Zondag 22/09/2019

Film

Onderzoek: superhelden zijn veel gewelddadiger dan slechteriken in films

Een beeld uit ‘Captain America: Civil War’, een van de films die in de Amerikaanse studie aan bod kwamen. Beeld AP

Superhelden hebben tegenwoordig heel wat nodig om het kwaad te verslaan en ze gebruiken daarvoor erg vaak geweld. Zelfs de slechteriken zijn dikwijls iets braver, blijkt uit Amerikaans onderzoek. 

De kassa rinkelt de laatste jaren als er een grote superheldenfilm uitkomt, genre Captain America: Civil War.  Die bracht wereldwijd namelijk 1 miljard dollar (zo'n 876 miljoen euro) binnen. Maar net die superhelden die wereld willen verlossen van het kwaad, verspreiden volgens een nieuw Amerikaans onderzoek een slechte boodschap wat geweld betreft. Ze meppen, vernielen en schieten er namelijk vaker op los dan de slechteriken die ze moeten verslaan. 

Als je even de cijfers naast elkaar legt – zoals de onderzoekers hebben gedaan voor tien populaire films die in 2015 en 2016 in de zalen zijn gekomen (denk aan Fantastic Four of Teenage Mutant Ninja Turtles) – zitten de goodguys aan 23 geweldsdelicten per uur, in vergelijking met 18 voor hun tegenstanders. Samengeteld deelden de superhelden 1.021 keer klappen uit, grepen ze meer dan 650 keer naar een wapen, vernielden ze 199 keer eigendom en legden ze 168 keer iemand neer. De slechteriken schoten dan weer maar een goede 600 keer en pleegden aanzienlijk minder moorden (93).  

Batman

Stijn Joye, professor communicatiewetenschappen (UGent) is als filmkenner niet verbaasd. De superheldenfilms zijn er de laatste jaren inderdaad gewelddadiger op geworden, zegt hij. En hoe meer de superhelden in de films over de schreef gingen, hoe meer geld dat in het laatje bracht. “Er is een echte switch geweest in Hollywood”, ziet Joye. “Sommige regisseurs wilden geen toegevingen meer doen op het gebied van geweld en ze zijn daar aan de box office niet voor afgestraft.”

Een gamechanger op het vlak van de donkere, grauwe aanpak van het superheldengenre waren de Batman-films van Christopher Nolan, volgens Joye. De eerste daarvan verscheen in 2005. “Na Batman v Superman (2016, geregisseerd door Zack Snyder, YV) ontstond er ook controverse omdat Batman daarin zo gewelddadig was dat het niet meer strookte met het beeld dat fans hadden van hun held.” 

Maar er zijn natuurlijk ook goede redenen waarom de superhelden zo hardhandig optreden. En die hebben wellicht meer met geld te maken dan met noodzaak. Door meer geweld te tonen kunnen de regisseurs ook mikken op een ouder publiek en niet enkel kinderen. “De 18+-generatie is ook meer geneigd om nog een film in de cinema te gaan kijken dan op Netflix”, zegt Joye. “En het hangt ook wat samen met de videogames die dankzij technologie alsmaar realistischer worden. Kijkers willen in films datzelfde realisme ervaren.” 

Toch, waarschuwen de Amerikaanse onderzoekers, kijken er nog steeds heel veel jonge kinderen naar die films, en als die zich willen spiegelen aan hun helden, kan het weleens uit de hand lopen. Met alle gevolgen van dien. Ouders moeten het dat geweld daarom efficiënt counteren, stelt hoofdonderzoeker John Muller van het Penn State University College of Medicine. Kijken ze gewoon mee met hun kroost en spreken ze zich niet expliciet uit tegen het wapengekletter, dan geven ze de boodschap dat ze geweld goedkeuren.  

Ouders 

Klopt helemaal, zegt de Nederlandse professor mediaopvoeding Peter Nikken (Erasmus Universiteit Rotterdam). “We weten dat geweld in media een effect kan hebben op kinderen”, vertelt hij. “Maar alles hangt af van hoe dat voorgesteld wordt. Als de goede partij het geweld toepast, is er dus een grotere kans dat kinderen het gaan nadoen.” 

En als hun ouders voor het scherm compleet opgaan in de film en geen teken van afkeuring geven, is die kans zelfs nog groter, aldus Nikken. Wat ze eigenlijk moeten aangeven is: ‘Don’t try this at home’. “Ouders moeten zich dus echt kritisch opstellen en duidelijk maken dat film niet echt is”, zegt hij. “Boven de acht jaar is het ook al mogelijk om met je kinderen te praten over het geweld. Als ouder moet je dan benadrukken dat als mensen ruzie hebben, ze die beter kunnen uitpraten dan dat ze klappen gaan uitdelen.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234