Donderdag 03/12/2020

Overzicht

Met deze 30 boeken komt u het najaar door

Beeld Thinkstock

Popelt u ook om deze lange herfst- en winterdagen al lezend door te brengen, nu de volgende lockdown meer dan zachtjes aan onze deur klopt? De Morgen selecteerde dertig opvallende boeken uit het najaarsaanbod, grasduinend door diverse genres. 

Simone De Beauvoir – De onafscheidelijken.Beeld rv

1. Simone De Beauvoir, De onafscheidelijken, Cossee, vertaling Martine Woudt

Sensatie! Een onuitgegeven novelle van Simone de Beauvour, auteur van De tweede sekse, die dit najaar wereldwijd verschijnt. De onafscheidelijken is ontdekt door haar geadopteerde dochter Silvie Le Bon. Het blijkt een sleutelroman over haar passionele liefde voor Elisabeth Lacoin, ‘Zaza’, die op haar 22ste stierf en met wie De Beauvoir sinds haar negende levensjaar optrok. Lange tijd vond ze de woorden niet om eer te bewijzen aan deze vrouw die ze als haar dubbelganger beschouwde én adoreerde, maar die ook worstelde met de eisen van haar welgestelde katholieke milieu.

Simone Atangana Bekono – Confrontaties.Beeld rv

2. Simone Atangana Bekono, Confrontaties, Lebowski

De zestienjarige Kameroens-Nederlandse Salomé verzeilt in een jeugdgevangenis, omdat ze op een middag twee schoolgenoten ernstig heeft toegetakeld. Daar raakt ze in de knel met haar identiteit en gedachtenwereld, zo wordt pijnlijk voelbaar in het romandebuut Confrontaties van de als dichteres geprezen Simone Atangana Bekono. “De werkelijke motor van de roman (..) is het woelige innerlijke leven van Salomé: de krenkingen, de zorgen, de angsten, de teleurstelling en de woede. De verfijnde weergave van deze gevoelens maken het boek intens en indringend”, vond de Volkskrant.

Johan De Boose – Dondersteen.Beeld rv

3. Johan De Boose, Dondersteen, De Bezige Bij

Op onverbloemd autobiografisch schrijven kon je dichter, romancier en Oost-Europakenner Johan de Boose tot voor kort zelden betrappen. Maar in de roadnovel Dondersteen serveert hij nu een liefdevolle hommage aan zijn vader, ‘verzamelaar van mineraalmonsters’, en ‘bloemenonderzoeker in bermuda’. Het persoonlijker, warme schrijven gaat De Boose wonderwel af in een boek dat finaal richting Utah gaat, waar hij ook zijn zwager en tragische vriend Gary eert. De Boose etaleert fascinerende nieuwe facetten van zijn schrijverschap.

Gianfranco Calligarich – De laatste zomer in de stad.Beeld rv

4. Gianfranco Calligarich, De laatste zomer in de stad, Wereldbibliotheek, vertaald door Els van der Pluym.

Lever u over aan deze diep melancholische roman tegen het somptueuze decor van Rome. Gianfranco Calligarich schreef zijn debuut in 1973 en het wordt nu massaal herontdekt én geprezen. Bijna-dertiger Leo Gazarra is een buitenstaander die onzichtbaarheid ambieert. Flanerend door de beau monde ontmoet hij er Arianna. Er ontvlamt een stormachtige affaire met de onberekenbare zielsverwante. Calligarich sleept ons mee in een existentieel en wrang noodlotsdrama, vol schitterende dialogen, haarfijne observaties en filmische referenties.

Matthias M.R. Declercq – De ontdekking van Urk.Beeld rv

5. Matthias M.R. Declercq, De ontdekking van Urk, Podium/Manteau

Schrijver en storyteller Matthias M.R. Declercq is een fervent pleitbezorger van de ‘ondervind-het-aan-den-lijve’-reportage. Voor zijn nonfictieboek De ontdekking van Urk dook hij een half jaar onder in het besloten gelijknamige dorp in de Nederlandse bible belt. “Lachen met Urkers is een nationale sport in Nederland (…) Maar ondertussen is de visindustrie er uitgegroeid tot de grootste ter wereld. Van Namibië en Kazachstan tot Argentinië: overal kennen ze Urk.” Declercq peutert genadeloos aan de dark side van deze hypergelovige gemeenschap, met zijn schaduwwereld vol drugs, fraude en alcohol.

