Zondag 18/04/2021

BoekrecensieDagboek van een natuurjongen

Ontwapenend natuurdagboek van een Noord-Ierse Greta Thunberg zonder staartjes ★★★★☆

Dara McAnulty. Met uitzondering van zijn vader en de hond heeft elk lid van zijn gezin autisme. Beeld RV
Dara McAnulty. Met uitzondering van zijn vader en de hond heeft elk lid van zijn gezin autisme.Beeld RV

De filmrechten zijn al verkocht. Na lezing van Dagboek van een natuurjongen begrijp je waarom. De piepjonge Dara McAnulty (17) is een fenomeen, met zijn warmbloedige eerbetoon aan de natuur én de blik in zijn knetterende, autistische hoofd.

‘Uw zoon zal nooit een opstel kunnen schrijven of zelfs een alinea in elkaar kunnen draaien’, kregen de ouders van de Noord-Ierse jongen Dara McAnulty te horen. Wedden dat de leraar die deze botte woorden uitsprak zich nu voor de kop slaat?

Gelukkig liet McAnulty zich niet van de wijs brengen, ondanks het gehos van school naar school. Op zijn veertiende begon hij te bloggen over zijn leefwereld en zijn verwoede hang naar de natuur. De aanmoedigingen stroomden binnen. McAnulty startte een dagboek waarin hij de wonderlijke gang van de seizoenen nauwlettend registreerde, kickend op rode wouwen, kiekendieven, pinksterbloemen, heremietkreeftjes en sneeuwhazen. En hij had oog voor de tanende biodiversiteit.

‘Mijn stem borrelt op als een vulkaan en terwijl ik schrijf kunnen al mijn frustraties en hartstochten zomaar uitbarsten, de wereld in’, noteert hij. Zijn Dagboek van een natuurjongen, dat in mei 2020 in het Engels verscheen, werd in het Verenigd Koninkrijk meteen omarmd. McAnulty verzamelde een rist prijzen, waaronder de fameuze Wainwright Prize voor beste natuurboek én schouderklopjes van de beroemde wandelschrijver Robert MacFarlane. Nu volgen de vertalingen zich in hoog tempo op.

McAnulty is een soort Greta Thunberg zonder staartjes. Een tikje punky met zijn T-shirt van de rockband The Undertones en zo’n nerdy dikglazig brilletje. Als hij mag kiezen, stapt hij liever in de wijde natuur rond dan in klimaatmarsen. Maar zijn bekommernis voor de toestand van onze flora en fauna is even oprecht en Thunberg beschouwt hij als een partner in crime. Zelf is hij als ‘autistic naturalist’ en ambassadeur van de Dierenbeschermingsorganisatie en het Jane Goodall Institute een stem met weerklank. Hij mag bij ministers op de koffie en twittert er lustig op los. ‘Ik heb het hart van een natuuronderzoeker, het hoofd van een aankomend wetenschapper en de botten van iemand die nu al moe is van de apathie tegenover de afbraak van de natuurlijke wereld’, zo stelt McAnulty zichzelf voor.

Geen wortels van baksteen

Hoe is dat zo gekomen? McAnulty is geboren in verhuislustig gezin. In dit boek gaat het van County Fermanagh in het westen richting County Down in het zuidoosten, met de Noord-Ierse Mourne Mountains als favoriete wandelterrein. ‘Sommige mensen denken dat wortels van baksteen en specie zijn, maar de onze spreiden zich uit als myceliumnetwerken, verbonden met de bron van een samen geleefd leven, zodat wij geworteld blijven, waar we ook heen gaan.’ Met uitzondering van de vader, een marien bioloog, en ‘winderige windhond’ Rosie, heeft elk gezinslid autisme, zijn moeder, zijn broer Lorcan en zijn zusje Bláthnaid. Maar McAnulty is opgevoed met idealisme en veel toewijding. En dat suddert door.

De Mourne Mountains in County Down, Noord-Ierland, het favoriete wandelterrein van de jonge auteur. Beeld AP
De Mourne Mountains in County Down, Noord-Ierland, het favoriete wandelterrein van de jonge auteur.Beeld AP

Pakkende natuurbeschrijvingen over het klik-klakken van een roodborsttapuit of het gedartel van de sint-jansvlinder wisselt hij af met het relaas van dat eeuwige ‘ruziemaken in mijn hoofd’. Ook zijn angsten gaat hij niet uit de weg. ‘Het angstleger rukt op, maar mijn verdediging laat me in de steek.’ Op school voelt hij zich vaak ‘een gekooid, wild schepsel’, getart door verveling.

Maar in het buitenleven fleurt hij op, beleeft hij alles ongemeen intens. McAnulty wil ‘van de daken schreeuwen’ hoe we zoveel meer kunnen doen voor dier, natuur en klimaat. We lezen hoe hij activist wordt, maar ook hoe hij hartkloppingen krijgt door te obsessief met Twitter bezig te zijn.

McAnulty’s relaas verbleekt niet bij veel ‘volwassen’ natuurboeken. Goed, hij bezondigt zich soms aan springerige, nerveuze zinnen of laat weleens losse eindjes bungelen. Had een strengere redacteur soelaas gebracht? Blijkbaar sleutelde het hele gezin mee aan de eindversie. Echt storen doet die lichtjes geëxalteerde toon niet. Omdat McAnulty vervolgens weer nuchter het scalpel in zichzelf zet.

Zijn spontaneïteit imponeert, de kijklust, de ongedwongen manier waarop hij zijn twijfelende puber-ik gadeslaat. McAnulty is ontwapenend en authentiek. Hij bewondert Nobelprijswinnaar Seamus Heaney en denkt: ‘Ik ben een niemand.’ Even later bulkt hij weer van het zelfvertrouwen en geeft hij een donderende speech op een People’s Walk for Wildlife. Dara McAnulty: knoop die naam maar goed in de oren.

Dara McAnulty, 'Dagboek van een natuurjongen', Balans, 272 p., 22,99 euro. Vertaling Annemie de Vries.

 Beeld rv
Dara McAnulty, 'Dagboek van een natuurjongen', Balans, 272 p., 22,99 euro. Vertaling Annemie de Vries.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234