Donderdag 14/11/2019

Expo fotografie

Mondriaan in de metro

Dominant blauw in metrostation Merode. Mikaël Van Eeckhoudt: 'De meeste mensen zien dit niet.' Beeld Mikaël Falke

"Sommige metrostations zouden geklasseerd moeten worden." Met een fototentoonstelling in het Brusselse metrostation Kruidtuin wijst Mikaël Van Eeckhoudt, directeur van de Fietsersbond, ons op de poëzie van het alledaagse.

Het tocht in metrostation IJzer. Passanten overspoelen de perrons. Niemand heeft oog voor de schoonheid in de kantlijn, voor de oranje en witte tegels aan de wanden. Ze vormen meetkundige patronen, schietschijven haast.

"Hier is het allemaal begonnen", zegt Mikaël Van Eeckhoudt. "Toen ik dit station zag, wist ik dat ik aan mijn project moest beginnen. De balken, de muren, de kleuren: het is heel coherent ingericht. Heel leesbaar. Dat kun je helaas niet van alle stations in Brussel zeggen. Maar bon, dit is dus een getuige van een vroeger tijdperk."

Sinds december vorig jaar is Van Eeckhoudt directeur van de Fietsersbond. Onder de artiestennaam Mikaël Falke fotografeert hij al twintig jaar; zijn focus ligt vooral op architectuur en stedenbouw. Hij noemt fotografie een zijproject.

Vanavond opent hij een nieuwe tentoonstelling, My Metro Is an Art Gallery. In de lange gang van station Kruidtuin toont hij op achttien panelen van 1,80m bij 1,20m de poëzie van het alledaagse. In metrostations met namen als Merode, Pannenhuis en Munthof fotografeerde hij de voorbije twee jaar trappen, buizen, muren. Met een vaste 50mm-camera op statief.

Station Tomberg. Beeld Mikaël Falke

Kubrick

"De mensen keken soms raar op", zegt Van Eeckhoudt. "Ze begrepen het niet. Wat stond ik daar, in een fluorjasje van de MIVB, plafonds te fotograferen? Als ik zei dat ik de plafonds mooi vond, dat ze me - zoals bij Pannenhuis in Jette - aan 2001: A Space Odyssee van Stanley Kubrick deden denken, keken ze me pas echt aan alsof ik gek was."

Ontroering schuilt vaak in kleine hoekjes. Het vraagt geduld en een scherpe blik. "De meeste mensen zien het gewoon niet", zegt Van Eeckhoudt. "Ze passeren er elke dag en toch kijkt niemand naar het plafond. Terwijl het echt Star Trek kan zijn, zoals in het station Delta. Dat station is bijna een ruimteschip. We beseffen veel te weinig dat we in onze dagelijkse omgeving ook erfgoed hebben. Sommige metrostations zouden geklasseerd moeten worden."

Hij fotografeerde overdag, maar niet tijdens de spits. Vaak was het lang zoeken, soms kwam de foto zo naar hem toe. "Maar niets is achteraf bewerkt. Alles wat je ziet, bestaat echt."

Van Eeckhoudts beelden zijn abstract, strak gecomponeerd en kleurrijk. Ze zijn ontdaan van vuilnis en reclame. Ook mensen zijn afwezig. Al is Mondriaan nooit ver weg.

"Ik maak abstractie van alles wat me stoort, van al het slordige, en ga op zoek naar duidelijkheid", zegt hij. "Dat zit eigenlijk ook zo in mijn karakter, besef ik nu pas. Dit is de eerste keer dat ik zo helder verwoord wat ik al jaren probeer te doen."

Het is een dag om onder de grond te blijven en dus nemen we de metro richting Kruidtuin. De achttien fotopanelen zijn nog maar pas aan de gele wand in de lange gang bevestigd. Het is coherent, zegt Van Eeckhoudt, dat is goed. Coherentie brengt rust.

Station Maalbeek. Beeld Mikaël Falke

Waanzinnig veel beton

"De MIVB was aanvankelijk een koele minnaar van dit project", zegt hij. "Ze gaven me wel carte blanche, maar ze zagen niet goed in waarom ik hun stations per se wou fotograferen. Nochtans is deze tentoonstelling vooral een eerbetoon aan de mensen die ze hebben ingericht. Aan de architect, designer of ingenieur die erover heeft nagedacht en de keuze voor bijvoorbeeld de gele mozaïeken aan deze muur heeft gemaakt."

Eerder fotografeerde Van Eeckhoudt de metro van Berlijn, waar hij in 2010 als artist in residence verbleef. Het contrast met Brussel is groot, zegt hij. Vooral de moeilijke leesbaarheid van het straatbeeld valt hem op. Hij spreekt over slow photography, het gebrek aan uitgepuurde omgevingen en warm, zacht licht. Zet de gepaste lichtpunten op de wanden van metrostation Merode, zegt hij, en Brussel is een kunstgalerij rijker.

"In de jaren zeventig en tachtig was de staat nog verantwoordelijk voor de metro en werden de grote middelen ingezet. Men gebruikte waanzinnig veel beton. Kijk eens hoe hoog en hoe lang dit station is. De metro moest zichtbaar zijn. Ondertussen ligt de verantwoordelijkheid bij het Brussels Gewest en is het budget een stuk kleiner."

Recente stations als COOVI of Het Rad zijn bescheidener van opzet. Daar kan Van Eeckhoudt weinig mee. Zijn grootste frustratie is het Zuidstation. "Dat was vroeger een fantastisch metrostation, maar nu staat het vol met poortjes, winkeltjes en bewegende reclameschermen. Ik heb geprobeerd om er foto's te maken, maar het is me niet gelukt. Het was de verandering te veel."

Het tocht in Kruidtuin. Passanten overspoelen de perrons.

My Metro is an Art Gallery loopt vanaf vandaag tot 21 juli in het Brusselse metrostation Kruidtuin. www.mikaelfalke.com

Station Anneessens. Beeld Mikaël Falke

Mikaël Van Eeckhoudt

- werd geboren in 1978 in Brussel

- woont in Brussel

- werkte vroeger als advocaat

- is sinds december 2014 directeur van de Fietsersbond

- werkt als fotograaf onder het pseudoniem Mikaël Falke

- focust in zijn foto's vooral op architectuur en stedenbouw; hij zoekt er naar eenvoudige, geometrische vormen, harde lijnen, levendige kleuren en felle contrasten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234