Woensdag 08/07/2020

Muziek

Mooie, blije liedjes zijn niet meer van deze tijd

Ed Sheeran voerde met nummers als 'Perfect' en 'Shape of You' wekenlang de Britse hitlijsten aan. Beeld Jörg Carstensen/dpa

Als je een nummer 1-hit wil schrijven, doe je dat beter in een mineurtoonaard en graag traag, zo blijkt uit nieuw onderzoek. Zijn luisteraars er dan depressiever op geworden of spelen er ook andere dingen mee? "Je wil de vrouwen op de dansvloer krijgen."

Liedjes in de hitlijsten worden droeviger en trager, zo heeft de Britse muziekwebsite Popbitch opgemaakt uit de grote hits van vorig jaar. En daar is ook voldoende muzikaaltechnisch bewijs voor. Want niet enkel worden de grote hits in een steeds trager tempo geschreven, luisteraars hebben hun nummer 1-hit blijkbaar liever in een mineur- dan in een majeurtoonaard. 

Het verschil tussen die twee (grote terts versus kleine terts) komt er zowat op neer dat muziek in mineur droevig en gespannen klinkt, terwijl een majeurtoonaard een open en blij gevoel geeft. Klassiek voorbeeld: de melodie van Beethovens Ode aan de vreugde wordt doorgaans majeur gespeeld, terwijl Beethoven zijn Vijfde Symfonie – pa pa pa paaam – in een kleinetertstoonladder componeerde. 

"We leven nu blijkbaar in melancholische tijden", zegt Sasha Van Der Speeten, muziekcoördinator bij Bruzz en freelance journalist bij De Morgen. "Dat mineur nu de boventoon voert is opmerkelijk, omdat popmuziek oorspronkelijk vooral majeur moest klinken."  

Context

Uit het Britse onderzoek blijkt nu dat er gedurende 45 weken een mineurnummer op één stond. Dat is dus meer dan tien maanden, zo hebben de Britten berekend, terwijl dat in 2015 nog ongeveer vier maanden was. Er zijn dan ook redenen genoeg om depressief te zijn, vindt de Britse website. "Want sinds de dood van David Bowie begin 2016 is er niets nog goed gegaan." 

Wat er precies misloopt, zeggen de Britten er niet bij, maar mogelijk heeft de brexit er wel iets mee te maken. Dat er een verband zou bestaan tussen muziek en de ruimere socio-economische context, hebben Amerikaanse wetenschappers van de American Psychological Association in een onderzoek uit 2012 al aangetoond. De Amerikanen ontdekten dat telkens als het er in de voorbije 50 jaar economisch slecht aan toeging, troostende nummers met diepere teksten bij luisteraars beter in de smaak vielen.  

Ook zijn de nummers steeds langer geworden, wat mede door de muziekdragers komt. Zo kun je op een vinylsingeltje uit halfweg de vorige eeuw slechts drie minuten muziek kwijt (per kant), terwijl de lengte op een streamingplatform als Spotify veel minder van tel is. 

"In grote lijnen kloppen die conclusies zeker", vertelt muzikant en cultuursocioloog Gert Keunen, die muziekgeschiedenis doceert aan verschillende hogescholen. "De new wave, van de late jaren 70 met trage deprimerende muziek, komt bijvoorbeeld voort uit de economische crisis van die tijd, waarin er ook veel jeugdwerkloosheid was. In vergelijking stonden veel nummers tijdens de economische boom van de jaren 60 in majeur." 

Toch is hij zelf altijd voorzichtig met zulke statistische conclusies, zegt Keunen, ook al omdat hitlijsten eigenlijk maar een klein deel zijn van de totale muzikale productie. "Trouwens, de Gentse statisticus Gauss heeft ooit een verband bewezen tussen economische omstandigheden en de lengte van vrouwenrokken", lacht hij. 

Sensueel

Het is inderdaad iets ingewikkelder dan dat het op het eerste gezicht lijkt. Want ook al staat 'Shape of You' van Ed Sheeran in een kleinetertstoonladder, het is niet bepaald een droevig liedje. En 'Despacito' van Luis Fonsi en Daddy Yankee al helemaal niet. Eerder dan een eenduidig gevoel over te brengen, hebben de Amerikaanse onderzoekers ook gemerkt dat nummers in vergelijking met vroeger nu eerder ambigu klinken, dan simpelweg vrolijk of triest. 

Wat de studie van Popbitch ook nog bewijst is dat nummer 1-hits er alleszins langzamer op geworden zijn. Of dat er ook mee te maken heeft dat we liever naar droevige muziek luisteren? Niet helemaal, denkt Van Der Speeten. Volgens hem komen die trage beats voor een deel voort uit de urban muziek, die een steeds grotere stempel drukt op de hedendaagse commerciële muziek en ook de techno infiltreert. Grote techno-dj's als Martin Garrix of Dimitri Vegas & Like Mike laten het aantal beats per minuut zo steeds vaker dalen.

"De standaard is tegenwoordig dat je een mineurtoonaard koppelt aan een vette elektronische beat", zegt hij. "Het grote cliché van de hiphop is dat het vooral inspeelt op de groove en die moet niet enkel traag zijn maar ook sexy, sensueel en dansbaar, omdat nummers zo blijkbaar meer bij vrouwen aanslaan. Het adagium van een goede dj zegt dat als je de vrouwen op de dansvloer krijgt, de mannen wel zullen volgen." 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234