Maandag 22/07/2019

Literatuur

Murakami-festival in Rotterdam: een feestje voor de leegheid van het bestaan

De ‘Harukisten’ op het cruiseschip in Rotterdam werden getrakteerd op workshops, verfilmingen van zijn boeken, voorleessessies en concerten. Beeld Damon De Backer

Hij doet zijn lezers in werelden belanden waar katten spreken en Johnnie Walker echt blijkt te stappen. Dat de Japanse schrijver Haruki Murakami een schare hondstrouwe fans heeft, bleek dit weekend tijdens een heus Murakami-festival in Rotterdam. “Hier voel je Murakami. Helemaal.”

“Ik kan geen tomaat meer snijden zonder aan hem te denken.” De blonde dame zegt het zonder een spier te vertrekken. De opmerking is dan ook niet grappig bedoeld, maar een louter feit. Murakami heeft iets met pasta en beschrijft in meerdere van zijn boeken hoe een personage rustig tomaten snijdt. Het heeft iets louterends, verzekert de blonde dame. “Natuurlijk is het banaal, maar alleen de groten kunnen daar iets literairs van maken.”

Met meer dan 30 miljoen lezers in de hele wereld mag Haruki Murakami zich zeker tot die groten rekenen. Zijn uitgeverij, Atlas Contact, zag de lancering van zijn jongste boek in het Nederlands taalgebied, De moord op Commendatore, dan ook groots: een twee dagen durend literair festival op de SS Rotterdam, een cruiseschip waar ooit Frank Sinatra op het podium stond. En waar de K3-film Love Cruise werd opgenomen. “In het hele weekend kwamen meer dan 1.600 fans langs”, stelt Vincent Kolenbrander van Atlas Contact. “Murakami is dan ook razend populair.”

Melancholie

De ‘Harukisten’ werden getrakteerd op workshops, verfilmingen van zijn boeken, voorleessessies en concerten. Onder anderen Wim Helsen, Saskia de Coster, Amatorski en Vive la Fête deden mee. Wie een ticket voor het festival kocht, kreeg bovendien de nieuwste Murakami-telg mee naar huis.

En het valt meteen op wanneer we het cruiseschip betreden. Murakami-fans zijn, zoals de blonde dame, eerder van het ernstig kijkende soort. Geen groepen uitgelaten fans hier, maar wel kleine gezelschapjes die ingetogen genieten van de sfeer en de activiteiten.

Die speciale sfeer wordt nog eens geaccentueerd door het kader waarin alles plaatsvindt. Het prachtige, oude cruiseschip ademt een zekere melancholie uit – precies wat fans zo aantrekt in zijn boeken.

In de Grand Ballroom op het Upper Promenade Deck zitten een honderdtal fans bijna ademloos te luisteren naar een harpspeelster. “Die sombere maar intrigerende harpklanken, samen met deze prachtige omgeving, geven helemaal de sfeer van de boeken weer”, fluistert een jonge, volledig in het zwart geklede man. “Hier voel je Murakami. Helemaal.”

Het gespeelde muziekstuk komt uit de verfilming van het leven van een andere Japanse auteur, Yukio Mishima, legt hij uit. “Een schrijver die heel bewust op traditioneel Japanse manier zelfmoord pleegde. Zelfmoord is een thema dat ook vaak voorkomt in het werk van Murakami. Zijn boeken gaan vaak over de leegheid van het bestaan. Allemaal filosofisch ook.”

Beeld Damon De Backer

Toch is het niet enkel de somberheid die fans aantrekt. “Hij is eenvoudig gezegd helemaal anders dan de anderen”, zegt Sofie Claessens uit De Haan, een van de Vlaamse fans die naar Rotterdam afzakten. “Je kunt het eigenlijk met niets vergelijken. En je kunt het ook niet goed uitleggen aan iemand die hem nog niet gelezen heeft.”

Zelf heeft Sofie de Japanner veeleer toevallig leren kennen, op vakantie in Japan. “Ik zag een Engelstalig boek over hardlopen liggen. Aangezien ik zelf ook een loper ben, kocht ik het. Het bleek een boek van Murakami te zijn. Terug thuis begon ik ook andere boeken van hem te lezen. Ik ben normaal niet zo voor fantasieverhalen, maar hij heeft de gave me te doen geloven dat die absurde dingen die in zijn boeken gebeuren ergens vanzelfsprekend zijn.”

Een gevoel dat de meeste fans hier blijken te hebben. De Nederlandse Simonne vertelt hoe ze bij het eerste Murakami-boek dat ze las in een heel nieuwe wereld terechtkwam. Waar dingen niet bizar of vreemd zijn, ook al zijn ze dat in de echte wereld wel. 

“Hij creëert een universum, en bij elk boek kom je opnieuw in dat bekende universum te zitten. Toen Johnnie Walker plotseling stapte, dacht ik nog: huh, wat gebeurt er hier? Maar als ik nu lees dat iemand van een schilderij af loopt, voelt dat aan als de normaalste zaak ter wereld.”

Schrijverscursus

Murakami-fans kunnen ook goed discussiëren. In kleine groepjes, op bijna fluisterende toon, worden overal op het schip boompjes opgezet. Of Norwegian Wood, het boek dat zijn doorbraak betekende, nu wel of niet een ‘mindere Murakami’ was, bijvoorbeeld. 

Volgens de ene gaat het boek werkelijk nergens naartoe en is er kop noch staart aan te krijgen. Volgens anderen is net dat het geniale, dat de schrijver alles overboord gooit wat we kennen. 

“Bij Murakami moet je vergeten wat je geleerd hebt in een schrijverscursus, want hij doet alles anders”, legt Erik, een hippe jongeman, uit. “Hij is bijvoorbeeld niet te beroerd om bepaalde plotlijnen dood te laten vallen. Maar het gaat erom dat je moet loslaten, je laten overdonderen en meegaan in zijn wereld. Dan is het puur genieten.”

Over twee dingen is zo goed als iedereen het eens. Eén: het nieuwste boek is niet zijn beste. Maar ondertussen zijn ze naar eigen zeggen zo verslaafd dat ze daar niet meer om malen. 

En twee: de Japanner moet ooit de Nobelprijs voor de Literatuur winnen. Want met goed 30 miljoen lezers over de hele wereld is hij een van de weinigen die én immens populair én Nobelprijs-waardig zijn. 

Al blijft Erik voorzichtig. “Vorig jaar won de Brits-Japanse auteur Kazuo Ishiguro. Dat maakt het onwaarschijnlijk dat er de komende jaren nog een Japanner wint. Jammer, maar volgens mij zal Murakami voor eeuwig een kandidaat-Nobelprijswinnaar blijven.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden