitgegeven teksten als Guerre en Londres én het manuscript van La Volonté du Roi Krogold. Guerre en Londres (dat volgend jaar zal verschijnen) vormen een drieluik met Mort à crédit. Ze zijn in een geut geschreven, vol rauwe spreektaal. “Céline was ontgoocheld over de ontvangst van Mort à crédit en radicaliseerde nadien”, aldus Fouché. “Hij liet de teksten onaangeroerd en hield ze in de lade.”

‘Belgen waren varkens’

Het zowat 120 pagina’s tellende Guerre vertelt over de 20-jarige getraumatiseerde brigadier Fernand, die wakker wordt op het slagveld in Poelkapelle, terwijl vrijwel iedereen om hem heen dood is. Gewond wordt hij naar het ziekenhuis gebracht nabij Haezebrouck, om te herstellen. Daar blijven de oorlog én de bombardementen in zijn hoofd rondzoemen. De erg crue tekst bevat ook zeer expliciete seksuele passages. “Vooral de Belgen waren varkens”, lezen we ook.

Fouché wijst op de “link tussen het tragische en het komische, de oorlogshorror en de dood, constantes in Célines oeuvre.” Tijdens WOI raakte hij als soldaat ook zelf zwaargewond nabij Ieper. Céline (pseudoniem van Louis Destouches) is berucht vanwege zijn rabiate antisemitische pamfletten Bagatelles pour un massacre in de aanloop van WO II. Nadien belandde hij in de gevangenis in Denemarken, is hij in Frankrijk veroordeeld, al ontsnapte hij aan de doodstaf als oorlogsveteraan en kreeg hij gratie, ook vanwege zijn literaire verdiensten. Nadien was hij opnieuw werkzaam als huisarts in Meudon, nabij Parijs.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234