Dinsdag 30/11/2021

InterviewBrian Cox

Niemand kan zo shakespeareaans schelden als Logan Roy in ‘Succession’

Brian Cox als Logan Roy in ‘Succession’,  spin in een omvangrijk web van ingewikkelde machtsverhoudingen. Beeld HBO
Brian Cox als Logan Roy in ‘Succession’, spin in een omvangrijk web van ingewikkelde machtsverhoudingen.Beeld HBO

Aan het hoofd van de steenrijke familie Roy uit successerie Succession staat Logan, gespeeld door de Schotse acteur Brian Cox. Zijn theaterervaring blijkt bij deze shakespeareaanse rol een gouden greep.

Fuck off. Nagenoeg niemand duwt die twee woorden zo welgemeend, zo achteloos en tegelijkertijd zo eloquent over zijn lippen als Brian Cox in de bekroonde dramaserie Succession. Daarin speelt de 75-jarige Schot de mediabaron, multimiljardair en gefnuikt familieman Logan Roy. De uitdrukking is een schaamteloze oplossing voor Logan – of een vergelijkbare machtswellusteling in de echte wereld – voor de problemen die telkens opdoemen. Aan het begin van het derde seizoen rammelt de FBI aan de poorten van het hoofdkantoor, op zoek naar bewijs voor bedrijfscorruptie, en klinkt het weer: tell ’m to fuck off.

De woorden zijn zo onlosmakelijk verbonden met zijn personage dat je ze zelfs hoort als hij ze níét uitspreekt. Geschreven op een cynische verjaardagskaart aan zoon Kendall in een van de nieuwe afleveringen bijvoorbeeld, met wie hij in een meeslepend gevecht om het voortbestaan van het bedrijf en de familie-eer is verwikkeld. Hoe maakte de acteur zich zo’n clichéverwensing op zo’n smakelijke wijze eigen?

“Ik ben geboren in Schotland, vloeken is onderdeel van onze identiteit”, zegt Cox in een Zoom-gesprek met enkele journalisten. De acteur zit in een ruime kamer in de nok van een wolkenkrabber in New York, de camera is zo gericht dat het uitzicht goed zichtbaar is. “Niemand spreekt c-u-n-t en f-u-c-k uit zoals de Schotten; we laten die woorden galmen, zó intimiderend dat je ervan huivert. Het is nationaal erfgoed. We zijn er trots op.

“De Ieren, een andere tak van mijn stamboom, vloeken nog verfijnder, daar ben je een good cunt óf bad cunt. Ze drukken er oprechte vriendschap mee uit. Genegenheid. Uit die vaten mag ik tappen, als Logan. Dat is enorm bevrijdend. Er is ook een keerzijde: ik vloekte al geregeld in het dagelijks leven, maar nooit zo veel als nu. Op straat vragen willekeurige mensen me of ze me mogen filmen terwijl ik ze verzoek om op te donderen. Dat wil ik natuurlijk best doen... Fuck off.”

Zwaargewicht in het theater

Brian Cox droomde als tiener van een filmcarrière, maar groeide in de jaren tachtig en negentig uit tot een zwaargewicht in het theater, onder meer door titelrollen in Shakespeares Titus Andronicus en King Lear. Volgens hem zijn dat complexe personages waarvan het equivalent in de filmwereld niet bestaat, zeker in Hollywood niet. Gaandeweg werd hij ook op het witte doek een gelauwerde acteur, zonder ooit aan zijn theatersterrenstatus te geraken. Hij was weliswaar de eerste die kannibaal Hannibal Lecter speelde, in Michael Manns thriller Manhunter (1986), maar Sir Anthony Hopkins vergaarde vijf jaar later met hetzelfde personage wereldroem in The Silence of the Lambs.

Cox groeide uit tot de ideale, gewichtige bijrolacteur, als vaderfiguur van Mel Gibson in Braveheart (1995) bijvoorbeeld. Of als advocaat in de thriller Zodiac (2007). Tot Succession was zijn meest opmerkelijke rol buiten het theater die van nazikopstuk Hermann Göring in de Canadees-Amerikaanse televisiefilm Nuremberg (2000).

null Beeld

De rol van Logan Roy in Succession, de onbetwiste spin in een omvangrijk web van ingewikkelde machtsverhoudingen, komt wellicht het dichtst in de buurt bij de complexiteit van Cox’ beste theaterwerk. “Logan begon ooit zijn carrière als journalist, raakte gedesillusioneerd en bouwde zijn eigen nieuwsimperium. Hij is een selfmade man. Inmiddels speelt hij in die wereld een doorwrocht spel, een van geven en nemen, winst en verlies. Hij is er dol op. En mannen als Logan stoppen pas met spelen als ze dood zijn.”

Het aantrekkelijke aan zijn rol is dat de kinderen van Logan het spel niet begrijpen, zegt Cox. “Ze nemen het te serieus. Het spel ís ook serieus, zoals alle spellen in bepaalde mate serieus zijn, maar het blijft een spel. En dat onbegrip maakt hem woest. Ze zijn met een gouden lepel in de mond geboren. Ze hebben nooit geleerd hoe te overleven.”

De overeenkomsten met de echte wereld zijn talrijk, zegt hij. “Kijk alleen al naar Donald Trump en zijn kinderen: vervloekt door het idee dat ze recht hebben op álles.”

Teleurstelling in de mensheid

In hoeverre vindt hij het lastig om als zelfverklaard socialist het gedrag van zijn personage en familieleden niet af te keuren? “Dat is misschien wel de grootste fout die je als acteur kunt maken: je personage veroordelen. In Schotland zeggen we: ‘We’re all Jock Tamson’s bairns’. Een variant op ‘we zijn allemaal Gods kinderen’. Ik houd van Logans overlevingsinstinct. En we delen een mate van teleurstelling in de mensheid, ik vanuit socialistisch perspectief, hij meer vanuit egoïsme, maar toch: herkenning. Ik vind het belangrijk om als acteur te laten zien hoe ook de vreselijkste daden een uitvloeisel zijn van menselijk gedrag.”

Een Russische journalist vraagt in hoeverre de laatste dagen geteld zijn van types als Logan Roy, oude mannen die hemel en aarde bewegen om hun eigen macht en fortuin te beschermen. Cox: “Vladimir Poetin?” Stilte aan de Russische zijde van de beeldverbinding. “Nadert het einde van zijn heerschappij?” Ongemakkelijk gelach in Rusland. Dan beantwoordt Cox zijn eigen vraag op gespeeld samenzweerderige fluistertoon, alsof Logan even bezit van hem neemt: “Ik ben bang van niet.”

Het derde seizoen van Succession is vanaf vandaag te zien op Streamz.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234