Zaterdag 06/03/2021

Interview

Online theaterstuk over kapitalisme: ‘Kinderen hebben een groot rechtvaardigheidsgevoel’

Sarah Vangeel (l.) en Karolien De Bleser van Compagnie Barbarie. Beeld Tim Coppens
Sarah Vangeel (l.) en Karolien De Bleser van Compagnie Barbarie.Beeld Tim Coppens

Drieëndertig jaar na de tv-show Pak de poen, een van de grootste debacles uit de VRT-geschiedenis, blaast Compagnie Barbarie het format nieuw leven in. Zo laat het theatergezelschap zijn jonge publiek kennismaken met het kapitalisme. ‘Mijn zoon probeert nu een gratis maatschappij uit te denken.’

“Het is ook voor ons een experiment. Maar we moeten mee, hé”, lacht Sarah Vangeel. De Compagnie Barbarie-actrice is deze zaterdag te zien in Pak de poen, een onlinevoorstelling die op de grens tussen theater en tv balanceert. Compagnie Barbarie maakte naam met energieke en soms luidruchtige jeugdvoorstellingen als Wa Wilder Man, Modders en Gratis chips!, waarbij de rol van hun jonge publiek bijna even belangrijk is als die van de actrices die op scène staan.

Een onlinevoorstelling maken is voor Compagnie Barbarie dan ook niet voor de hand liggend, maar gezien de insteek van Pak de poen kan het nu wel. “Ik ben niet zo’n grote fan van onlinevoorstellingen”, bekent Karolien De Bleser, die de regie verzorgt. “Maar omdat deze voorstelling zich zo goed leent tot het format van een tv-show wilden we het nu wel doen.”

Pak de poen is losjes geïnspireerd op Pak de poen, de show van 1 miljoen, een spelprogramma waarmee de toenmalige BRT in 1987 groot uitpakte. Alleen ging het in de eerste aflevering, gepresenteerd door Manu en René Verreth, gruwelijk mis. “Waanzin!”, vat Vangeel het samen. Zo was er het befaamde moment waarop René Verreth niet op de naam van de muzikale gast kon komen: “En dan nu, Percy… Jazeker!” 

Daar houdt het niet op. Vangeel: “Er is een legendarisch telefoongesprek waarin Manu Verreth iemand thuis wil opbellen, maar hij kan het nummer niet eens draaien.” De Bleser: “De spelletjes zijn totaal absurd. En zo saai! Maar daarom ook heel grappig. Je houdt dat niet voor mogelijk: is dit het prestigeproject van de BRT? Waarin kandidaten als Jo De Meyere lp’s moeten schikken op een zo hoog mogelijke toren?” 

In het honderd

Compagnie Barbarie belooft dat de spelletjes in hun Pak de poen minder flauw zullen zijn, maar ook bij hen loopt de boel – bewust – in het honderd. “Dat is eigenlijk de perfecte metafoor voor het kapitalisme”, zegt De Bleser. “We wilden het hebben over kapitalisme, over hebzucht, over een systeem dat goede basiselementen heeft maar doldraait en compleet uit de bocht vliegt. Dat werd tijdens die eerste lockdown nog duidelijker, toen dat systeem plotseling stilviel. In die zin is de voorstelling alleen maar actueler geworden.”

Ook hun kinderen zijn zich daarvan bewust. “Wij hebben dat gesprek wel gevoerd, omdat je plots twee werkloze ouders hebt”, vertelt Vangeel, die samen is met acteur Stijn Van Opstal. “Het besef dat alles geld kost, komt heel hard binnen op het moment dat er geen geld meer binnenkomt. Maar we jagen ze geen schrik aan. We gaan nog niet meteen in de goot belanden.” 

De Bleser: “Mijn zoon is al twee dagen bezig met het bedenken van een gratis maatschappij. De bedoeling is, denk ik, dat er vooral veel gratis lego te verkrijgen valt. Maar dat heeft wel te maken met het feit dat ik nu met deze voorstelling bezig ben, en dat het daar thuis vaak over gaat.”

Compagnie Barbarie, Sarah Vangeel, Karolien De Bleser, Pak De Poen, theater, voorstelling, toneel, kindervoorstelling, schoolvoorstelling, de studio, acteur, actrice, kaatje, regisseur Beeld Tim Coppens
Compagnie Barbarie, Sarah Vangeel, Karolien De Bleser, Pak De Poen, theater, voorstelling, toneel, kindervoorstelling, schoolvoorstelling, de studio, acteur, actrice, kaatje, regisseurBeeld Tim Coppens

Blijft de vraag: hoe maak je een stuk over kapitalisme op maat van zevenjarigen? In andere voorstellingen behandelde Compagnie Barbarie ook al zwaarwichtige thema’s als xenofobie of feminisme, dus ervaring hebben ze wel. “De basis van al die onderwerpen is heel simpel”, legt De Bleser uit. “Als je die moeilijke thema’s ontleedt, zijn die eigenlijk niet zo moeilijk. Bij kapitalisme is dat ook zo. Dat is een systeem waarin aan alle kinderen in de klas wordt beloofd dat ze kunnen worden wat ze willen en dat iedereen dezelfde kansen heeft. Zo zou het moeten zijn, maar dat is niet zo. Een ongelijkheid die fundamenteel onfair is, dat begrijpen kinderen heel goed.”

Vangeel: “We laten ons publiek, ook al zijn ze maar zeven of acht jaar oud, die ongelijkheid voelen. Zo pikken ze daar iets van op. Natuurlijk snappen ze niet alle details van het kapitalistische systeem als ze naar onze voorstelling komen kijken, maar dat is ook niet de bedoeling. We willen hen eerder laten voelen dat een gelijkwaardige behandeling toch zou moeten kunnen.” 

De Bleser: “Kinderen hebben een heel groot rechtvaardigheidsgevoel. Ik weet niet wanneer we dat als mensen kwijt geraken. Het heerlijke aan de scholen waar we komen is dat alle lagen van de maatschappij daar samen zitten; de kinderen van de bankbediende zitten in dezelfde klas als die van de slager. Die willen natuurlijk ook allemaal veel speelgoed, maar ik denk dat ze toch vaker kiezen voor een regeling die voor iedereen eerlijk is.”

Voor schoolvoorstellingen is het nog te vroeg, maar er is dus wel een tv-opname. De Bleser: “We hebben één opname gedaan voor een lege zaal, één voor een zaal met een klein publiek – onze kinderen en enkele vriendjes – en we hebben bepaalde scènes apart opgenomen. We gebruiken ook een applausband en een lachband. Alle truken van de foor die zo’n tv-show ook gebruikt.”

Toch blijft er de hoop om Pak de poen voor een livepubliek te kunnen spelen. “Heel graag”, zegt Vangeel. De Bleser: “Wat je live hebt, zeker bij onze voorstellingen, is dat we de kinderen nogal opzwepen, waardoor ze meegaan in de dynamiek van de voorstelling. Ik vraag me af hoe dat nu zal zijn.”

Pak de poen wordt deze zaterdag om 20 uur live uitgezonden op destudio.com. De show blijft 24 uur beschikbaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234