Vrijdag 03/07/2020

The Original Soundtrack

Muziek bepaalt het schrikeffect van films. Toch voor 33 procent

Still uit 'Psycho'.Beeld RV

In het radioprogramma The Original Soundtrack sluiten De Morgen-journalist Robin Broos en zijn De Standaard-concullega Jeroen Struys pax media. Elke zaterdagavond zoeken ze op Klara naar de mooiste filmmuziek binnen een afgelijnd thema. Deze week: angst en spanning.

Of ik geen jurylid wou zijn van het Razor Reel Flanders Film Festival, een jaarlijks genrefestival in Brugge dat focust op onder meer horror en thriller. Die flatterende vraag zat onlangs in mijn mailbox. En toch zei ik nee. 

Ik heb wat men noemt een slecht geweten. Ik kan meters van mijn stoel schieten als onverwacht iemand de kamer binnenkomt. Of nog erger, in de cinema, als iets te bewust wordt ingespeeld op zo’n schrikeffect. A
ls filmjournalist is dat een handicap. Maar intussen heb ik er een trucje voor. Met dank aan Bernard Herrmann, de huiscomponist van Alfred Hitchcock.

Jeroen Struys en Robin Broos: een pax media uit liefde voor de soundtrack. Beeld VRT © Geert Van Hoeymissen

Ik bedacht het tijdens het beluisteren van de integrale score van Psycho. Wie Psycho zegt, hoort spontaan de muziek bij één specifieke scène: de douchescène, waarin Janet Leigh vakkundig wordt afgemaakt op het ritme van – welja – snijdende strijkers. 

Toen de film in 1960 voor het eerst in de zalen kwam, wist nog niemand van die bewuste moord-in-de-douche. Meer zelfs, Hitchcock anticipeerde op die onwetendheid door de bezoekers voor de vertoning persoonlijk aan te spreken in de vorm van een bandje dat werd afgespeeld in de lobby van elke Amerikaanse bioscoop. Hitchcock drukte de kijkers op het hart achteraf niets verder te vertellen over de inhoud van zijn film. Een soort spoiler alert, een halve eeuw voor de komst van de sociale media.

De beroemdste moord uit de filmgeschiedenis was zo een complete verrassing voor de eerste kijkers. Al hadden ze zoveel onheil wel kunnen zien aankomen. Niet per se door de beelden van Hitchcock of het acteerwerk van Leigh. Wel door de muziek van Herrmann. Al in de volstrekt onschuldige openingsscène (De 'Prelude', hernomen in 'The Rainstorm') hakt een strijkorkest er met een huiveringwekkend akkoord op in. Hoe de violen in dat stuk zingen, om dan plots over te gaan in pure staccato, daaraan had elke kijker kunnen horen dat iets in deze film serieus mis moest lopen. 

Volgens Hitchcock was "33 procent van het schrikeffect van Psycho" te danken aan de score van Herrmann. Nochtans bestelde de regisseur een jazzy soundtrack die niet veel mocht kosten. De componist gebruikte dat gebrek aan geld in zijn voordeel. Hij negeerde de jazzopdracht, maar had geen budget voor een volledig orkest. Dus koos hij resoluut voor strijkers. Uiteindelijk was Hitchcock zo erkentelijk voor de muzikale bijdrage dat hij Herrmanns gage verdubbelde en hem een ongebruikelijke vermelding gaf in de opening credits, net voor zijn eigen naam.

Muziek draagt ontegensprekelijk bij tot de spanning. En met dat besef kunt u zich, net als ik, op het juiste moment schrap zetten. Want wordt het allemaal wat staccato, of valt de score plotseling volledig weg? Dan is het van dattum.

Zaterdag tussen 18 en 20 uur op Klara.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234