Tove Ditlevsen – Jeugd.Beeld rv

6. Tove Ditlevsen, Jeugd, Das Mag, Vertaling Lammie Post-Oostenbrink

Na de geprezen herontdekking van Kindertijd, het eerste luik van de autobiografische trilogie van de Deense Tove Ditlevsen (1917-1976), zet het arbeiderskind in Jeugd haar zoektocht naar geluk en onafhankelijkheid verder. Ze moet nogal wat rotbaantjes aanvaarden om zich staande te houden, belandt bij een met de nazi’s sympathiserende hospita en slijpt aan haar eerste gedichten. Zeker, er bestaan ontzettend veel boeken over worstelende adolescenten. Maar dit is een bijzonder én tijdloos exemplaar, vol accuraat gekozen beelden.

Naoise Dolan – Opwindende tijden.Beeld rv

7. Naoise Dolan, Opwindende tijden, Atlas/Contact, vertaling Lisette Graswinckel

Is de nieuwe Sally Rooney opgestaan? De Britse pers zwaaide uitgebreid met wierook voor de 28-jarige Ierse Naoise Dolan en haar debuut Opwindende tijden. De roman speelt zich af in Hongkong, waar drie cynische millennials, twee vrouwen en een bankier, in een driekhoeksrelatie verzeild raken. “Opwindende tijden gaat niet over de pro en contra’s van biseksuele polyamorie, maar is een ontroerende exploratie van moderne vrouwelijke zelfhaat, zoals ook Otessa Moshfegh dat doet.” Ook Hilary Mantel blies de loftrompet: “‘Kostelijk, scherpzinnig en onbevreesd.”

Annie Ernaux – De jaren.Beeld rv

8. Annie Ernaux, De jaren, De Arbeiderspers, vertaling Rokus Hofstede

De grande dame van de Franse ‘autofiction’ wordt op haar tachtigste aan de borst gedrukt door zowel onstuimige feministes als bedaarde literaire fijnproevers. De vertaling van haar in 1988 verschenen meesterwerk De jaren zwengelt de belangstelling voor haar ‘sociologische’ manier van schrijven nog aan. In dit patchwork van herinneringen, observaties en culturele en politieke brengt ze op koel registerende wijze de periode 1941-2006 in kaart, weerspiegeld in het leven van één vrouw.

Rob van Essen – Een man met goede schoenen.Beeld rv

9. Rob van Essen, Een man met goede schoenen, Atlas/Contact

De Libris Literatuurprijs 2019 voor De goede zoon haalde Rob van Essen voorgoed uit de wachtkamer van de Nederlandse letteren. In Een man met goede schoenen keert hij terug naar zijn oude liefde: het korte verhaal. Opnieuw voorziet Van Essen het dagelijks leven van een subtiel absurdistische dimensie en stuiten we op personages ‘die geen idee hebben wat er op de volgende pagina gaat gebeuren’. Wéér is er die Albert Heijn in de Amsterdamse Rijnstraat (waar De goede zoon van start ging) én waar een man aan een belendende kassa krek dezelfde boodschappen aanschaft als de verteller.

Elena Ferrante – Het leugenachtige leven van volwassenen.Beeld rv

10. Elena Ferrante, Het leugenachtige leven van volwassenen, Wereldbibliotheek, vertaling Miriam Bunnik en Mara Schepers

Of het nu een hij of een zij is die achter de auteursnaam schuilt? Ach, wat doet het ertoe. In haar nieuwste boek voert Elena Ferrante de dertienjarige Giovanna op, opgroeiend in een van de beste wijken van – waar anders? – Napels. Tot ze het zwarte schaap van de familie leert kennen, haar volkse en grofgebekte tante Vittoria. “Hoewel [de roman] momenten kent die door klassieke vertelkunst worden aangedreven, is het verhaal over de onvermijdelijk met treurnis doorspekte volwassenwording van een tiener even vaak slepend als meeslepend”, vond Humo.

