Zondag 08/12/2019

Interview David Nicholls

'Nostalgie is een valkuil die ons plezier in het nu om zeep helpt'

Je staat op het punt je allereerste zoen te geven. Hou je je ogen open of doe je ze dicht? Waar leg je je handen? David Nicholls (52) beschrijft in ‘Eerste liefde’ de besognes van een verliefde puber, maar terwijl u misschien spontaan heimwee krijgt naar uw zorgeloze tienerjaren, is daar bij de Britse schrijver geen sprake van: ‘Mijn tienertijd was zwaar, ik mis hem geenszins.’

Voor wie nog op vakantie gaat: de lichtvoetigheid van ‘Eerste liefde’ maakt van het boek een prima reisgezel. We maken kennis met Charlie, een 16-jarige scholier die bij zijn gescheiden vader woont en zich in de lange zomer na de eindexamens stierlijk verveelt. Het geestige verhaal gaat over de opgetogenheid van een eerste liefde in een stadje net buiten Londen. Het saaie leven van Charlie verandert op slag als hij verliefd wordt op een meisje van de toneelclub waar hij per ongeluk belandt, en waar hij al even onbedoeld een rol krijgt in ‘Romeo en Julia’.

Meer nog dan de verwondering die hoort bij een eerste liefde, beschrijft Nicholls de zorgen en spanningen ervan. Hoeveel er mis kan gaan die eerste keer, in combinatie met de gedachte dat je hele bestaan ervan afhangt: je herinnert je het allemaal weer heel precies als je ‘Eerste liefde’ leest.

Als wij David Nicholls opbellen, zit hij op zijn vakantieadres in Zuid-Italië. Op de achtergrond waaien opgewekte geluiden vanaf het strand in zijn telefoon.

Nicholls «Ik verheerlijk de tienertijd niet. We herinneren ons die graag als wild en zorgeloos, maar ik vond het vooral een lastige periode, met veel twijfels en zorgen, en af en toe een leuk moment.»

Nicholls werd bekend met ‘De eerste dag’ (‘One Day’) uit 2009, een roman over geliefden die ex-geliefden worden en blijven twijfelen, in ook die typische beetje-grappige-en-beetje-pijnlijke Nicholls-stijl. Het verhaal speelt zich af op telkens dezelfde dag, en dat twintig jaar lang. Er gingen vijf miljoen exemplaren van over de toonbank en in 2011 werd het boek verfilmd. ‘Wij’ (2014) – over een huwelijk dat op knappen staat, maar misschien dankzij een al geplande vakantie kan worden gered – haalde de longlist van de Man Booker Prize.

‘Eerste liefde’ speelt zich af in de zomer van 1997, het jaar dat Tony Blair premier werd en Lady Diana stierf bij een auto-ongeluk.

– Waarom koos u dat jaar?

DAVID Nicholls «1997 was een speciaal jaar voor Groot-Brittannië. Het was het tijdperk van de britpop met Blur en Oasis, en de Spice Girls in de schooldisco. Zelf was ik 16 in 1983, maar ik wilde geen boek schrijven over mijn eigen jeugd en ook niet over de jaren 80. Met ‘Wij’ had ik al over die jaren geschreven. Ik heb Charlie in 1997 geplaatst omdat Tony Blair en Labour de verkiezingen wonnen. Het gaf mensen hoop, nadat Thatcher en de conservatieven lang aan de macht waren geweest. Daartegenover stond de dood van Lady Di, die symboliseerde het einde van een tijdperk. Charlies verhaal speelt zich ertussenin af, tussen hoop en verdriet.»

– Charlie groeit op met een depressieve vader. Waarom ging u voor dat thema?

Nicholls «In de jaren 90 gaven mensen nog geen naam aan iets als een depressie. In mijn boek doe ik dat ook niet. Mensen beschouwden het niet als een serieus probleem, meer als een tijdelijk iets. Er werd ook veel minder over gesproken. Nu is dat anders. Om met een depressieve partner of ouder te leven is moeilijk, het geeft zorgen en spanningen, maar het is ook strontvervelend, zeker als er geen verbetering is.

