Woensdag 05/08/2020

re-issue

'Master of Puppets': de plaat die Metallica maakte en (bijna) kraakte

Metallica met Cliff Burton, links bovenaan.Beeld RV

"Your life burns faster, obey your master…" Twee avonden op rij sloot Metallica zijn set vorige week af met 'Master of Puppets', voor een kolkend Sportpaleis. Het hoeft niet te verwonderen. De titelsong van hun derde album bevat alles wat deze iconische plaat zo'n eeuwigheidswaarde geeft. Het magnum opus van Metallica is nu uit in een geremasterde luxe-versie.

Melodieus en energiek, zacht en hard. Een verweving van gitaren die door je oorschelpen bruisen in combinatie met de dwingende stem van zanger James Hetfield. Die -net als de drugsverslaving waar het titelnummer over handelt- alsmaar meer eist. Drie op de vier keren wordt 'Master of Puppets' helemaal bovenaan de jaarlijkse Zwaarste Lijst gestemd door de Belgische metalfans. En terecht. 

Er zijn tal van factoren waarvoor deze plaat door vele kenners het predikaat 'beste metal-album aller tijden' kreeg. Een poging tot analyse. Sinds James Hetfield en Lars Ulrich elkaar vonden is de groep altijd een voortrekker geweest binnen hun genre. Met hun debuutplaat Kill 'em All (1983) leerden ze de wereld speed metal kennen, gitaargeweld sneller dan de eigen schaduw. Om met Ride the Lightning  (1984) meteen uit de beperkingen van het genre te treden, en de eerste ballads als 'Fade to Black' te schrijven.

Master of Puppets is de cruciale derde plaat, die bij zoveel groepen carrière-bepalend is geweest. Snotapen worden volwassen, leren hun eigen plaats innemen en groeien enorm als songschrijvers. De thema's die deze plaat aansnijdt gaan verder dan oorlog en dood, de 'traditionele' onderwerpen binnen de heavy metal. Er wordt ook over de opsluiting in een psychiatrische instelling gezongen ('Welcome Home (Sanitarium)'), valse predikanten ('Leper Messiah') en de gruwel van een drugsverslaving ('Master of Puppets'). 

En dan is er de dynamiek, die deze plaat zo aantrekkelijk maakt. De openingsnoten van 'Battery' lijken zo uit een klassiek werkstuk geplukt. Om dan in alle furie los te barsten. Alsof je naar een stukje Bach luistert, en dan door de componist plots bij je nekvel uit de zetel wordt gesleurd. Het afwisselen van die akoestische preludes en de vlijmscherpe refreinen zijn over de hele plaat terug te vinden. Met dank aan bassist Cliff Burton, die de classici kende. Hij overtuigt de groep om buiten de lijntjes te kleuren, zich niet te laten inperken. Van het licht naar het donker gaan, maakt de beleving zoveel intenser. Metallica werkt in alle rust aan de plaat in het ijskoude Denemarken, waar ze logeren bij producer Flemming Rasmussen. In de sneeuw, ver weg van alle verlokkingen van San Francisco.

Het resultaat is bij momenten adembenemend. Master of Puppets is de plaat die een van de mooiste instrumentale rocksongs voortbrengt ('Orion'), om nadien af te sluiten met de meest smerige lap thrash metal die de groep ooit op vinyl toevertrouwde ('Damage, Inc.'). 'Orion', een werkstuk dat zich in twee stukken opdeelt, laat enerzijds de gitaren van Hetfield en Kirk Hammett harmoniseren. Om dan de bas van Burton bovenaan te zetten. Het verhaal dat hier op vier snaren wordt verteld, is nog altijd een hoogtepunt tijdens een Metallica-concert.

Master of Puppets was de plaat die Metallica zou maken. Ze kwam uit bij een groot label, de groep vond ook een sterk management-team dat hen naar hogere echelons stuwde. Voor het eerst mochten the four horsemen met hun jeugdicoon Ozzy Osbourne door Amerika gaan touren. Ozzy gaf de jonge horde vijf maanden lang alle kansen: ze mochten op het podium hun eigen witte kruisen plaatsen, die de iconische platenhoes vormen. Zo leert een nieuw publiek hen kennen. En komen er jonge fans. Niet voor de hoofdact, maar wel het voorprogramma. 

