Zondag 20/10/2019

Conceptuele kunst

Neues Museum twijfelt aan echtheid '3D-hack' Nefertiti

3D-print van Nefertiti. Beeld Jan Nikolai Nelles / Nora Al- Badri.

Het was in kunstkringen een fijne rel: de manier waarop twee Duitse conceptuele kunstenaars vorige maand het beroemde borstbeeld van Nefertiti 'hackten' door stiekem een 3D-scan te maken en de data op internet te zetten. Maar was die hack doorgestoken kaart? En: zou dat erg zijn?

Jan Nikolai Nelles en Nora Al-Badri maakten hun Andere Nefertiti vooral om duidelijk te maken dat grote kunstwerken niet als bezit in een westers museum moeten worden tentoongesteld maar vrij voor iedereen ter beschikking zouden moeten zijn. Hun project is zowel een daad van "culturele repatriëring" als van twijfel zaaien over de waarde van de "cultus van het origineel".

Maar de 3D-dataset die de twee online hebben gezet, roept inmiddels de nodige twijfels op. Volgens experts is de scan van het meer dan 3500 jaar oude kalkstenen Egyptische borstbeeld te gedetailleerd om via een draagbare scanner te zijn gemaakt. Helemaal als je dat voor het eerst doet, zoals Al-Badri toegaf tegenover het Amerikaanse internetblad Hyperallergic.

Volgens digitaal kunstenaar Fred Kahl, geciteerd door Hyperallergic, is de resolutie van de dataset vier keer zo groot als mogelijk is met het apparaat dat Nelles en Al-Badri zouden hebben gebruikt, de Microsoft Xbox 360 Kinect Sensor. Wat de vraag oproept of de twee hun data echt verkregen hebben door Nefertiti in het geniep te scannen in het Neues Museum in Berlijn.

Het Neues Museum zelf twijfelt er aan. Het moet blijken uit een vergelijking van de data met een 3D-scan die we enkele jaren geleden zelf hebben laten maken, aldus een persbericht van het museum gisteren. "Volgens vakmensen is het echter onwaarschijnlijk dat de scan in het museum is gemaakt."

Gehackte Nefertiti is aanklacht tegen westerse musea

Het is een van de beroemdste en meest betwiste kunstwerken ter wereld: het borstbeeld van Nefertiti in het Neues Museum in Berlijn. Egypte vraagt al jaren om teruggave, Duitsland weigert. Maar onlangs waren er ineens twéé Nefertiti's. Dankzij een conceptueel kunstproject en een datalek.

Beeld ap

Het kunstenaarsduo doet of hun neus bloedt. Ze houden vol dat ze Nefertiti zelf hebben gescand, maar geven geen details vrij. "Wij hebben overduidelijk het museum bezocht om de buste te scannen", aldus hun verklaring. "Maar niemand weet natuurlijk of dat nog de authentieke buste is. Door ouderdom en restauraties is er misschien nog maar weinig van het origineel over."

De rel onderstreept wat Nelles en Al-Badri al betoogden. "Waarom het origineel vereren terwijl we tegenwoordig al die schitterende kopieën hebben? Misschien was het een server-hack, een gescande kopie, een inside job, de schoonmaker, bedrog - wat maakt het uit? Het is vooral een kunstwerk."

Als er een repliceerbare manier was om te doen wat we hebben gedaan, zouden we die zeker delen, aldus Nelles en Al-Badri in hun verklaring. "We vragen er begrip voor dat we onze hackersbron niet kunnen bekendmaken." Daar hebben de twee juridische redenen voor, laten ze doorschemeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234