Woensdag 12/05/2021

BoekrecensieBoeken

Natuurlijk vloeit er uiteindelijk bloed in de nieuwe roman van Amélie Nothomb★★★☆☆

Nothomb drukt vanaf de eerste pagina’s flink het gaspedaal in, met snedige dialogen die als pingpongballetjes over en weer kaatsen. Beeld EFE
Nothomb drukt vanaf de eerste pagina’s flink het gaspedaal in, met snedige dialogen die als pingpongballetjes over en weer kaatsen.Beeld EFE

De nieuwe Amélie Nothomb dompelt ons in de liefde voor literatuur onder. Maar er zijn onverwachte gevolgen. Luchtschepen heeft de vorm van een verbaal degengevecht.

Zit er sleet op het schrijfmechaniekje van Amélie Nothomb? Nee, niet echt. Integendeel zelfs: vorig jaar viel de verzamelde Franse literaire wereld haast in katzwijm voor haar roman Dorst. Daarin verbeeldde de Belgische diva zich hoe het voelde om als Jezus aan het kruis te bungelen.

Met de gewaagde monologue intérieur van een hoogst menselijke Jezus Christus die zijn misstappen overdenkt, greep Nothomb net naast de Prix Goncourt. Het werd een van haar grootste successen van de laatste jaren, al leverde het wel veel haatmail van in hun kuif gepikte katholieken op.

Maar la dame au chapeau laat zich niet uit haar schrijflood slaan. Zelden valt haar inspiratie­ader droog. “Het is miraculeus, ik weet het. Ik ben erg vruchtbaar en voortdurend zwanger van mijn volgende boek”, zo vertelde ze het ooit in deze krant. Even onverstoorbaar als een metronoom komt ze nu aandraven met Luchtschepen. Daar ontdekken we een Nothomb die met veel animo haar liefde voor klassieke literatuur uitvent.

Haar 29ste roman lees je alweer in een vloek en een zucht uit, want aan kanjers heeft Nothomb een broertje dood. Bovendien grijpt ze naar het genre van het wreedaardige sprookje terug, waar ze al zoveel gensters mee sloeg. Daarbovenop heeft Luchtschepen autobiografische humus: het behoort tot de categorie romans waarin
Nothomb kwistiger is met haar zielenroerselen en put uit haar Brusselse jaren, toen ze repetitor was.

Vanaf de eerste pagina’s drukt Nothomb flink het gaspedaal in, met snedige dialogen die als pingpongballetjes over en weer kaatsen. Ja, dit boek is een langgerekt, knisperend verbaal steekspel, geknipt om te floreren op een theaterscène.

In Luchtschepen introduceert ze Ange d’Aulnoy, een 19-jarige Belgische studente filologie die in Brussel kamers deelt met de opdringerige Donate, die haar voortdurend betuttelt. Tot Ange het ­lucratieve aanbod krijgt om les te geven aan Pie Roussaire, een 16-jarige middelbare scholier van rijke afkomst. De nogal eigengereide jongen is dyslectisch. Maar Ange kiest voor de grote middelen: ze bombardeert de puber met wereldliteratuur – al gruwt hij ervan. Het rood en het zwart van Stendhal, de Ilias, De gedaanteverwisseling van Kafka….

Het wonder geschiedt: Pie is niet enkel genezen van zijn letterblindheid maar blijkt een uitstekend analist van meesterwerken.

Doorkijkspiegel

Daar blijft het niet bij. Algauw wordt Ange door het excentrieke gezin, dat zonet van de Kaaimaneilanden in Brussel is neergestreken, in een houdgreep genomen. De autoritaire vader bespioneert lerares en leerling via een doorkijkspiegel. Pies moeder is dan weer een wereldvreemde verzamelaarster van virtueel porselein, ‘een domme gans’, volgens Pie. ‘Ik was acht toen ik begreep dat ze achterlijk was. Ik was twaalf toen ik erachter kwam dat mijn vader een klootzak was.’

Steeds meer klampt Pie zich aan Ange vast, ‘als noodoplossing voor alle problemen’ in zijn leven. En hoe zal hij ‘zijn opgekropte razernij’ ­ventileren? Het verbaast niet dat hij verliefd op haar wordt. Net als Anges docent vergelijkende mythologie overigens, waar ze laconiek op ­reageert. ‘Niet dat ik mijn best niet had gedaan, maar het was nu eenmaal zo dat de twee mannen die er voor mij toe deden zestien en ­vijftig jaar oud waren’, constateert Ange.

Amélie Nothomb grijpt terug naar het genre van het wreedaardige sprookje. Beeld EFE
Amélie Nothomb grijpt terug naar het genre van het wreedaardige sprookje.Beeld EFE

Luchtschepen wordt aangekondigd als de ‘Brusselse’ roman van Nothomb. Dat valt wat tegen. Goed, Ange slentert met Pie door het Zoniënwoud en bezoekt de Zuidfoor en het Legermuseum, waar hij zijn passie voor zeppelins kan botvieren. Toch houdt Nothomb de decortekening summier. Ook onderweg wordt er vooral gekissebist over literatuur. ‘Heel mooie boeken lezen is bijvoorbeeld een uitstekende voorbereiding op een avontuurlijk leven’, prent Ange in het hoofd van Pie. Is het tenslotte geen parallelle wereld, duizend maal interessanter dan de werkelijkheid?

Tot Ange pijnlijk beseft dat ze Pie ook de literaire grondslagen voor sinistere daden aanreikt – want zeg nu zelf, er wordt nogal wat afgemoord in de Ilias en de Odyssee. Nothomb zou Nothomb niet zijn als er bij de rondedans van haar schetsmatige personages uiteindelijk geen bloed vloeit.

De ontknoping van Luchtschepen komt er helaas nogal holderdebolder. Deze onderhoudende roman had beter verdiend dan dit gemakzuchtige slotakkoord.

Amélie Nothomb, 'Luchtschepen', Xander Uitgevers, 176 p., 20,99 euro. Vertaling Marijke Arijs. Beeld RV
Amélie Nothomb, 'Luchtschepen', Xander Uitgevers, 176 p., 20,99 euro. Vertaling Marijke Arijs.Beeld RV
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234