Stephen Fry – Een tomeloze tijd.Beeld rv

11. Stephen Fry, Een tomeloze tijd, Thomas Rap, vertaling Henny Corver

We wisten het al langer: ook als memoireschrijver permitteert de Britse cabaretier en duivel-doet-al Stephen Fry zich geen seconde verveling. In Een tomeloze tijd gaat het er nog smeuiiger aan toe dan in Een jongensleven en De collegejaren. Amper 30 jaar is Fry als na de tv-series A Bit of Fry and Laurie en Blackadder de wereld aan zijn voeten ligt. Werkdriftig was hij, zeker, maar ook vatbaar voor verraderlijke verlokkingen zoals cocaïne en het feestgedruis van de high society. Zijn bijna fatale flirt met het succes leest genoeglijk weg.

Amarylis De Gryse – Varkensribben.Beeld rv

12. Amarylis De Gryse, Varkensribben, Prometheus

Een tragikomisch, ietwat bitterzoet verhaal over de bejaardenverpleegster Marieke waarin jeugdherinneringen zich vermengen met onpeilbare tristesse én eenzaamheid, terwijl voedsel (in het bijzonder vlees) een bijzondere rol speelt. De Vlaamse debutante Amarylis De Gryse mist haar entree niet met het bij momenten plastische Varkensribben. Het is ook de reconstructie van een relatie, van ontrouw én het relaas van een drukkende zomer. Maar bovenal is er het vlees, van gehaktballen tot varkenswangen: ‘Iets wat wordt gebakken in zijn eigen vet is niet te overtreffen.’

Wessel Te Gussinklo – Op reis naar de Hartz.Beeld rv

13. Wessel Te Gussinklo, Op reis naar de Hartz, Koppernik

In dit vierde deel van de grandioze cyclus van Wessel Te Gussinklo raakt zijn held, de adolescent Ewout Meyster, in de ban van zijn leermeester Somsen, die hem laat kennismaken met psychologie en filosofie. De bizarre verhouding tussen het tweetal wordt tot in de miniemste details uitgeplozen én onder een vergrootglas gelegd, terwijl er ook de bekoring is van Ewouts eerste liefde Sylvia. De BookSpot-winnaar is in Op reis naar de Hartz trouw aan zijn erg particuliere stijl, vol gevoelsmodulaties en op elkaar gestapelde zinnen, gevat in onnavolgbare cadansen.

Eduardo Halfon – Duel.Beeld rv

14. Eduardo Halfon, Duel, Wereldbibliotheek, vertaling Lisa Thunissen

Wervelende, spannende maar ook melancholische zoektochten naar geboortegrond en identiteit: zo zou je de boeken van de Guatemalteek Eduardo Halfon kunnen omschrijven. Nadat De Poolse bokser vorig jaar onverwacht wereldwijd aansloeg, is er nu de verhalenbundel Duel waarin het zowel richting VS, Polen, Guatemala en Italië gaat. Halfon, tot zijn tiende opgegroeid in de VS, exploreert opnieuw ingenieus zijn Joodse achtergrond én de immer rondspokende Holocaust. Verlies en verdwijningen zijn alomtegenwoordig.

Stefan Hertmans – De opgang.Beeld rv

15. Stefan Hertmans – De opgang, De Bezige Bij

Twintig jaar lang woonde Stefan Hertmans in een pand in het Gentse Patershol. Pas nadien ontdekte hij dat er een vooraanstaand SS’er had gewoond, de vader van de latere geschiedenisprofessor Adriaan Verhulst. In De opgang brengt Hertmans deze turbulente geschiedenissen ingenieus tot leven. Willem, architect van deportaties en van afrekeningen in het Gentse, blijkt een heerschap ‘tussen volstrekte lichtzinnigheid en doortrapte sluwheid’. Hertmans toont zich zowel de koele registrator als de gewiekste romancier die de gebeurtenissen met achteloze bravoure op ons netvlies beitst, met eerherstel voor zijn moedige echtgenote ‘Mientje’. De opgang heeft alles in zich om incontournable te worden op de rijkgevulde planken over WO II en collaboratie.

