Woensdag 12/05/2021

NieuwsSeksueel misbruik

Na beschuldigingen over seksueel wangedrag biograaf: Amerikaanse uitgeverij zet distributie Roth-biografie stop

Biograaf Blake Bailey wordt door verschillende vrouwen van grensoverschrijdend gedrag beschuldigd. Beeld Los Angeles Times via Getty Imag
Biograaf Blake Bailey wordt door verschillende vrouwen van grensoverschrijdend gedrag beschuldigd.Beeld Los Angeles Times via Getty Imag

In zijn nieuwe biografie over de Amerikaanse schrijver Philip Roth (1933-2018) vraagt Blake Bailey zich af of de ‘adembenemend smakeloze houding’ van de auteur tegenover vrouwen nog wel gepast is in de 21ste eeuw. Nu wordt Bailey zelf beschuldigd van seksueel grensoverschrijdend gedrag en zet zijn Amerikaanse uitgeverij de distributie van zijn boek stop.

Wanneer Blake Bailey aan het begin van de maand zijn biografie van auteur Philip Roth voorstelt, gaat het hem voor de wind. Het vuistdikke boek wordt enthousiast onthaald binnen de literaire wereld, krijgt verschillende vertalingen en de Amerikaanse uitgeverij maakt zich op voor een tweede druk, nadat de eerste 50.000 Engelstalige exemplaren vlot over de toonbank zijn gegaan. Toch is het voorlopig hoogtepunt uit Baileys carrière van korte duur.

Op vrijdag 16 april brengt een literaire blog uit de Verenigde Staten een stuk waarin schrijver Edward Champion zich kritisch uitlaat over de biografie: Bailey zou in zijn werk niet genoeg moeite doen om de ‘misogyne houding’ van Roth te veroordelen. De reacties in het commentaarvak onder de blogpost brengen heel wat in beweging, Champion heeft een gevoelige snaar geraakt.

“Blake Bailey was mijn leerkracht Engels toen ik veertien was”, schrijft Jessie Wightkin-Gelini. “We vonden toen al dat hij zich als een griezel tegenover zijn vrouwelijke leerlingen gedroeg. Nu blijkt dat hij met zijn (oud-) studenten naar bed ging, hen lastig viel en verkrachtte. Het is een verhaal dat verteld moet worden.”

Wanneer een tweede beschuldiging van seksueel grensoverschrijdend gedrag in de commentaarsectie verschijnt, brengt de Amerikaanse krant The New Orleans Advocate de volgende dag een groot stuk waarin verschillende ex-leerlingen getuigen hoe Bailey in de jaren negentig ongepast en manipulatief gedrag vertoonde. Ze beschuldigen hem van ‘grooming’, een proces waarbij een dader iemands vertrouwen wint met het doel om die persoon later te misbruiken.

Philip Roth. Zijn oeuvre bleef de afgelopen jaren ook niet onbesproken. Beeld nyt
Philip Roth. Zijn oeuvre bleef de afgelopen jaren ook niet onbesproken.Beeld nyt

Bailey zou zich eerst als een mentor hebben voorgesteld om later ongepaste opmerkingen te maken en seksuele relaties met zijn afgestudeerde leerlingen na te streven. Aangifte doen bij de politie was voor de vrouwen destijds geen optie. “Zelfs toen hij ons kwetste, hielden we nog steeds van hem”, zegt de nu 40-jarige Eve Peyton. “We dachten allemaal dat we de enigen waren. Bailey heeft dat vertrouwen op de meest gruwelijke en intieme manier misbruikt.” Daarom stapte Peyton niet naar de autoriteiten toen haar voormalige leerkracht haar op 22-jarige leeftijd verkrachtte.

Nadat ook een tweede vrouw de man van verkrachting beschuldigd had, zegde het literair agentschap dat de auteur vertegenwoordigt de samenwerking met hem op. Ook W.W. Norton, de uitgeverij die de Engelstalige versie van de Roth-biografie op de markt brengt, laat weten het boek voorlopig niet meer te zullen distribueren of promoten.

Verwerpelijk gedrag

Bailey zelf ontkent de beschuldigingen ondertussen met klem en zijn advocaten laten weten dat ze zullen onderzoeken welke stappen ze kunnen nemen om de onschuld van de biograaf te bewijzen. Toch wordt het moeilijk om Baileys imago volledig op te poetsen. Uit e-mails die The New York Times kon inkijken, blijkt dat de auteur achter de schermen wel toegaf dat hij verschillende keren ongepast gedrag vertoonde. In een bericht aan Eve Peyton verontschuldigt hij zich enkele dagen na hun ontmoeting voor zijn gedrag en vraagt hij haar om er niet over te spreken. In een andere digitale conversatie schrijft Bailey dat hij “verwerpelijk gedrag vertoonde, maar nooit seks had met mensen terwijl ze zijn leerlingen waren”.

Het is opvallend dat net de biograaf van Philip Roth onder vuur komt te liggen. Het oeuvre van de auteur zelf bleef de afgelopen jaren immers ook niet onbesproken, iets waar Bailey duidelijk op inspeelde met zijn boek. Roth geldt als een van de grootste schrijvers uit de twintigste eeuw. In zijn verhalen, die steeds vanuit een mannelijk perspectief geschreven worden, speelt seksualiteit een belangrijke rol. Verscheidene critici menen echter dat de auteur te weinig aandacht besteedde aan het vrouwelijke standpunt en dat hij vrouwen op een karikaturale manier portretteerde. De Amerikaanse schrijver Sandra Newman zei zo dat “vrouwvijandigheid het hart van Roths werk vormt”.

Onterecht, vindt emeritus professor Amerikaanse literatuur en cultuur Kristiaan Versluys (UGent). “Men probeert van Roth al langer een misogyn te maken, maar dat is een reductionistische manier om naar zijn werk te kijken. Want hij stelt geen flatterend beeld van de vrouw voor, maar hij spaart mannen evenmin”, zegt Versluys.

“Roths visie op seksualiteit is nauw verweven met de tijd waarin hij leefde: hij groeide op met een strenge ethiek, maar maakte later de seksuele revolutie mee. Die tweespalt voel je in zijn werk. Zijn mannelijke personages worden verscheurd tussen het verlangen naar geborgenheid en de wens om (seksueel) vrij te zijn. Ze willen zich aan een vrouw binden, maar er tegelijkertijd aan ontsnappen”, klinkt het.

Versluys schrikt niet van de Amerikaanse beslissing om de distributie van de Roth-biografie stil te leggen: “Men reageert er altijd scherper.” Als de beschuldigingen kloppen, verwacht de professor daarom dat het boek ook in andere landen eronder zal lijden.

Uitgeverij De Bezige Bij, die de Nederlandstalige versie van de Roth-biografie uitbrengt, laat weten dat ze nog steeds achter de inhoud van het boek staat en het daarom levert zoals gepland was.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234