Donderdag 02/12/2021

Nevermind: wat critici er in 1991 van vonden

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Twintig jaar geleden kwam Nevermind van Nirvana uit, één van de belangrijkste platen uit de rockgeschiedenis, en eentje die de muzieksector flink overhoop haalde. Waarom? Hoe? Dat en nog veel meer over Nevermind kan u de volgende dagen ontdekken op onze site.

Nevermind van Nirvana wordt twintig jaar na datum met recht en rede nog altijd de hemel ingeprezen. Neem er eender welke 'best ever-lijst' bij, en Nevermind staat zonder twijfel in de top vijf van beste platen ooit. Maar was iedereen in 1991 meteen zo onder de indruk van die tweede plaat van Nirvana, of zagen de critici pas later het licht? Wij namen er enkele reviews van twintig jaar geleden bij en merkten dat die eensluidend positief waren.

Melody Maker: (...) "Vergeet alle vooroordelen die je al dan niet hebt over bands die de laatste drie jaar al dan niet uit de Sub Pop-scene van Seattle zijn voortgekomen. Er komt dit jaar geen beter, rechtoe rechtaan rockalbum uit dan 'Nevermind' van Nirvana. Dat ligt voornamelijk aan de melodie van de songs. Songs als het ongelofelijk luide 'Smells Like Teen Spirit', dat het album opent en de luisteraar meteen uit zijn zetel blaast." (...) "Nirvana heeft power, die voortvloeit uit elk gitaarakkoord en elke gebroken snaar. Check 'Territorial Pissings' maar eens, dat niet zou misstaan op de laatste plaat van Metallica, of het hyperventilerende 'Lithium'. Of luister naar het door een turbo aangedreven 'Stay Away', misschien de enige zwakke schakel op de plaat (...)"

"Nirvana brengt emotie, pure emotie, het soort van emotie waarmee de zanger zijn ziel blootlegt en met slechts een paar woorden meer zegt dan wat dit soort muziek eigenlijk moet vertellen. Neem 'Drain You' en 'Lounge Act' bijvoorbeeld, waarbij de woorden uit Kurdt (!) Cobains gebroken, gekwetste stem haast onverstaanbaar zijn, maar niettemin een gevoelige snaar raken. En wanneer hij begint te schreeuwen, (...) lijkt het alsof je ergste nachtmerries over krijsende baby's, buscrashes of instortende wolkenkrabbers (sic) allemaal werkelijkheid worden. Onderschat nooit de kracht van een goede schreeuw."

"Toen Nirvana jaren geleden 'Bleach' uitbracht, waren we ervan overtuigd dat ze het potentieel hadden om een album te maken dat alle anderen zou wegblazen. Mijn God, hebben ze ons gelijk daar bewezen."

Rolling Stone: (...) "Onder leiding van Kurt Cobain, is Nirvana de nieuwste underground band die de tolerantiegrens van de goegemeente voor alternatieve muziek test. Gezien het kleine deel van het muziekspectrum dat non-metal gitaarmuziek nu bestrijkt, is Nirvana's waarheid waarschijnlijk even geloofwaardig als die van eender welke band. Met een dynamische mix van krachtige akkoorden, manische energie en sonische terughoudendheid, bouwt Nirvana stevige melodische structuren uit -naar analogie met de 'meezing'-rock van groepen als The Replacements, Pixies en Sonic Youth- om ze vervolgens aan te vallen met uitzinnig geschreeuw en gitaargeweld. Als Cobain in een hoger toerental schakelt, waarbij zijn breekbare stem van zachte streling naar rauwe woede glijdt, zijn het de strakke lijnen van bassist Chris Novoselic en drummer Dave Grohl die de nummers voor chaos behoeden. Hoewel Nirvana niet meteen nieuwe horizonten opzoekt, bezit 'Nevermind' toch de songs, het karakter en het vertrouwen om veel meer te zijn dan het herkauwen van college radio hitjes.

Nirvana's onopvallende debuut 'Bleach' uit 1989 was opgebouwd rond opgewarmde metalriffs van de jaren '70, maar het denderende 'Nevermind' heeft een door adrenaline aangedreven pophart en niet te vergelijken superieure songs, die met een brullende helderheid op plaat zijn vastgelegd door Butch Vig. (...)

