Maandag 06/12/2021

CultuurKunst

Modeontwerper Martin Margiela herrijst als kunstenaar

Red Nails is een van de kunstwerken uit de expo van Martin Margiela. Beeld NYT
Red Nails is een van de kunstwerken uit de expo van Martin Margiela.Beeld NYT

Meer dan dertien jaar geleden hield de enigmatische Belgische ontwerper Martin Margiela de mode voor bekeken. Nu maakt Margiela een comeback, als kunstenaar. Zijn eerste solotentoonstelling is nu te zien in Parijs.

Je ziet onmiddellijk de gelijkenis tussen de mode van Martin Margiela en de kunst van Margiela, als je de titelloze expo bij Lafayette Anticipations in Parijs bezoekt. Zoals zijn kleren de notie van kleding en schoonheid deconstrueerden via het gebruik van onconventionele materialen en benaderingen, zo wekt de expo een gevoel van verwondering over het alledaagse op middels veertig sculpturen, collages, schilderijen, installaties en films. Het lijkt wel alsof Margiela naar de wereld kijkt door de lens van een fotonegatief en zo details in de verf zet die de meesten van ons nooit opgemerkt hebben

“Ik raakte al heel vroeg in mijn leven geobsedeerd door mode, en ontwikkelde mijn eigen visie door ze op de conceptueelste manier mogelijk op te voeren”, schreef Margiela (64) in een e-mail. De ontwerper toonde tijdens zijn tijd in de mode nooit zijn gezicht en stond nooit een persoonlijk interview toe, en daar wijkt hij nog altijd niet van af. Maar, schreef hij, “ik voelde de nood om andere mediums te verkennen, en om puur te creëren, zonder grenzen.”

Volgens Patrick Scallon, van 1993 tot 2008 directeur kunst en communicatie bij Maison Martin Margiela, lag de omschakeling in de lijn van de verwachtingen. “De benadering van de defilés, de uitnodiging en de kleren zelf waren altijd al artistiek. Maar we waren nooit geneigd het kunst te noemen, omdat het beperkt is tot het gebruik en de functie van kleren. We maakten deel uit van een commercieel en industrieel proces.”

Het was de beslissing van Margiela zelf om in 2009 uit dat proces te stappen. “Alles werd meteen op het internet geworpen”, legde hij uit in Martin Margiela in His Own Words, een documentaire uit 2019.

Transitie

Om zijn artistieke transitie op het juiste spoor te krijgen werkte Margiela samen met de Belgische kunsthistoricus Chris Dercon, de voormalige directeur van het Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam en Tate Modern in Londen. Dercon, die nu achttien musea waaronder het Grand Palais op de Champs-Elysées leidt, is een van de weinige mensen die Margiela in levenden lijve hebben ontmoet.

Dercon zette in 1997 Margiela’s eerste tentoonstelling met kledingstukken op, in het Museum Boijmans van Beuningen. In 2009 bracht hij de retrospectieve over twintig jaar Maison Margiela van het MoMu in Antwerpen naar het Haus der Kunst in München. En in 2018 ontmoette hij Margiela voor het eerst in zijn studio in Parijs. Sindsdien bezoekt hij hem zowat wekelijks.

“We hadden een reeks kritische uitwisselingen”, zegt Dercon. “Ik hield me niet in om aan te geven wat goed en slecht was, nodig en onnodig, een meerwaarde of niet. Ik toonde hem het werk van andere kunstenaars en waarschuwde hem dat hij niet alleen was. Hij is zo’n getalenteerde tekenaar en creator, maar ik moedigde hem aan om de grenzen van de techniek op te zoeken.”

In 2019 zetten ze een private tentoonstelling op in een appartement, waarvoor ze twintig mensen uitnodigen. Onder meer Frank Demaegd, oprichter van Zeno X Gallery in Antwerpen en de huidige agent van Margiela, was erbij. Het appartement was eigendom van de Galeries Lafayette Group, en zo kwam de expo dus tot stand.

Labyrint

Bij Lafayette Anticipations komen bezoekers binnen via de nooduitgang aan de achterkant en bereiken ze de diverse etages via de dienstlift of trappen die normaal gezien gesloten zijn voor het publiek. Het heeft zo iets van een labyrint. “De tentoonstelling draait vooral om tijd: het verglijden van de tijd, hoe we ons verzetten tegen de tijd, of de tijd accepteren”, zegt curator Rebecca Lamarche-Vadel.

Een van de werken, Vanitas, bestaat uit vijf siliconevolumes imitatiehuid, elk bedekt met haar in verschillende kleuren, variërend van blond over bruin naar grijs. Het is een studie van het effect van de tijd op het lichaam. Voor Triptych vergrootte Margiela beelden op de verpakking van baardverf uit in olieverf. Elk paneel illustreert de schakering die bereikt kan worden op basis van de natuurlijke kleur. Als kapperszoon heeft Margiela altijd een fascinatie voor haar gehad.

“Het gevaar bestaat altijd dat mensen naar zijn kunst kijken en alleen de beroemde ontwerper zien”, zegt Dercon. “Maar zijn werk is heel intrigerend en precies.”

Al het werk dat in Lafayette Anticipations te zien is, is ook te koop. De prijzen variëren van ongeveer 10.000 euro voor kleine sculpturen met een oplage van drie, tot ongeveer 120.000 euro voor grotere unieke stukken. “We merken veel interesse”, zegt Nina Hendrickx van Zeno X Gallery. “Maar we geven er de voorkeur aan het werk aan kunstmusea en openbare instellingen te verkopen, of op zijn minst aan privéverzamelaars met publieke ruimtes, voor de prijzen beginnen te stijgen.”

Er zijn plannen voor een internationale tournee met de expo, die wellicht start in China. Daarnaast hebben RMN-Grand Palais en het Louvre een uniek werk besteld bij Margiela, en staat er later dit jaar een expo bij Eenwerk Gallery in Amsterdam op de planning.

De tentoonstelling in Parijs is de volgende etappe in het creatieve parcours van Margiela om zijn nalatenschap opnieuw op te eisen en vorm te geven. Gaat hij de wereld verrassen en zijn opwachting maken op een van de aankomende events? “Martin zal er niet zijn”, tempert Dercon de verwachtingen. “Zijn anonimiteit heeft hem absolute vrijheid bezorgd. Al vraag ik me echt af hoelang hij dat nog zal volhouden.”

© The New York Times

Martin Margiela, Lafayette Anticipations, Parijs, tot 2 januari 2022.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234