Zondag 20/10/2019

Filmrecensie Rolling Thunder Revue

Martin Scorsese kijkt in ‘Rolling Thunder Revue’ in de ziel van Bob Dylan ★★★★☆

Bob Dylan trad tijdens de Rolling Thunder Revue op met een fleurige fedora en een witgeschminkt gezicht, als een toneelmasker. Beeld Netflix

Halverwege de jaren 70 trok Bob Dylan met een boel gelijkgestemde zielen op een bizarre tournee. Het door Martin Scorsese geregisseerde Rolling Thunder Revue is géén documentaire van die tour, maar versterkt net de mythe die Dylan zelf heeft geschapen.  

“Ik lul mezelf vast”, grijnst Bob Dylan. “Ik heb geen idee wat het was. Ik herinner me er niets van. Het was veertig jaar geleden, ik was nog niet eens geboren.” Wie verwacht dat Rolling Thunder Revue: A Bob Dylan Story by Martin Scorsese een waarheidsgetrouw beeld schetst van de iconische Rolling Thunder-tour, die Dylan halverwege de jaren 70 ondernam, komt bedrogen uit. Dit ‘verhaal’ begint niet voor niets met een fragment van filmpionier Georges Méliès, die een verdwijntruc toepast. Alsof regisseur Martin Scorsese wil zeggen: dit is allemaal maar een zinsbegoocheling.

Toch schetst Rolling Thunder Revue een intrigerend en prachtig beeld van Dylan, die in die periode een creatieve piek beleefde. Een jaar eerder was de zanger-poëet voor het eerst in bijna tien jaar op tournee geweest, langs uitverkochte arena’s. Maar geïnspireerd door een Roma-ceremonie in Frankrijk, wilde Dylan nu langs kleine zaaltjes in kleine steden trekken, als een troubadour. Singer-songwriters Joan Baez en Joni Mitchell en dichter Allen Ginsberg behoorden tot het kleurrijke gezelschap dat mee de baan op ging.

Tijdens die tournee werden tientallen uren aan beeldmateriaal gedraaid, die Dylan later verwerkte in de geweldige mislukking Renaldo & Clara: een film die meandert tussen documentaire, fictiefilm en concertmontage. Scorsese recycleert heel wat liveopnames en achter-de-schermenmateriaal uit die film, maar plaatst ze in een veel samenhangender verhaal. Interviews met Dylan zelf, maar ook met Baez, met schrijver Larry ‘Ratso’ Sloman en met een dozijn figuranten geven Rolling Thunder Revue het uiterlijk van een documentaire, maar dat is het dus niet. Heel wat gesprekken zijn fabricaties: de Europese videokunstenaar Stefan van Dorp en de politicus Jack Tanner zijn geen echte personages, maar fictieve figuren die de mythe rond Dylan en zijn tournee versterken.

Bob Dylan en Joan Baez (centraal) tijdens een van de Rolling Thunder Revue-concerten. Beeld Netflix

Feit en fictie

En in de mythes die hij zelf creëert, gedijt de muziek van Dylan het best. Het dik dozijn aan livesongs die Scorsese gebruikt, zijn stuk voor stuk parels. Rolling Thunder Revue toont Dylan vitaler dan je hem ooit hebt gezien: ‘Isis’, waarbij hij vervaarlijk uit zijn ogen staart, klonk nog nooit zo intens; tijdens ‘When I Paint My Masterpiece’ voel je hoe hij ter plekke zijn eigen meesterwerk maakt; en de elektrische versie van ‘The Lonesome Death of Hattie Carroll’ is de beste die hij ooit heeft gebracht. Met dank aan de uitstekende backing band: voormalig David Bowie-acoliet Mick Ronson was sologitarist, en de enigmatische violiste Scarlet Rivera verleende de songs de exotische toets die ze tijdens zulke circusachtige concerten verdienen.

Dylan zelf trad op met een fleurige fedora en een witgeschminkt gezicht, als een toneelmasker – hij zou de tournee niet voor niets omschrijven als “een muzikale commedia dell’arte”. “Als iemand een masker draagt, vertelt hij de waarheid”, zegt Dylan in zijn typische, mysterieuze stijl. Enerzijds is het een nietszeggend citaat, anderzijds onthult het veel over Dylan zelf: voor hem is zijn persoonlijkheid niet gebonden aan iets banaals als de werkelijkheid, het is simpelweg iets wat hij zelf vormgeeft. In zijn songs, in zijn interviews, en in deze ‘documentaire’ waarin feit en fictie lijken samen te vallen. Er is geen onderscheid tussen de man en het masker.

Dat is de grote verdienste van Martin Scorsese: nadat hij bijna vijftien jaar geleden, in No Direction Home, een fantastisch portret maakte van een protestzanger die zich omvormde tot rockgod, kijkt hij in Rolling Thunder Revue andermaal in de ziel van een van de meest fascinerende en invloedrijke artiesten van de afgelopen eeuw. Want in al zijn onbetrouwbare speelsheid is dit een goudeerlijk relaas van die iconische tournee van die iconische muzikant.

Nu te bekijken op Netflix. De cd-boxset The 1975 Live Recordings is nu verkrijgbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234