Maar al te vaak verspillen underground bands hun energie aan het maken van platen waar ze helemaal nog niet klaar voor zijn, om die energie en hun inspiratie vervolgens te verbranden door nonstop te toeren. Met 'Nevermind' staat Nirvana op een kruispunt, als een sjofele garageband die klaarstaat om over te steken naar het land van de groten."

NME: "Nirvana doet met 'Nevermind' wat Sonic Youth vorig jaar deed met 'Goo': de overgang maken van cult indie naar een major platenlabel zonder ook maar met de ogen te knipperen. In feite, net zoals de Sonics de verwachtingen van de sceptici ruimschoots overtroffen, heeft Nirvana een album gemaakt dat niet alleen beter is dan alles wat ze eerder hebben gedaan, maar dat ook het nieuwe referentiepunt wordt voor de toekomstige post-hardcore generatie. (...)

'Nevermind' is een plaat voor mensen die graag naar Metallica zouden willen luisteren maar het niet kunnen wegens een gebrek aan melodie, terwijl het aan de andere kant het intellect van de Pixies voor leuke deuntjes evenaart en het nieuwe impulsen geeft. Een schok voor het systeem. Songs als het uitstekende 'In Bloom' en 'Come As You Are', het beste nummer van de plaat, vertonen het talent om spanning en een relaxte vibe zodanig te combineren dat het leuk opgebouwde wendingen voortbrengt.

'Come As You Are' heeft iets griezelig, terwijl de structuur van openingsnummer (en single) 'Smells Like Teen Spirit' schatplichtig is aan 'Goo'. Op andere momenten leunt het trio over naar trashrock met het maffe 'Territorial Pissings' of naar schreeuwerige pop met 'Breed'.

'Nevermind is de natuurlijke progressie die Nirvana heeft afgelegd sinds debuut 'Bleach', door verschillende wegen te verkennen. Ze zijn niet zo specifiek op tekstueel gebied als Sonic Youth, soms zelfs op het irritante af, maar toch creëren ze levendige stemmingen met 'Drain You', 'Polly' en het afsluitende, stillere 'Something In The Way'.

'Nevermind' is de belangrijkste Amerikaanse alternatieve plaat van het najaar. Meer nog, ze zal tot laat volgend jaar blijven hangen."

Humo: (...) Met hun tweede elpee 'Nevermind' hebben ze - die laag overscherende straaljager van verleden week niet meegerekend - de indringendste lap lawaai afgeleverd die recentelijk onze trommelvliezen mocht passeren.

In andere tijden zou een opruiende openingssong als 'Smells Like Teen Spirit' tot straatrellen leiden: groepjes opgehitste jongeren zouden, hun haar in tegendraadse richtingen gekamd en slogans op de bleke huid getatoeëerd, brandschattend en plunderend de straat optrekken. Auto's zouden omgekieperd worden, driedelige maatpakken gemolesteerd, potten oploskoffie door uitstalramen gekeild. Men zou elkaar opgewonden vertellen hoe de stem van zanger-gitarist Kurt Cobain klinkt alsof er hoogdringend een verzameling abcessen uit zijn keelgat verwijderd dient te worden, hoe zijn gitaar zich een weg schroeit door gloeiende brokken lawaai als 'Lithium', 'Breed' en 'Territorial Pissings'.

De sound op 'Nevermind' is die van The Byrds, zij het in een teervat gedompeld en nog lichtjes beduusd nadruipend. Tussen als Tyson-vuisten gebalde songs als 'Stay Away' en 'On A Plain' moffelt Nirvana welgekomen rustpauzes als het met goudeerlijke vocalen beklede 'Come As You Are', het akoestische - en ondanks ons slecht geheugen aan 'Caroline Said' herinnerende - 'Polly' en het op maandag-kwart-voor-vijf toon gezongen 'Something In The Way'. En mogen we terloops even de aandacht vestigen op het beleefd naar labelgenoten Sonic Youth verwijzende 'Drain You'. Nee?

'Nevermind' is een muzikale blauwdruk voor een revolte. Ik heb gisterenavond verwachtingsvol uit mijn raam gekeken. Een wezenloze stilte hing tussen de straatgevels. In vijfhonderdduizend huiskamers zat men naar 'Videodinges' te staren." (sps)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234