Master of Puppets behaalt goud in de VS. De start van miljoenen exemplaren, die later zouden verkocht worden. "Veel chaos, dronken avonden: maar wat een plezier hadden we", herinnert Lars Ulrich het zich nu. De plaat werd vorig jaar opgenomen in de Amerikaanse Library of Congress, als cultureel erfgoed. Het eerste metalalbum dat die eer te beurt valt.

Master of Puppets is ook de plaat die voor het grootse drama in de geschiedenis van Metallica zorgt. Op 27 september 1986 slaat het noodlot toe. James Hetfield mag de avond voordien na een ongeval met zijn skateboard (wat hem een gebroken arm oplevert) eindelijk weer gitaar spelen. De groep vuurt eindelijk weer uit alle cilinders, volle kracht vooruit. In de kleedkamer wordt aan Cliff Burton gevraagd wat het doel is van Metallica? "Werelddominantie en zelfvernietiging", is zijn droge repliek. Op weg van Stockholm naar Kopenhagen, raakt de buschauffeur de controle kwijt (omdat hij zwart ijs raakte, luidt zijn verklaring) en begint de tourbus nabij het Zweedse stadje Ljungby vervaarlijk te zwenken. Alle passagiers worden uit hun bunks gegooid, terwijl de bus op haar zij belandt. Burton ligt achteraan, wordt uit zijn bed door het raam gekatapulteerd en krijgt de stalen kolos op zijn lichaam. De bassist, de muzikale mentor van de groep, is op slag dood. Hij is amper 24 jaar.

Metallica met Cliff Burton, links vooraan. Twee dagen voor ze naar Denemarken afreizen voor de opnames van Master of Puppets.Beeld RV

Het verdriet is immens. De tragische gebeurtenissen van die nacht brengen de tour tot een abrupt einde. Net wanneer de groep als een wervelwind de opmars maakt van underground naar grote massa, krijgt ze een gigantische oplawaai. Een die de groepsleden hun beste vriend ziet verliezen, maar die het momentum van de plaat niet kapot krijgt. Er wordt beslist om verder te spelen. Tijd om te rouwen is er nauwelijks. Twee maanden later staat Metallica alweer op het podium, met nieuwe bassist Jason Newsted (Flotsam & Jetsam). Hun hypnotiserende kracht is niet uitgeblust, wel herzet. 

Toch zal het verlies van Burton de groep mentaal nog lang blijven achtervolgen. Het duurt haast twee decennia voor ze dit kunnen plaatsen. De verongelukte bassist zit nog steeds in het hart. Hetfield wijst steevast naar boven als hij tijdens een concert de naam van zijn gevallen kameraad prevelt: "We miss you, Cliff".

Master of Puppets doet je afvragen welke koers Metallica zou hebben gevolgd, mocht Burton zijn blijven leven. Zou er dan ooit een Load, St. Anger of Lulu zijn gemaakt? Het antwoord daarop zullen we nooit kennen. Maar de plaat - zijn plaat - is er nog steeds. Ze klinkt nog altijd even fris, potent en relevant als toen.

De deluxe - box set die vandaag uitkomt, brengt je helemaal terug naar 1986. Met een geremasterde plaat en interviews met de bandleden aan het begin van die fatale tour. Vroege mixes, riffs en demo's uit de kluizen van Hetfield en Ulrich. Drie live-platen ook (op tour met Ozzy, het verjaardagsconcert van Hetfield en de eerste Europese tour met Newsted). Twee DVD's, een boek van 108 pagina's en zes badges. Tot slot ook een cassette met het laatste optreden van Cliff Burton, opgenomen door een fan. Met de bassist die heimwee heeft en een streepje 'Star Spangled Banner' in zijn solo incorporeert. Een laatste eresaluut, van een gevallen muziekheld.

Master of Puppets (Remastered): Deluxe Box Set is nu uit bij Blackened Recordings.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234