Zondag 19/09/2021

AnalyseMedia

‘Nog maar een blunder verwijderd van de ondergang’: bijna 100-jarige BBC ligt zwaar onder vuur

Martin Bashir spreekt prinses Diana voor de BBC, in 1995. Bashir bediende zich van valse informatie om Diana zover te krijgen het interview te doen. Beeld Corbis via Getty Images
Martin Bashir spreekt prinses Diana voor de BBC, in 1995. Bashir bediende zich van valse informatie om Diana zover te krijgen het interview te doen.Beeld Corbis via Getty Images

Ooit werd ze liefkozend Auntie Beeb genoemd, nu ligt de BBC zwaar onder vuur. Na de onthullingen over het discutabele interview met prinses Diana in 1995 is de omroep ‘nog maar een blunder verwijderd van de ondergang’.

De BBC bestaat komend jaar honderd jaar, maar voorlopig heerst er geen feeststemming op de burelen. Onthullingen over hoe de publieke omroep het bedrog omtrent het beroemde Diana-interview van Martin Bashir in de doofpot heeft gestopt, zijn als een bom ingeslagen. De vraag heeft zich zelfs aangediend of ’s werelds bekendste omroep in de huidige vorm kan voortbestaan.

Bashir heeft prinses Diana in 1995 met valse informatie verleid tot het opzienbarende interview, dat volgens sommigen haar tragische dood, twee jaar later, zou hebben ingeleid. Het grootste verwijt is dat de omroep het bedrog vervolgens een kwart eeuw lang geheim heeft gehouden. Zoals wel vaker is niet de misdaad het schadelijkst gebleken, maar de pogingen om die onder het tapijt te vegen.

Het vertrouwen in Auntie Beeb, zoals de BBC vroeger wel liefkozend werd genoemd, was al geschonden door de Jimmy Savile-affaire, de presentator van muziekprogramma’s die decennia lang kinderen zou hebben misbruikt. De omroepbazen zouden indertijd niet goed hebben opgelet, waardoor de in 2011 overleden televisiepersoonlijkheid zijn gang kon gaan. In 2013 leidde dat tot een wisseling van de BBC-top.

Zaterdag viel er opnieuw een kop. Lord Hall, indertijd de chef van Bashir, vertrok als bestuurder van de National Gallery. Hall was tussen 2013 en 2020 de baas van de omroep. Opvallend stil bleef het rondom Lord Birt, de baas van de BBC ten tijde van het interview. Birt, vaak bespot om zijn liefde voor managementjargon (‘Birtspeak’) zit nu in het Hogerhuis en is toezichthouder bij communicatiebedrijf Eutosat.

Maar de verwachting is dat met het rollen van koppen, of een reorganisatie, de crisis niet kan worden gekeerd. De overtuiging begint te overheersen dat de BBC een staat binnen staat is geworden, een moloch die boven de wet denkt te staan, aan niemand verantwoording denkt te hoeven afleggen en immuun is voor verandering. Zelfbehoud lijkt voorop te staan bij de omroep, zo toont de affaire-Bashir opnieuw aan.

Kwijtgeraakt

De neiging van de BBC om in de verdediging te schieten, is niet verwonderlijk omdat de omroep permanent onder vuur ligt van de rechtse pers. Toch zou het al te makkelijk zijn om de huidige crisis toe te schrijven aan de vijandigheid van Rupert Murdoch en andere persbaronnen die inderdaad eigen agenda’s en belangen hebben. Een veelgehoord verwijt is dat de omroep het zicht is kwijtgeraakt op de principes van oprichter John Reith: informeer, onderwijs en amuseer het het volk.

In de afgelopen tien jaar is de BBC van rel naar rel gezwalkt. In het verdiepende actualiteitenprogramma Newsnight werd een Conservatieve partijcoryfee zonder enig bewijs van kindermisbruik beticht. Tijdens een radioprogramma zetten Jonathan Ross en Russell Brand de acteur Andrew Sacht (Manuel uit Fawlty Towers) op gênante wijze voor schut. De omroep besloot een helikopter de lucht in te sturen om een huiszoeking bij Cliff Richard te verslaan, de zanger die ten onrechte werd beticht van een zedendelict.

Ondertussen is er steeds meer afkeer van het kijk- en luistergeld. Een deel van de Britse bevolking herkent zich niet meer in de omroep die het nieuws te veel vanuit een progressief-grootstedelijk, Londens perspectief zou presenteren. De BBC heeft dat probleem onderkend en is voor een deel verhuisd naar Manchester, maar die stap heeft vooralsnog geen cultuurverandering teweeg kunnen brengen.

De huidige directeur, Tim Davie, doet pogingen de neutraliteit te herstellen. Zo heeft hij linkse, activistische komieken en programmamakers bedankt voor hun diensten. Maar Davie heeft niet kunnen voorkomen dat anchorman en meesterinterviewer Andrew Neil zijn werkgever vaarwel heeft gezegd en met GB News een potentieel rivaliserende zender heeft opgezet. Deze omroep, gericht op Britten die geen vertrouwen of interesse in de BBC meer hebben, gaat binnenkort de lucht in.

Regeringsadviseur Lord Grade, een oud-omroepicoon, liet afgelopen weekend fijntjes weten dat de BBC ‘een blunder verwijderd is van de ondergang’. Volgens verscheidene bewindslieden zal de BBC moeten aantonen dat ze écht tot verandering in staat is, voordat het Koninklijke Handvest, met het bijbehorende kijk- en luistergeld, kan worden vernieuwd. Die cultuurverandering zal dan we moeten samengaan met een flinke bezuiniging, want de omroep kan de komende jaren een half miljard euro minder tegemoet zien van de staat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234