Geert van Istendael – De danseres en het mes.Beeld rv

16. Geert van Istendael, De danseres en het mes, Houtekiet

Voormalig VRT-journalist, dichter, essayist en Brussel-connaisseur Geert van Istendael (73) heeft het thrillergenre ontdekt. En daar mogen we blij om zijn. Na Het lijk in de boomgaard (2017) stuiten we in De danseres en het mes opnieuw op de gramstorige en kettingrokende Brusselse commissaris Kluft. Samen met zijn ex-inspecteur Ali Demir en twee vrouwelijke agenten zet hij zijn tanden in een moordzaak op een dansevenement. Van Istendael brengt vooral een aubade aan het multiculturele Brussel, maar laat zijn held ook lekker brompotten in deze geestige misdaadpersiflage.

David Mitchell – Utopia Avenue.Beeld rv

17. David Mitchell, Utopia Avenue, Meulenhoff, vertaling Harm Damsma en Niek Miedema

Utopia Avenue dompelt je onder in de sixties, vol pop en psychedelica. We volgen de belevenissen van Levon Frankland, muziekmanager met fijne neus voor talent die tussen 1967 en 1968 ‘de beste popgroep waarvan je nog nooit had gehoord’ onder zijn vleugels had. En hoe die fictieve band met erg uiteenlopende persoonlijkheden triomfeert én kapseist. “Op guitige, maar ook vernuftige wijze geeft Mitchell een beeld van een tijdperk en laat hij daarbij illustere grootheden als David Bowie en John Lennon door het beeld struinen”, vond onze recensent.

Bart Moeyaert – Het hele leven.Beeld rv

18. Bart Moeyaert, Het hele leven, Querido

‘In het begin was er niets. Het is moeilijk om je dat voor te stellen. Je moet alles wat er nu is nog niet laten zijn.’ In 2003 verraste Bart Moeyaert met het veelbekroonde, in acht talen verschenen verhaal De schepping, in 2010 aangevuld met Het paradijs én in 2015 afgerond met De hemel. Het resultaat van een samenwerking tussen Moeyaert en het Nederlands Blazers Ensemble, met muziek van Joseph Haydn. Moeyaerts drieluik, een persoonlijke versie van het scheppingsverhaal, is nu fraai gebundeld in Het hele leven, met illustraties van Peter Van den Ende, bekend van de graphic novel Zwerveling.

Sigrid Nunez – Wat scheelt eraan.Beeld rv

19. Sigrid Nunez, Wat scheelt eraan, Atlas/Contact, vertaling Maaike Bijnsdrop en Lucie Schaap

Een duivels dilemma, dat krijgt het hoofdpersonage van Sigrid Nunez’ nieuwe roman voorgeschoteld. Wat doe je als een terminaal zieke vriendin je vraagt haar bij te staan wanneer ze een einde aan haar leven zou maken? ‘Ik beloof je dat ik het zo leuk mogelijk zal maken’. De winnares van de National Book Award brak door met het briljante De vriend, maar in Wat scheelt eraan treffen we opnieuw die meanderende maar meeslepende verteltoon, aangelengd met milde humor en scherpzinnige observaties over ouderdom, dood en vriendschap.

Harry De Paepe – Sausage. Een blik op Elisabeth II.Beeld rv

20. Harry De Paepe, Sausage. Een blik op Elisabeth II, uitgeverij Vrijdag

Sinds The Crown nam de fascinatie voor Elisabeth II, hoofd van ‘the Firm’, zoals het Britse koningshuis wordt genoemd, alleen maar exponentieel toe. Hoelang zal de ferme dame van amper 1,63 meter met haar onafscheidelijke handtas Groot-Brittannië nog bestieren? ‘De Britse koningin is een enigma’, schrijft royaltywatcher en Verenigd Koninkrijk-kenner Harry De Paepe in Sausage. Zijn vermakelijke boek licht soepel een tipje van de sluier over de onvermurwbare vorstin, ‘een baken van rust in elke turbulente periode’, zelfs als haar nageslacht het weer eens bont maakt.

