Vrijdag 13/12/2019

Interview

Michael Kiwanuka: ‘Ik zie het huwelijk niet als een inperking van mijn vrijheid’

Je liedje in een televisieserie krijgen: het kan wonderen doen voor je carrière. Toen Michael Kiwanuka een aanvraag binnenkreeg om zijn nummer ‘Cold Little Heart’ in de HBO-reeks Big Little Lies te gebruiken, dacht hij dat het om een korte scène zou gaan. Pas toen een Amerikaanse tournee uitverkocht, merkte hij dat zijn song de begíntune was van de succesvolle reeks met Nicole Kidman. Op zijn nieuwe plaat Kiwanuka verpulvert hij wat hem verder nog restte aan zelftwijfel.

Lang geleden speelde de pas doorgebroken Michael Kiwanuka op de uitreiking van Humo’s Pop Poll. Het jaar was 2012, de locatie de AB en Kiwanuka, een zwarte jongen met een akoestische gitaar uit Muswell Hill in Londen – de wijk waar ook Ray en Dave Davies van The Kinks opgroeiden – had net de BBC Sound of 2012-prijs in zijn zak gestoken, en stond op het punt zijn debuutplaat Home Again uit te brengen. Ik sprak hem die avond in de backstage: Kiwanuka had thuis zo weinig muziek te horen gekregen, dat hij op zijn 15de dacht dat Jimi Hendrix een hedendaagse, blanke rockmuzikant was. Want waarom kwam hij anders op school continu die naam tegen, in alcoholstift op pennenzakken, tussen bandnamen als NOFX en Green Day? Omdat Hendrix hét grote voorbeeld van iedere beginnende gitarist moest zijn, natuurlijk. Jimi zou ook Kiwanuka’s grote voorbeeld worden, al zou hij zich jaren later evengoed verbazen over hoe de muziekindustrie van zwarte muzikanten als hemzelf verwacht dat ze de soulzanger uithangen, in plaats van de (rock)gitarist.

In de song ‘Black Man in a White World’ van een paar jaar geleden maakte je je kwaad over dat keurslijf waarin je na je debuutplaat werd gedwongen. Je liet je daarover ontvallen: ‘We moeten per se gemarket worden als soulartiesten – alsof we geen rock of country mogen spelen. Maar wat deden Hendrix, Ray Charles of The Staple Singers destijds? Zich niets aantrekken van genres.’

“‘Black Man in a White World’ was een belangrijk keerpunt voor mij, de eerste song die ik schreef na een lange periode van creatieve verlamming. Ik had met Home Again een debuutplaat gemaakt die goed was ontvangen, maar de volgende plaat die ik afleverde bij de platenfirma, werd afgewezen. Daar zat ik dan: als een hele tweede plaat, waarin ik mijn ziel had gelegd, in de vuilnisbak werd gekieperd, wat was ik dan nog waard? Ik hing maar wat rond in Londen, vulde mijn dagen met in de pub hangen en films kijken. Ik overwoog om te stoppen met muziek. If my best isn’t good enough – what am I doing?

“Een eerste keerpunt was mijn ontmoeting met de producer Inflo, die bleek in dezelfde situatie te zitten: we werden allebei ‘iets’ geacht te zijn. Van Inflo verwachtte men dat hij hiphop en grime maakte, en ik had te horen gekregen dat een zwarte die folksongs speelt op een akoestische gitaar te moeilijk te marketen viel. Het zou veel makkelijker zijn, met mijn ‘soulvolle’ stem, dat ik classic soul bracht. Er werd me wijsgemaakt dat ik mijn gitaarkant moest milderen, als ik geaccepteerd wilde worden door de mainstream.

“Toen we samen de studio introkken, hadden we niets te verliezen – iedereen was ons toch allang vergeten. (lacht) In een halfuurtje schreven we ‘Black Man in a White World’. En toen ik even later in de Verenigde Staten Danger Mouse die song liet horen, stelde hij zichzelf voor als producer van mijn tweede plaat, waarop we met ons drieën in Los Angeles Love & Hate inblikten. (fijntjes) Een plaat die wél uitgebracht werd.”

Danger Mouse was jullie ideale derde man, omdat hij het jullie al had voorgedaan: breken met muzikale grenzen.

“En niet alleen met zijn productiewerk voor Gnarls Barkley, The Black Keys, Beck of Norah Jones. Al met zijn eerste belangrijke wapenfeit, The Grey Album (de bootleg uit 2004 waarop Brian Burton alias Danger Mouse de a capella’s van ‘The Black Album’ van Jay Z mixte met samples uit ‘The White Album’ van The Beatles, red.), had hij de mensen met verstomming geslagen: een jonge, zwarte producer die naar The Beatles luistert: how weird!

Ook op je nieuwe, derde plaat Kiwanuka zijn Inflo en Danger Mouse van de partij als productietandem. De titel leest als een statement: dit ben ik écht.

“Ik ben lang een twijfelaar geweest. Door mijn karakter, maar ook door tegenslagen als die afgewezen plaat. Op een gegeven moment was ik het zat om te denken dat ik iemand anders zijn toestemming nodig heb om te zijn wie ik ben. De artiesten die ik het meest bewonder, hebben altijd vertrouwd op hun instinct: Bob Dylan trok het zich niet aan dat hij werd uitgejouwd toen hij elektrisch ging, Prince heeft altijd vanuit zijn intuïtie gewerkt en Marvin Gaye zette door met What’s Going On, ook al begreep Motown in eerste instantie niet wat een conceptplaat was. Stel je voor dat Gaye zich had laten ompraten, en die plaat in de vuilnisbak had gekieperd: de muziekgeschiedenis was een grote klassieker armer geweest!

