Vrijdag 03/12/2021

Met Jan in Cannes: 'cinéma de papa'

'Biutiful'-acteur Javier Bardem en regisseur Inarritu Alejandro Gonzales Beeld UNKNOWN
'Biutiful'-acteur Javier Bardem en regisseur Inarritu Alejandro GonzalesBeeld UNKNOWN

Van de ene party via de andere receptie naar de volgende filmvoorstelling. De Morgen-filmjournalist Jan Temmerman volgt voor de 31e keer zonder onderbreking het Internationale Filmfestival van Cannes. Voor DeMorgen.be blogt hij 12 dagen lang vanuit Cannes waar hij zowel voor als achter de schermen films en filmsterren op de voet volgt, zowel de grote namen als de nobele onbekenden of de sterren van morgen. Lees mee met Jan in Cannes.

Toen de Nouvelle Vague in het Frankrijk van midden jaren '50 aan zijn opmars begon, gebeurde dat onder meer als tegenbeweging. De nieuwe lichting, met cineasten als François Truffaut, Jean-Luc Godard, Claude Chabrol en Eric Rohmer, zette zich uitdrukkelijk af tegen de 'cinéma de papa'. Dat waren de films van hun voorgangers, die misschien wel als 'cinéma de qualité' konden omschreven worden, maar die de jonge filmmakers toch vooral steriel, onpersoonlijk en gewoon ouderwets vonden. Zij gingen voor een zogenaamde 'cinéma d'auteur'.

En zie, meer dan een halve eeuw later duikt de 'cinéma de papa' hier opnieuw op in Cannes. En dan hebben we het niet eens over de soms (ver)gevorderde leeftijd van sommige aanwezige regisseurs, zoals Ken Loach (°1936), Woody Allen (°1935) , Ridley Scott (°1937), Abbas Kiarostami (°1940), Mike Leigh (°1943), Bertrand Tavernier (°1941) of superveteraan Manoel de Oliveira (°1908). In dit rijtje laten we Jean-Luc Godard (°1930) zelf even buiten beschouwing, want zijn nieuwe werkstuk 'Film Socialisme' wordt hier weliswaar vertoond, maar zelf weigert JLG om naar de Croisette af te zakken.

De term 'cinéma de papa' wordt hier in Cannes niet opnieuw bovengehaald om vanuit hautain jeunisme te beschimpen, maar precies om een opmerkelijke trend in de 'cinéma d'auteur' te signaleren. Er blijken hier namelijk een pak films aanwezig waarin de vaderfiguur op een of andere manier centraal staat. Eén van de opvallendste voorbeelden is 'Biutiful' van de Mexicaanse regisseur Alejandro Gonzalez Inarrritu, bekend van o.m. 'Amores Perros' en 'Babel'. Voor zijn nieuwe film, die hij trouwens aan zijn eigen vader heeft opgedragen, kon de regisseur rekenen op de medewerking van de Spaanse filmster Javier Bardem. Zijn personage Uxbal blijkt prostaatkanker te hebben, weet dat zijn dagen geteld zijn en probeert in een of andere achtergestelde buurt van Barcelona - neen, dit is zeker geen toeristische prentbriefkaart zoals in 'Vicky Cristina Barcelona' - vooralsnog een en ander in orde te krijgen. Niet alleen voor zijn eigen kinderen, maar ook voor de talrijke illiegalen die hij via allerlei louche deals en uiteraard tegen betaling aan werk heeft geholpen en waarvoor hij zich blijkbaar toch als een soort vader verantwoordelijk voelt.

Ook in de Chinese film 'Chongqing Blues' van regisseur Wang Xiaoshuai draait het verhaal rond een vader, die jaren geleden zijn gezin in de steek heeft gelaten en sindsdien als kapitein vaak op zee is geweest. Bij zijn terugkeer van een lange omvaart verneemt hij dat zijn tienerzoon - die hij nauwelijks gekend heeft - door de politie is neergeschoten toen hij in een warenhuis een jonge vrouw gegijzeld had. De vader gaat op onderzoek uit om uit te vissen hoe het zover is kunnen komen. En ontdekt onder meer dat zijn zoon er altijd van gedroomd heeft zijn afwezige vader achterna te reizen..

In de Afrikaanse film 'Un homme qui crie' vertelt regisseur Mahamat-Saleh Hanoun (uit Tsjaad) het verhaal van zestiger Adam, die zowat zijn hele leven als badmeester bij het zwembad van een luxehotel in N'Djamena gewerkt heeft. Sinds een aantal jaren krijgt hij daarbij de assistentie van zijn zoon. Maar het hotel werd inmiddels geprivatiseerd en overgenomen door een Chinese groep. Er moet bezuinigd worden en de directie beslist dat één 'maître nageur' wel voldoende is. De zoon krijgt de job en de vader - die in zijn jeugd ooit een belangrijke zwemwedstrijd heeft gewonnen en daarom nog steeds door iedereen als 'Champion' wordt aangesproken - ziet zijn wereld instorten, terwijl op de achtergrond het land zelf door een burgeroorlog in een steeds grotere chaos wordt gestort.

In de Mexicaanse film 'Abel', de eerste langspeler van acteur Diego Luna, is het titelpersonage een negenjarig jongetje, dat geen woord meer gesproken heeft sinds de vader het huis verlaten heeft. Maar op een dag begint Abel opnieuw te praten. Meer zelfs, hij gdraagt zich als het hoofd van de familie. En niemand voelt zich geroepen om dat 'mirakel' in vraag te stellen. Tot de dag dat...

Ook in de Koreaanse film 'The Housemaid' van regisseur Im Sang Soo is het de vader die, door met de nanny uit de titel het bed in te duiken en haar ook nog eens zwanger te maken, uiteindelijk verantwoordelijk zal zijn voor een dramatische en sensationele ontknoping, die zijn eigen dochtertje wellicht voor haar hele verdere leven zal tekenen.

Maar het is niet allemaal drama en treurnis. In het prettig gestoorde 'Kaboom' van de Amerikaanse cultregisseur Gregg Araki speelt de vaderfiguur weliswaar een kleine, maar niet onbelangrijke rol. Want Smith, de jonge held van het verhaal, ontdekt dat zijn vader niet overleden is (zoals hem altijd werd voorgehouden), maar integendeel aan het hoofd staat van een mysterieuze sekte, die wel eens verantwoordelijk zou kunnen worden voor de apocalyptische dreiging uit de titel.

Kortom, de 'cinéma de papa' is springlevend en dat in de meest diverse vormen en formaten.

Jan Temmerman

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234