Vrijdag 06/12/2019

Inclusiviteit

Musea moeten toegankelijker worden voor doven met ErfgoedApp

De ErfgoedApp bestaat al langer. Vanaf nu wordt het ook mogelijk voor musea om er extra uitleg te voorzien van hun werken in de Vlaamse Gebarentaal (VGT). Beeld Bart Mühl

Wat kunnen musea doen om toegankelijker en aantrekkelijker te zijn voor doven en slechthorenden? Op deze vraag krijgen Vlaamse musea vandaag een antwoord, tijdens een infosessie in Gent.

“Je moet er maar eens bij stilstaan hoe vaak dove mensen over het hoofd gezien worden”, zegt Ludwina Degryse van de organisatie Doof Vlaanderen, die de belangen en rechten van doven en hun taal in de samenleving behartigt. Na een snelle research moeten we haar gelijk geven. De meeste musea voorzien wel een bezoek op maat van mensen met fysieke beperkingen of blinden en slechtzienden, maar erg weinig instellingen hebben extra voorzieningen voor doven en slechthorenden. Daar zou snel verandering in moeten komen.

Daarom organiseert Doof Vlaanderen samen met FARO, het steunpunt roerend en immaterieel cultureel-erfgoedveld, vandaag een infosessie in het Erfgoedhuis Zusters van Liefde in Gent. Die locatie in de Gentse binnenstad is niet toevallig: hier werd in 1820 de eerste dovenschool in Vlaanderen gesticht. Sinds vorige week kan je er naar de tentoonstelling ‘Over zusters en dove meisjes’, die de geschiedenis van het internaat toont. Het is meteen ook de eerste expo die via de al bestaande Vlaamse ErfgoedApp een rondleiding in Vlaamse Gebarentaal (VGT) voorziet. Dat werkt simpel: je downloadt gratis de app, scant het icoontje bij een kunstwerk en een native signer – iemand die VGT als moedertaal heeft – geeft je extra info. Een soort à-la-cartegids, nu dus ook voor doven en slechthorenden.

Gratis te gebruiken

De technologie werd net als de oorspronkelijke app ontwikkeld door FARO, en is voor musea en erfgoedinstellingen gratis te gebruiken. De enige kost is de vertaling van de gewenste info naar VGT, en die ligt iets hoger dan de omzetting van een Nederlandse museumtekst naar Frans of Engels. VGT moet gefilmd en achteraf gemonteerd worden.

Echte statistieken zijn er niet, maar wereldwijd zijn naar schatting een op de 1.000 mensen doof. Uiteraard zijn die niet allemaal in kunst en cultuur geïnteresseerd, net zoals dat bij horende mensen niet het geval is. Degryse begrijpt dat musea zich daarom de vraag stellen: loont die investering wel, voor zo’n kleine minderheid? “Toch zou het jammer zijn dat zij die dat wel willen, slechts de helft van de informatie krijgen. We merken dat infoteksten steeds vaker door audiogidsen worden vervangen. Voor doven is dat natuurlijk een stap terug.”

Weinig duidelijkheid

Nora De Wit, publieksmedewerker bij het Gentse MSK, werkt specifiek op de noden van diverse doelgroepen en geeft toe dat er tot voor kort weinig duidelijkheid was over de behoeften van doven en slechthorenden. Daarom vroegen ze vorig jaar vier VUB-studenten daar verder onderzoek naar te doen. “Zij kwamen uiteindelijk zelf uit op de ErfgoedApp en creëerden binnen die technologie voor zes kunstwerken een tool die extra tekstuele info en VGT-filmpjes toonde. In museale context wordt er steeds meer met de verschillende doelgroepen rekening gehouden, FARO is daar een goed steunpunt voor. De ErfgoedApp is erg gebruiksvriendelijk, maar we zijn te groot om bij elk werk iets te voorzien. Per zaal zou bijvoorbeeld wel kunnen.”

Bij de overburen van het S.M.A.K. is de integratie van zo’n VGT-tool minder evident. “Wij hebben constant wisselende expo’s, dat is dus moeilijk bij te benen. We werken amper met audiogidsen, maar voorzien wel zaalteksten”, vertelt publieksbemiddelaar Hidde van Schie. Hij benadrukt dat hun begeleide bezoeken, ook die op maat van specifieke doelgroepen, er vooral op gericht zijn in dialoog te treden en niet louter willen informeren. Ook die visie bemoeilijkt de eventuele integratie van zo’n app met VGT-tool, al sluit hij niet uit dat het museum er ooit mee zal experimenteren.

“Er is nog werk aan de winkel,” besluit Degryse, “maar sinds de officiële erkenning van de VGT in 2006 gaat het de goede richting uit. En de technologie biedt natuurlijk veel nieuwe mogelijkheden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234