Woensdag 20/10/2021

Review

Meneer Verhulst klimt de berg op

Dimitri Verhulst. Beeld ANP
Dimitri Verhulst.Beeld ANP

Dimitri Verhulst blijft zichzelf trouw in het Boekenweekgeschenk De zomer hou je ook niet tegen. Hij stort de complete inhoud van zijn trukendoos uit over een magere plot.

Het is een edelachtbare opdracht, het schrijven van zo'n Boekenweekgeschenk, garant voor minstens evenveel prestige als een oeuvreprijs. Toch kapseizen nogal wat illustere auteurs onder de hoge verwachtingen. Memorabele leeservaringen leveren de Boekenweekgeschenken niet altijd op. Of herinnert u zich nog In de mist van het schimmenrijk van W.F. Hermans of het abominabele De kraai van Kader Abdolah? Toch mochten we de laatste jaren niet klagen met Tommy Wieringa en Tom Lanoyes voortreffelijke gelegenheidsnovelles.

Sinds de Nederlandse Boekenweek ook naar Vlaanderen is geëxporteerd, mogen Vlaamse auteurs het Boekenweekgeschenk wellicht vaker neerpennen. Dimitri Verhulst is pas de vijfde Vlaming die de novelle voor zijn rekening neemt, na Hubert Lampo (1969), Marnix Gijsen (1978), Hugo Claus (1989) en Tom Lanoye (2012). Hij ziet het Boekenweekgeschenk 'als een proefflesje in een parfumerie, een staaltje van je werk'.

Wie Verhulsts oeuvre volgt, zal in De zomer hou je ook niet tegen dan ook geen nieuwigheden ontdekken. Verhulst brak zich zichtbaar het hoofd over het vaardig berijden van zijn stokpaardjes. Soms lijkt het alsof hij De laatkomer, Mevrouw Verona daalt de heuvel af en Godverdomse dagen op een godverdomse bol in de blender heeft gedraaid, aangelengd met een paar verse tekstfoefjes.

undefined

Monoloog

Vanaf de eerste letter herken je het imprimatur van Verhulst, al heeft de artificiële plot nauwelijks wat om het lijf. Verhulst freewheelt en vertelt er maar op los. En verkneukelt zich daarin. De zwalpende zestiger Pierre neemt de 'zwijgzame, vegetatieve imbeciel' Sonny, die hij regelmatig bezoekt in een instelling, mee voor een zoveelste gelegenheidsritje. Maar deze autotocht krijgt plots de allure van een ontvoering.

De excursie gaat ditmaal richting Frankrijk: Pierre sjouwt Sonny naar de Provençaalse bergtop van de Mont Ventoux. Onder het genot van liters wijn en Gitanes-sigaretten dist hij de jongen zijn amoureuze levensverhaal op. Veel weerwerk krijgt hij niet van zijn reisgezel. De volkomen wezenloze Sonny zit in een rolstoel. Maar Pierre wil dat de mentaal gehandicapte aan de vooravond van zijn zestiende verjaardag weet hoe de vork écht in de steel zit. Verhulst serveert een monoloog waarin Pierre helemaal loos kan gaan. 'Ik kan geen fraai relationeel parcours voorleggen, dat erken ik. Ik ben een man van vele sleutelbossen. Geleefd als een zwerfkat, soms. Waar er een schotel met melk stond, fleemde ik mij naar binnen.' Wanneer Pierre een dochter krijgt bij zijn eerste vrouw, blijkt hij algauw een 'uitblinker in afwezigheden op scharniermomenten'. De geboorte 'was een keurig door de evolutie geprogrammeerde calamiteit'.

Pierre zet 'zijn spraakkraantje' wijd open maar kampt ook met 'schaamte om zijn onverbeterlijke kwebbelzucht'. Voor Verhulst is de 'kletswijfmodus' het ideale vehikel om zijn punt te maken. Nadat Pierre zijn eerste vrouw heeft verlaten, ontmoet hij op een Amsterdams congres de moeder van Sonny, een twaalf jaar jongere schoonheid. De liefde is groots en onbedwingbaar, waren ze niet voor elkaar geschapen? Of zoals de titel zegt: 'de zomer hou je ook niet tegen'. Het was 'una storia d'amore molto forte': 'Het simpele beddenbakje waarin ik mij met jouw moeder kwantumverstrengelde was het beste waarin ik ooit gelegen heb.'

Maar de idylle - die aanvankelijk drijft op vrijen en eten ('Aan haar vingers viel er altijd wel iets af te likken') - krijgt een tragische wending als haar kinderwens op de proppen komt. Ook dat thema bespeelt Verhulst op een zowel koldereske als wrang cynische én ook wel gevoelige manier, geheel volgens zijn schrijfbijbel. 'Het was mijn arme lot altijd weer op vrouwen te vallen wier buiken smeekten om een dracht. Hun eierstokken lonkten naar mijn materiaal.' Zelfs Darwin wordt erbij gehaald. Scabreuze details ontbreken niet. Ooit al gehoord van een 'teveel aan kalk op de ballen'?

undefined

null Beeld rv
Beeld rv

Vlaamse exotiek

Verhulst haalt zijn complete trukendoos boven voor deze novelle, vol autobiografische sleutels én steekjes onder water. Meanderende en rollebollende beeldspraak viert triomfen. Scheepsladingen vol vergeten woorden worden smakelijk opgedist, kwestie van de Nederlandse lezer genoeg Vlaamse exotiek te offreren.

De monoloogvorm - eerder ook al beproefd in zijn novelle over Frank Vandenbroucke - laat nogal wat zijpaadjes toe. Hij wentelt zich in exposés over boekbezit, het 'basale genot' van oesters én Provençaalse wijn. Even denk je zelfs in een oenologische proeverij te belanden. Het occasionele cliché wordt niet geschuwd: 'Wanneer een eerste fles leeg is, dan smaakt dat makkelijk naar een tweede.'

Toch is deze novelle bedaarder van toon dan Kaddisj voor een kut, met een zweem van een louterend slot. Niemand zal zich een buil vallen aan dit éénmiljoenvoudig verspreide parfumflesje van Verhulst, al reiken de odeurs niet al te ver.

Zondag 8 maart om 17 uur interviewt Phara de Aguirre Dimitri Verhulst.

Dimitri Verhulst, 'De zomer hou je ook niet tegen'. Het boek wordt gratis uitgedeeld tijdens de Boekenweek van 7 tot 15 maart.

undefined

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234