Marnix Peeters – Oogje of Het kleine meisje uit de Lange Tafelstraat.Beeld rv

21. Marnix Peeters. Oogje of Het kleine meisje uit de Lange Tafelstraat, De Arbeiderspers.

De rocamboleske avonturen van Oogje en Beertje De Winter lijken wel ontsnapt uit een burlesk stripverhaal. Marnix Peeters gooit in zijn nieuwste spektakelstuk weer alle remmen los. De vervaarlijke, soms explosieve mengeling van het scabreuze, het humorvolle én het zwartgallige, voortgestuwd door karikaturale, kakelbonte personages. Vertelclichés worden op hun kop gezet, terwijl de taal knalt en sist als een biefstuk in de pan. Wedden dat Peeters op zijn berg in de Oostkantons diabolisch veel plezier beleeft aan zijn dolgedraaide hersenspinsels?

Fernando Pessoa – Kroniek van een leven dat voorbijgaat.Beeld rv

22. Fernando Pessoa, Kroniek van een leven dat voorbijgaat, Van Oorschot, vertaling Michael Stoker

Fundamentele twijfel: dat was de kern van de gedachtewereld van Fernando Pessoa (1888-1935), de Portugees die het leven bezag als een buitenstaander. Nog altijd worden uit zijn nalatenschap teksten opgetakeld die verbluffen door hun scherpe inzichten. Voor Kroniek van een leven dat voorbijgaat bracht vertaler Michael Stoker intieme notities samen, te lezen als ‘een lang pleidooi voor nuance, weliswaar uitgedost als een bonte parade van elkaar tegensprekende provocaties en boude stellingnames’. Niet voor niets noemde Pessoa zich ‘een bijknipper van paradoxen’.

Ilja Leonard Pfeijffer – Quarantaine.Beeld rv

23. Ilja Leonard Pfeijffer, Quarantaine, De Arbeiderspers

“Aanvankelijk bagatelliseerde ik de dreiging van het virus […]. Maar zodra ik inzag dat ik een kolossale inschattingsfout had gemaakt en besefte dat mensen stikten op brancards in de gangen van ziekenhuizen in Noord-Italië en dat extreme maatregelen onafwendbaar waren, ben ik begonnen aan dit dagboek met dezelfde gedachte die Thucyides in zijn tijd had.’ Net zoals Thucydides de Peloponnesische Oorlog boekstaafde, noteerde Pfeijffer zijn bevindingen over de ravage van corona vanuit zijn woonplaats Genua. De fel gesmaakte NRC-kronieken zijn nu gebundeld.

Joseph Ponthus – Aan de lopende band.Beeld rv

24. Joseph Ponthus, Aan de lopende band, vertaald door Floor Borsboom, De Arbeiderspers

‘Opgedragen aan de proletariërs uit alle landen aan de ongeletterden en tandelozen met wie ik zoveel heb geleerd gelachen geleden en gewerkt’. Predikt de Franse auteur Joseph Ponthus (°1978) de revolutie in zijn ophefmakende debuutroman Aan de lopende band? De ex-sociaal werker maakte er de inventaris op van zijn helse periode als uitzendkracht in Bretoense slachthuizen en visbedrijven. Gegoten in de vorm van een soort episch gedicht in dagboekvorm, voel je aan den lijve hoe het is om uitgeperst te worden aan de onderzijde van de samenleving.

Marieke Lucas Rijneveld – Mijn lieve gunsteling.Beeld rv

25. Marieke Lucas Rijneveld, Mijn lieve gunsteling, Atlas/Contact

Onverhoeds stuurt Marieke Lucas Rijneveld begin november haar tweede roman de wereld in. De laureate van de International Booker Prize kondigt Mijn lieve gunsteling aan als “het verhaal van de veearts en zijn ‘uitverkorene’, de dochter van een boer”, zo meldt de introductietekst. “Tijdens een hete zomer zoeken ze toenadering tot elkaar omdat ze willen ontsnappen aan de grilligheid en de leemten van het plattelandsleven en omdat ze willen ontkomen aan wat er in hen gezaaid is. Gedurende die zomer ontwikkelen ze een obsessieve fascinatie voor elkaar.”