“Of je nu muziek maakt, schildert of fotografeert: je moet de kracht uit jezelf halen, want je zult altijd geconfronteerd worden met negatieve commentaren. Op dat vlak ben ik trouwens al een grote geluksvogel geweest: mijn recensies waren meestal goed.

“Kanye West is ook iemand die altijd vanuit zijn instinct werkt: ook al zeiden ze hem in het begin van zijn carrière dat hij niet kon rappen, hij zette door.”

Kanye West nodigde je destijds uit voor zijn Yeezus-plaat, maar je wimpelde die uitnodiging af.

“Toch niet: ik ben naar twee opnamesessies geweest, een in Hawaï en een in Parijs. Maar ik was er niet klaar voor, of de muzikale klik was er niet. Voorts is Kanye een aardige vent, hoor, al hebben we sindsdien geen contact meer gehad. Het beeld dat de media van hem verkopen, klopt niet. Hij is gewoon een workaholic die 24 uur per dag in touw is.”

‘I’m in love, but I’m still sad’ zong je destijds in ‘Black Man in a White World’. Op Kiwanuka staan een paar theatrale love songs – ‘Light’ en ‘Hard to Say Goodbye’ – die er geen twijfel over laten bestaan: je houdt van iemand. Je bent intussen ook getrouwd. Speelt dat mee in je nieuwbakken zelfvertrouwen?

“Natuurlijk. Family life, je geworteld voelen, dat doet véél voor je zelfvertrouwen. Ik kan tegenwoordig zeggen dat ik een ankerpunt heb. Ik zie het huwelijk niet als een inperking van mijn vrijheid, maar als een thuishaven waardoor ik net nog meer verre reizen kan maken. Denkbeeldige verre reizen dan, want het enige wat nu moeilijker is geworden, is op tournee vertrekken – daar heb ik nu véél minder zin in dan vroeger. Maar een goede relatie geeft je vertrouwen in het leven, maakt je zorgelozer – er is iemand die aan je kant staat, je hebt je team gevonden.

“Mijn vrouw en ik zijn verhuisd van Londen naar Southampton, een veel kleinere stad op het platteland, waar ik de ruimte heb om een eigen studio te bouwen, en misschien zelfs een galerie of een concertzaal. Ik droom ervan om de gemeenschap te betrekken bij wat ik doe. Maar voorlopig heb ik genoeg aan klussen in huis en de tuin in bedwang houden.”

Je mixt tussen de songs op Kiwanuka ook geluidsfragmenten van burgerrechtenbijeenkomsten in het Amerika van de jaren 60. Op een gegeven moment is er zelfs een geweerschot te horen. Heb je daar een politieke bedoeling mee?

“Het was mijn idee om die fragmenten tussen de songs te zetten, om de aandacht van de luisteraar erbij te houden. Maar zie het vooral als een artistiek statement, en pas in de tweede plaats als een politiek statement. Danger Mouse is heel goed in dat soort dingen vinden. Hij heeft een harde schijf vol geluidsfragmenten die hij heeft opgesnord uit documentaires en films. Het was voor mij heel aangenaam om hem zo te zien knutselen, want het deed me denken aan wat hij deed op The Grey Album, een plaat die voor mij, als jonge muziekfan, veel heeft betekend. Ik kan dat niet genoeg herhalen.”

Is het écht zo dat je pas ontdekte dat je song ‘Cold Little Heart’ de begintune was van de HBO-reeks Big Little Lies toen een Amerikaanse tournee opmerkelijk vlot bleek uit te verkopen?

“Ja. Sorry, ik had de e-mail duidelijk niet goed gelezen. (lacht) Ik dacht dat het om een klein dingetje ging in één scène, want dat is wat er meestal gebeurt. Eerst merkte ik een spectaculaire stijging op van het aantal volgers op Instagram en Twitter. Met duizenden kwamen ze ineens aanzetten, terwijl ik geen plaat uit had en zeer weinig post – ik had toen al moeten weten dat er iets niet klopte. Ik had de serie ook niet bekeken, intussen heb ik dat wél gedaan: Reese Witherspoon, Nicole Kidman, en in het tweede seizoen ook Meryl Streep – al die grote actrices, en dan mijn song. Het voelt nog steeds onwezenlijk aan. Als er een song van me passeert wanneer ik in een bar zit, vind ik dat ook nog steeds raar. Dan geneer ik me altijd, alsof je je album met familiefoto’s rondgeeft in een café vol vreemde mensen. Maar ik ga er niet flauw over doen: het maakt me vooral trots dat mijn muziek in zo’n serie zit.”

Vind je zelf ook dat de song nu een sinistere bijklank heeft gekregen? Iedereen die de serie heeft gezien over Californische huisvrouwen die verstrikt raken in een web van leugens, associeert je song nu met dat geheimzinnige sfeertje daar in Monterey…

“Jazeker, voor mij geldt dat ook. Het was al een melancholisch lied, maar die begingeneriek met de oceaangolven heeft die melancholie alleen maar dieper gemaakt. Er is ook een nieuw, onheilspellend laagje bijgekomen. Goed, want ik heb altijd van duistere sferen in muziek gehouden.

“Nu is het wachten tot ze me eens vanuit Hollywood bellen om een hele soundtrack voor een hele film te maken. (lacht)

Kiwanuka is nu uit bij Universal. Michael Kiwanuka treedt op 24 november op in de Ancienne Belgique. Het concert is uitverkocht.

© Humo

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234