»In dit boek wilde ik onderzoeken hoe je met zo’n situatie omgaat. In het begin is Charlie hard en gemeen tegen zijn vader. Hij is boos en gefrustreerd omdat hij zijn vader niet meer herkent. Van de vriendschappelijke band die hij met hem had, is niets meer over. Hoe ga je met zo’n situatie om?»

– Herkent u dat uit uw eigen jeugd?

Nicholls «Iets ervan herken ik inderdaad, mijn vader en ik hadden een ingewikkelde relatie, maar anders dan in het boek. Hoe precies, houd ik liever privé, maar ik wilde wel graag schrijven vanuit het standpunt dat iemand moet leren omgaan met depressieve mensen. Op een gegeven moment wordt Charlie begripvoller en zorgzamer.»

– Charlie ontdekt dat zijn ouders feilbaar zijn. U bent ook vader van twee kinderen.

Nicholls «Het moment waarop je ontdekt dat je ouders feilbaar zijn, dat ze twijfelen, ruziemaken, het ook niet meer weten, dat blijft je als kind altijd bij. Het hoort bij opgroeien, maar eigenlijk wil je het helemaal niet weten. Charlie wil natuurlijk helemaal niet voor zijn vader zorgen. Zijn vader hoort voor hém te zorgen. Maar na de scheiding vindt hij zijn vader huilend op de bank.

»Ik ben inderdaad vader en ik bekijk mezelf door de ogen van mijn kinderen. Hoezeer ik ook mijn best doe, ik maak fouten, als ouder en als partner. Ook mijn kinderen zullen ontdekken dat ik feilbaar ben. De reis die je aflegt van kind naar volwassenheid beschouw ik als emotioneel en gecompliceerd. Ik ben nu van middelbare leeftijd, en ik raak niet uitgedacht over opgroeien en ouder worden.»

– Verlangt u nog weleens terug naar de tijd dat u tiener was?

Nicholls «Helemaal niet. Sommige mensen vinden mijn boeken nostalgisch. Nostalgie betekent verlangen naar het verleden, maar soms heb ik het idee dat mensen zo sterk naar het verleden verlangen dat ze het heden liefst willen vergeten. Ik wil helemaal niet terug naar het verleden. Mijn tienertijd was zwaar, ik mis hem geenszins.»

– Maar uw boek is wel nostalgisch.

Nicholls «Het gaat over het oppakken van het verleden met de bedoeling het daarna te laten rusten. Dankzij het internet sporen mensen hun vrienden van vroeger op; dat is prima, maar in mijn ogen niet om daarmee een gat in het heden op te vullen. Verlangen naar het verleden vind ik een val. Je helpt het plezier in het nu om zeep.»

– Afgaande op het succes van uw boeken houden uw lezers wel van nostalgie.

Nicholls «Liever noem ik het melancholie. Als ik terugkijk naar het verleden, denk ik niet dat het toen allemaal beter was. En ik voel al helemaal geen spijt. Als schrijver houd ik ervan een sfeer te creëren waarbij de lezer denkt: o ja, zo was het. Alsof je iets met elkaar deelt, alsof je allemaal naar dezelfde popsong luistert. Maar onze gevoelens over het verleden moeten het heden niet in de weg zitten.»

– In het Engels heet uw boek ‘Sweet Sorrow’, in het Nederlands ‘Eerste liefde’. Ook mooi?

Nicholls «Ik wist niet de Nederlandse vertaling zo heet. ‘Sweet Sorrow’ komt uit één van de mooiste frases in het toneelstuk ‘Romeo en Julia’ van Shakespeare: ‘Parting is such sweet sorrow that I shall say goodnight till it be morrow.’ Maar jullie zijn natuurlijk minder met Shakepeare opgegroeid dan wij. In sweet sorrow zit een tegenstelling, zoet versus smart. In mijn schrijven zoek ik ook altijd naar een balans tussen die twee.»

– Sinds 1997 is Groot-Brittannië enorm veranderd, kijk maar naar Boris Johnson en de brexit. Zou u daarover kunnen schrijven?

Nicholls «Ja, ik zou een roman over deze tijd willen schrijven, en ik denk ook dat ik dat moet doen. Ik moet het op z’n minst proberen. Ik heb nu een pauze ingelast, maar ik maak al wel aantekeningen.»

David Nicholls,

‘Eerste liefde’, Boekerij.

Ⓒ de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234