Dinsdag 19/11/2019

Jackie

Natalie Portman: "Jackie Kennedy was een Marilyn"

Natalie Portman: een enigmatische Jackie Kennedy. Beeld rv Twentieth Century Fox Film Corporation All Rights Reserved

Nee, Jackie Kennedy was niet enkel een mode-icoon. De film Jackie toont hoe de beroemde first lady meteen na de aanslag op haar man de regie overneemt over zijn publieke imago. "Om dan weggezet te worden als 'het vrouwtje', is pijnlijk", zegt actrice Natalie Portman.

"Ga je even omkleden." Het is een even goedbedoeld als dwingend advies, gericht aan Jackie Kennedy. De first lady is een kersverse weduwe. Een paar uur eerder spatte het bloed van haar echtgenoot op haar zuurstokroze Chanel-pakje, evenals een deel van zijn hersenpan. Nu staat ze in de Air Force One, waar Lyndon B. Johnson haastig tot de nieuwe president wordt beëdigd.

De film Jackie toont het als een koortsdroom. We zien de ingehouden, maar toch aanwezige vreugde bij de Johnsons. En we horen Lady Bird Johnson, de nieuwe first lady, zeggen dat ze even wat anders moet aantrekken. Jackie Kennedy weigert. Ze houdt haar met bloed besmeurde pakje aan. "Laat iedereen maar zien wat ze ons hebben aangedaan", zal ze later in de film zeggen.

Jackie ontpopt zich in die dagen tussen aanslag en begrafenis tot een vrouw met een verbazingwekkende slagkracht, die de nalatenschap van John F. Kennedy, zijn betekenis voor Amerika, volledig naar haar hand zet. En daar zelf een prijs voor betaalt. "Ik dacht altijd'", bekent Pablo Larraín (40), de Chileense regisseur van Jackie, "aan een vrouw die alleen maar was geïnteresseerd in kleding en stoffen - heel suf van me. Toen ik me in haar ging verdiepen, ontdekte ik hoe geraffineerd en complex ze was, ontwikkeld en slim."

"Naar mijn idee", zegt hoofdrolspeelster Natalie Portman (35), "is ze altijd neergezet als de ideale echtgenote, de vrouw met wie je in Amerika wilde trouwen. Destijds had je die behoorlijk seksistische maagd-hoertegenstelling: ben je een Jackie of een Marilyn? Ik denk dat Jackie Kennedy een Marilyn was: je kon lol met haar hebben, ze organiseerde feestjes; voor het eerst werd er gedanst in het Witte Huis, werden mensen er dronken. Om dan weggezet te worden als 'het vrouwtje', dat is pijnlijk. Aan de andere kant, het werkte wel. Mensen hielden van dat beeld."

Hoe een publiek imago wordt gecreëerd, in hoeverre je dat kunt controleren - dat is een van de thema's van Jackie, vertellen Portman en Larraín in Manhattan, aan de vooravond van de Amerikaanse première. En dus nog voor de juichende recensies, die Natalie Portman roemen om haar intense vertolking van Jackie.

Storytelling als wapen

Jackie toont een vrouw die door allerlei crises moet. In een week dient ze een staatsbegrafenis voor haar man te regelen, maar ook een verhuizing (als ze met de laatste dozen het Witte Huis verlaat, staan de Johnsons al stoffen voor de nieuwe gordijnen te keuren), en de verjaardag van haar jongste zoon. Ze had eerder de dood van twee van haar kinderen te verwerken, en natuurlijk: de affaires van haar man.

Ze staat onder hoogspanning, zegt Larraín. En desondanks realiseert Jackie zich dat als zij niet ingrijpt, haar man niet herinnerd zal worden als de grote president voor wie zij hem houdt. "Weet u wie James Garfield was?" vraagt ze aan de chauffeur van de lijkwagen die het lichaam van haar man vervoert. "Of William McKinley?" Allebei mannen die gedurende hun presidentschap vermoord zijn - en wie kent hun namen nog? Ook John F. Kennedy, vreest Jackie, zal dat lot beschoren zijn.

Bobby Kennedy (rol van Peter Sarsgaard) en Jackie (Natalie Portman). Beeld rv Twentieth Century Fox Film Corporation All Rights Reserved

Jacqueline Kennedy dwingt - tegen de adviezen in van veiligheidsbeambten - een staatsbegrafenis af. De dramatische tv-beelden van Kennedy's kinderen bij de kist, van de zwart gesluierde Jackie die voor de rouwstoet uit loopt, gaan de hele wereld rond. Net als het interview een week na de begrafenis waarin ze de vergelijking maakt met de King Arthur-legende - "for one brief shiny moment it was a Camelot". "Mensen geloven graag in sprookjes", zegt Jackie op een gegeven moment in de film. "Ik geloof dat de personages waarover we op papier lezen, reëler voor ons zijn dan onze naasten."

De film is in deze tijd extra relevant, zegt Portman, refererend aan de nasleep van de Amerikaanse verkiezingen. "Al wisten we vooraf natuurlijk niet in wat voor tijd de film zou uitkomen. Het is ongelooflijk dat iemand toen al de regie nam over het verhaal. Ze onderkende dat geschiedenis wordt geschreven, en wordt ervaren; dat het er niet om gaat wat er daadwerkelijk is gebeurd, maar om wie het beste verhaal heeft. Daarin was Jackie haar tijd ver vooruit. "We zien nu hetzelfde met Trump, met het nepnieuws. Storytelling is het machtigste wapen in de wereld." Ze zet de hese stem van Jackie Kennedy op: "And that's nice for artists. But difficult for politics."

Toen Larraín door producent Darren Aronofsky werd gevraagd een film over Jacqueline Kennedy te regisseren - zijn eerste Engelstalige -, had hij één voorwaarde: dat Portman de hoofdrol zou vertolken. Larraín: "Als je naar Jackie kijkt, zie je een ongelooflijke hoeveelheid mysterie, in haar gezicht en in haar gedrag. Natalie heeft datzelfde. Ik had haar nodig in deze rol."

Portman: "Het lag niet voor de hand Pablo, als Chileen, voor deze film te vragen. Maar het was een slimme zet. Want Pablo heeft echt interesse in politieke verhalen. En hij heeft een buitenstaandersperspectief, hij plaatst de Kennedy's niet op een voetstuk."

Ongrijpbaar

Heel de film lang zit de regisseur Portman met de camera dicht op de huid. "Naarmate Jackie langer in het Witte Huis zat, werd ze steeds gepolijster, correcter", vertelt de actrice. "Maar zelfs daar zag je de kleine gedachten over haar gezicht trekken, je ziet haar brein veel aan het werk." De ongrijpbaarheid wordt versterkt door de verschillende gezichten (en zelfs stemmen) die Jackie opzette al naargelang haar gehoor. Hees en zoetgevooisd wanneer ze op televisie het interieur van het Witte Huis laat zien. Gevat en intellectueel tegenover de journalist die voorleest wat hij tot dan toe in zijn aantekenboekje heeft opgeschreven, waarna ze hem koel, met een sigaret in haar vingers, corrigeert: "I don't smoke!"

Was Jackie daadwerkelijk zo manipulatief? Larraín kijkt wat verstoord. "Manipulatief? Ik denk dat ze heel bewust was over sommige zaken en onbewust over andere." Precies wat hij interessant vindt aan imagovorming, zegt hij. "Er is altijd een gat tussen intentie en resultaat, tussen hoe mensen willen overkomen en hoe dat ontvangen wordt. In die kloof kan ik als filmmaker werken."

Lees ook de review van Jackie: een verbluffende weduwe van JFK. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234