Woensdag 12/05/2021

AchtergrondDiversiteit

Nederlandse uitgeverij ijvert voor inclusieve jeugdliteratuur: ‘Iedereen verdient een hoofdrol’

Loulou Drinkwaard en D’Avellonne van Dijk: 'In onze boeken krijgen mensen die niet wit zijn net de kans om ook ‘gewoon’ de rol van ridder, astronaut of elf in te nemen.' Beeld uitgeverij Wilde Haren
Loulou Drinkwaard en D’Avellonne van Dijk: 'In onze boeken krijgen mensen die niet wit zijn net de kans om ook ‘gewoon’ de rol van ridder, astronaut of elf in te nemen.'Beeld uitgeverij Wilde Haren

De Nederlandse uitgeverij Wilde Haren zamelt 10.000 euro in om de druk van een prentenboek met een zwart hoofdpersonage te financieren. Wie zijn de mensen achter het bedrijf dat de vertaling van het gedicht van Amanda Gorman in goede banen moet leiden en dat wil uitgroeien tot de autoriteit op vlak van inclusieve en diverse jeugdliteratuur?

“We hebben onwijs goed nieuws.” De ogen van twee jonge vrouwen fonkelen wanneer ze op 14 april de volgers van hun Instagram-account toespreken. In een opgewekte video kondigen D’avellonne van Dijk (26) en Loulou Drinkwaard (22) aan dat iets meer dan tweehonderd donateurs er via het crowdfundingplatform Voor de kunst in slaagden om een deel van de drukkosten van het prentenboek Liever niet te financieren. Het succes van de fondsenwerving heeft veel te maken met de missie van de ambitieuze uitgeverij: Wilde Haren zet in op geïllustreerde jeugdliteratuur waarin mensen uit etnisch-culturele minderheidsgroepen een hoofdrol krijgen.

In het charmante prentenboek Liever niet leert een meisje met een donkere huidskleur tijdens een familiefeest haar fysieke grenzen aangeven. Het gaat pas om de tweede publicatie die het uitgeversduo op de markt brengt: Drinkwaard en Van Dijk, in het verleden werkzaam als docente Nederlands en illustrator, richtten Wilde Haren tijdens de zomer van 2020 op toen de Black Lives Matter-beweging in talloze landen boze, verdrietige en verontwaardigde mensen deed samenkomen om raciale gelijkheid te eisen. De massale protesten waren voor de Nederlanders de aanleiding om de literatuur uit te geven die ze als kind zelf misten.

“Toen ik jonger was, verzon ik zelf personages die op me leken omdat een lichte huidskleur en een steile haardos in een groot deel van de kinderboeken de norm leken te zijn”, zegt Drinkwaard. De twee willen daarom aan de jongste generatie bewijzen dat iedereen recht heeft op een hoofdrol en dat elk mens, ongeacht zijn huidskleur, de mogelijkheid heeft om zich creatief te uiten.

De diversiteit binnen Wilde Haren toont zich niet enkel op de bladzijden van de kleurrijke prentenboeken die het bedrijf uitgeeft, maar ook in het profiel van de mensen met wie de oprichters samenwerken: “Als een meisje met een donkere huidskleur morgen een boek van een witte man over iemand met een afrokapsel leest, kan ze zich afvragen wat de auteur daar eigenlijk van afweet. Als ze daarentegen op de auteursfoto iemand ziet die op haar ouders lijkt, verdwijnt de gedachte dat alleen witte mensen het potentieel hebben om iets te maken”, legt Drinkwaard uit.

Niet moraliseren

De eerste publicatie van de uitgeverij, het prentenboek Allemaal anders van Kim ter Horst, leert kinderen dat er schoonheid schuilt in de vele manieren waarop mensen van elkaar verschillen. Het hoofdpersonage in Liever niet ondervindt dan weer dat alleen zij mag beslissen over wat er met haar lichaam gebeurt. In welke mate zijn de boeken van Wilde Haren geïllustreerde vehikels voor zedenlessen? “We willen niet moraliseren”, klinkt het bij Van Dijk. “Sommige ouders vinden het belangrijk om een opvoedkundige boodschap in onze publicaties te verwerken, maar daar zetten we niet bewust op in.”

De jonge ondernemers achter de uitgeverij hoeden zich ook voor een clichématige portrettering van mensen uit etnisch-culturele minderheidsgroepen. Net zoals een ‘klassiek’ kinderboek over een witte, autochtone Nederlander of Vlaming geen aandacht besteedt aan de huidskleur van zijn protagonist, willen Drinkwaard en Van Dijk geen werk uitbrengen waarin het voortdurend over de raciale of culturele achtergrond van het hoofdfiguur gaat. “In onze boeken krijgen mensen die niet wit zijn net de kans om ook ‘gewoon’ de rol van ridder, astronaut of elf in te nemen.”

Volgens Van Dijk vormt die keuze voor een volledig ‘kleurenblinde’ rolverdeling nog geen risico op de ontwikkeling van een stroming binnen de jeugdliteratuur waarin radicale gelijkheid en inclusiviteit ervoor zorgen dat er minder aandacht is voor de specifieke problematieken van minderheidsgroepen: “Voor ouders van kinderen met een donkere huidskleur is het veel moeilijker om één boek te vinden waarin een personage van kleur dezelfde rol speelt als zijn witte evenknie dan om op tien publicaties te stoten die mensen leren om hun afrokapsel te waarderen. Dat onevenwicht wil Wilde Haren mee wegwerken.”

Amanda Gorman

Voorlopig bestaat de catalogus van de uitgeverij slechts uit twee boeken, maar het succes van de publieke fondsenwerving doet Van Dijk en Drinkwaard dromen van een toekomst waarin hun bedrijf zich ook op andere literaire genres toespitst. “Vandaag worden we sterk geassocieerd met boeken waarin het zwarte perspectief centraal staat, maar we willen straks uitgroeien tot dé inclusiviteitsuitgeverij voor allerlei nationaliteiten en positioneringen in de samenleving”, zegt het duo stellig.

De ambitie van Wilde Haren om later ook buiten het domein van de kinderboeken aan inclusiviteit te werken, blijkt uit de samenwerking die de oprichters met Uitgeverij Meulenhoff aangaan. Het boekenbedrijf kwam in opspraak toen het de witte auteur Marieke Lucas Rijneveld als vertaler van een bundel van de zwarte dichter Amanda Gorman aanstelde. Omdat Rijneveld de opdracht teruggaf, adviseren Drinkwaard en Van Dijk Meulenhoff nu bij de zoektocht naar een nieuwe vertaler. Het duo weigert om op de hetze rond de vertaling te reageren, maar de betrokkenheid bewijst dat de visie van Wilde Haren verder reikt dan het koninkrijk van tovenaars en draken binnen de jeugdliteratuur.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234