Zondag 05/04/2020

Film Fest Gent

Meeleven met een pedoseksueel, kan dat?

Tijmen Govaerts en Julie Brown in ‘Muidhond’: wie medelijden voelt met een pedoseksueel, krijgt zelf ook een beetje een vies gevoel.Beeld Katrien Destuyver

Woensdag start de officiële competitie van Film Fest Gent. Blikvanger in dat programma is Muidhond, een film van Patrice Toye waarin ze in het hoofd kijkt van een jonge pedoseksueel. Een intrigerende film, met andere woorden, die het publiek met gemengde gevoelens zal achterlaten.

Als het niet in elke begeleidende tekst bij de film stond, of in elk artikel dat ooit over Inge Schilperoords roman Muidhond (2015) is verschenen, zou het even duren voordat je het als kijker beseft: Jonathan, het hoofdpersonage in dit kleine verhaal met grote thema’s, is een veroordeelde pedoseksueel. En in Muidhond, de verfilming van het boek door de Belgische filmmaakster Patrice Toye (Rosie, Little Black Spiders) word je gedwongen om dik anderhalf uur lang met Jonathan door te brengen.

Muidhond is één van de dertien films die dit jaar kans maken om Cold War op te volgen als laureaat van de Grand Prix van Film Fest Gent. Maar de kans dat Toyes nieuwste film de jury zal verdelen, is niet onbestaande. Meeleven met een pedoseksueel is een allesbehalve gemakkelijke ervaring, en vast niet iedereen zal van mening zijn dat je als kijker zomaar empathie moet kunnen opbrengen voor een zedendelinquent. Wie daar wel in slaagt, krijgt zelf ook een beetje een vies gevoel.

“Alleen de seksuele passages vond ik heel moeilijk om te schrijven”, vertelde auteur Inge Schilperoord destijds aan de Nederlandse krant Trouw. “Daarvoor moest ik over een drempel heen, ik voelde me bijna medeschuldig aan het misbruik.” Diezelfde vreemde, ongemakkelijke sensatie bekruipt je naargelang Jonathan (Tijmen Govaerts) en zijn negenjarige buurmeisje Elke (Julia Brown) dichter naar elkaar toegroeien. De blik waarmee hij haar bekijkt, wordt steeds indringender en dus ook meer onrustwekkend. Toye wordt nooit onnodig expliciet, maar de kleine aanrakingen, de scène waarin hij haar leert zwemmen of haar te slapen legt: het zijn momenten waarop Muidhond vol in zijn opzet slaagt, en net daarom momenten die je ook wat heen en weer doen schuiven op je stoel.

Geen pornosnor

Daar zijn twee redenen voor: Patrice Toye kiest er resoluut voor om het hele verhaal te vertellen alsof je over de schouder van Jonathan meekijkt. Je ziet de wereld, en dus ook zijn onschuldige buurmeisje, door zijn ogen. Het is natuurlijk niet zo dat je jezelf meteen betrapt op pedofiele neigingen, maar je leeft – en lijdt – wel mee met een pedofiel. “Eerst voelde ik medelijden met zijn slachtoffers,” stelde Schilperoord in Trouw over de man op wie ze haar boek baseerde, “maar gaandeweg kreeg ik ook medelijden met hem.”

De tweede reden is Tijmen Govaerts: praten doet hij niet veel, maar onder zijn hersenpan voel je hoe verschillende emoties botsen. Dat hij er niet uitziet als een vijftiger met een pornosnor en korte hemdsmouwen, maar als een doorsnee jongeman, vergroot het gevoel van herkenbaarheid enkel.

Dat de pedoseksueel Jonathan (Tijmen Govaerts) er niet uitziet als een vijftiger met een pornosnor en korte hemdsmouwen, maar als een doorsnee jongeman, vergroot het gevoel van herkenbaarheid.Beeld Katrien Destuyver

De kaart van herkenbaarheid trekken is hoe dan ook een riskante keuze, in tijden waarin een film als Joker in de (sociale en Amerikaanse) media een storm van controverse en de vrees voor schietpartijen uitlokt omdat de film een moordzuchtige maniak zo menselijk voorstelt. Zo groot zal de consternatie over Muidhond waarschijnlijk niet zijn, al was het maar omdat de film niet zo’n groot publiek zal trekken als Joker en omdat copycatgedrag hier nauwelijks een risico is. Maar wie zich de ophef herinnert over een vrijgekomen pedoseksueel die in een rustige buurt in Leiden wilde gaan wonen, of, erger nog, de moord op een 32-jarige Nederlander die van een zedenmisdrijf werd verdacht, beseft dat het pedoportret van Muidhond ook niet geruisloos zal passeren.

“Wat voor iemand zijt gij eigenlijk?”, vraagt Elke op een bepaald moment aan Jonathan. Het is een scharniermoment in de film, en de close-up op Govaerts’ gezicht verraadt dat die vraag niet eenvoudig te beantwoorden is. Dat is misschien wel de meest ontluisterende vaststelling in Muidhond: zelfs een veroordeelde pedoseksueel kun je niet zomaar in een hokje wegduwen.

Op 9, 14 en 15 oktober op Film Fest Gent. Vanaf 29 januari in de bioscoop. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234