Linda Scott – De XX economie.Beeld rv

26. Linda Scott, De XX economie, Thomas Rap

Volgens economie-experte Linda Scott verzetten mannen hemel en aarde om de achterstelling van vrouwen te bestendigen. In haar met veel cijfermateriaal gestoffeerde De XX-economie toont ze met praktijkvoorbeelden aan vrouwen nog steeds in het nadeel zijn inzake toegang tot kapitaal, krediet, landbouwgrond en afzetmarkten. “Wist u bijvoorbeeld dat er vandaag nog steeds 2,7 miljard vrouwen zijn die geen ‘mannenjob’ mogen uitvoeren? Dat 99 procent van de internationale handel in mannenhanden is? Of dat wereldwijd slechts 18,3 procent van het land van vrouwen is?”, noteerde Marnix Verplancke in zijn De Morgen-interview met Scott.

Ali Smith – Zomer.Beeld rv

27. Ali Smith, Zomer, Prometheus, vertaling Karina van Santen en Martine Vosmaer

Sluitstuk van de aparte vierseizoenenreeks van de Schotse schrijfster Ali Smith (57), uitmondend in een subtiel gecomponeerde doorlichting van onze tijd. “Nu al een roman waarin Covid-19, de lockdown en zoomen een rol spelen? Waarin het gaat over cancel culture en Black Lives Matter? En waarin zelfs wordt verwezen naar de dood van George Floyd, net tweeënhalve maand geleden?! Zo heet van de naald was fictie in boekvorm zelden”, vond Het Parool-recensent Dirk-Jan Arensman. “Een virtuoze literaire tijdcapsule: vitaal, urgent, imponerend.” En vergeet u vooral niet Lente, Winter en Herfst te lezen.

Chris De Stoop – Mijn oom Daniël.Beeld rv

28. Chris De Stoop, Mijn oom Daniël, De Bezige Bij

‘Een zonderling op een blauwe tractor’ en ‘een verslodderde boer op een verslodderde hoeve’. Zo werd de vereenzaamde Daniel Maroy, de ‘suikeroom’ van Chris De Stoop getypeerd in het grensdorpje Saint-Léger. Tot de 84-jarige heremiet in het vizier komt van een jeugdbende en omkomt bij een brand. Mijn oom Daniël is meer dan de reconstructie van een redeloze misdaad. Met dit boek krijgt de zwijgzame boer, aan wie de vooruitgang voorbijging, gloedvol eerherstel. Chris De Stoop nam in de rechtbank zelf de handschoen op tegen de jonge daders. Dit magistrale boek van internationale allure smeekt haast om een verfilming door de gebroeders Dardenne.

Valerie Trouet – Wat bomen ons vertellen.Beeld rv

29. Valerie Trouet, Wat bomen ons vertellen, Lannoo

Sinds meer dan twintig jaar bestudeert de Vlaamse Valerie Trouet klimaatverandering aan de hand van de jaarringen van bomen. De topexperte in de dendrochronologie goot haar bijzondere kennis en ervaringen in Wat bomen ons vertellen, bekroond met de Jan Wolkersprijs voor beste natuurboek. ‘Jaarringen liegen niet over onze complexe band met de natuur.’ Ze trekt door de geschiedenis en rondom de aarde, vanuit haar lab in Arizona tot afgelegen Afrikaanse dorpen en Russische radioactieve bossen. En kende u de rol van olijven bij de val van het Romeinse Rijk?

Issa Watanabe – Migranten.Beeld rv

30. Issa Watanabe, Migranten, Querido Jeugd

Een leeuw, een toekan, een varken, een olifant, een konijn, een kikker... Het is een bizarre, maar solidair ogende optocht van dieren die de Peruviaanse illustratrice Issa Watanabe ons woordeloos voorschotelt. Stuk voor stuk torsen ze handbagage of dragen ze spullen op hun rug. De dood, bedrieglijk verhuld in een bloemrijke cape, volgt hen op de voet. Watanabe kaart in Migranten op confronterende, maar zeer esthetische wijze de barre werkelijkheid aan waarin miljoenen vluchtelingen verkeren. Toch gloort er uiteindelijk een fractie hoop in dit bevreemdend en tegelijk poëtische prentenboek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234