Zaterdag 25/09/2021

PostuumPaula Sémer

Mark Coenen wuift Paula Sémer uit: ‘Een icoon sterft, een eik geveld’

Paula Sémer werd 96 jaar. Beeld Photo News
Paula Sémer werd 96 jaar.Beeld Photo News

Pionier op radio en tv; feministe nog voor het woord bestond; voorvechter van gelijke kansen. Paula Sémer was het allemaal. Op 1 juni overleed ze, na euthanasie, maar haar dood raakte pas nu bekend. Mark Coenen wuift haar waardig uit.

“Ach.” En dan een zucht. Het is mijn eerste reactie als het bericht van de dood van Paula Sémer binnenloopt op mijn en alle gsm’s van Vlaanderen. Onverwacht emotioneel, terwijl ik haar niet persoonlijk kende. Een icoon sterft, een eik geveld.

Paula Sémer was voor de media in Vlaanderen wat koningin Elisabeth van Windsor voor koninginnen is: de ultieme benchmark. Maar dan de goedlachse variant, want zij was een levenslange optimist, die positief in het leven stond. En wat voor een leven heeft ze gehad. Tot bijna op het laatste.

“Ik zit nog dagelijks op het internet”, zei ze tegen Christel Van Dyck in het Radio 2-programma De Rotonde twee jaar geleden “en soms denk ik bij mezelf: zou ik niet nog een nieuwe taal leren?” Als zij ’s middags ging lunchen met vrienden, was het vaak in een club die op loopafstand van haar appartement in Watermaal lag en waarbij ze, rollator of niet, er op stond om te voet naartoe te gaan.

Negentigste verjaardag

Ze stierf op haar 96ste: respectabel oud, al voelde ze zich niet zo. “Van binnen heb ik nog het gevoel dat ik een meisje ben, maar het omhulsel is oud”, zei ze. Bij haar negentigste verjaardag werd ze nog uitgebreid gefêteerd in het eerste omroepgebouw aan het Flageyplein, het moederhuis van de Vlaamse media. “Ik zei vroeger: ik word oud, maar nu ben ik het”, zei het feestvarken al grappend, kushandjes gooiend naar iedereen die haar gelukwenste.

Etienne Vermeersch, toen nog niet aan de overkant, sprak plechtig en nadrukkelijk: “Het belang van Paula Sémer is ontzaglijk groot, vooral omdat zij in Vlaanderen de stimulans is geweest om de mensen op te voeden op seksueel vlak.” Maar zij was veel meer. Naast bekende mediavrouw was zij voormalig socialistisch senator, eredoctor van de Universiteit Gent, radio- en televisiepresentatrice, programmamaakster, productieleidster en niet het minst oma en moeder: een ongelofelijk rijk curriculum dat nooit geëvenaard werd en het zou mij verwonderen dat iemand dat ooit nog doet.

(vlnr) Nora Steyaert, Terry Van Ginderen en Paula Sémer. De drie Gratiën der Vlaamse Televisie. Beeld RV
(vlnr) Nora Steyaert, Terry Van Ginderen en Paula Sémer. De drie Gratiën der Vlaamse Televisie.Beeld RV

Zij was, samen met Nora Steyaert en Terry Van Ginderen, een der ‘Drie Gratiën der Vlaamse Televisie’. Zo sprak men in die tijd: archaïsch en met hoofdletters. Zo werden zij genoemd door de naar schatting 25.000 Vlamingen die na de start op 31 oktober 1953 gebiologeerd naar de eerste uitzendingen van het toenmalige NIR keken. “Voor de televisie bestond, droomden jonge meisjes van een bestaan als airhostess. Na één jaar televisie wilden diezelfde meisjes allemaal omroepster worden”, zei ze.

Het woord is misschien toen niet uitgevonden, maar de drie waren de eerste bekende Vlamingen. Er zouden er nog veel volgen, en sommigen zijn nu zelfs multimiljonair, maar nooit hadden ze haar onvergelijkbare klasse en elegantie. Wat ze zei, hoe ze het zegde: een balsem en een zegen tegelijk. In prachtig, onberispelijk, rijk en voornaam Nederlands, waarvan de teloorgang op de openbare en andere omroepen door velen dagelijks wordt betreurd.

Jong feminisme

Paula Sémer groeide uit tot het symbool van het jonge feminisme in Vlaanderen en vocht voor vrouwenemancipatie: een lange en dikwijls moeilijke strijd. Ook op haar geliefde openbare omroep moest men in die tijd niet veel weten van gelijkwaardigheid: vrouwen werden pas toegelaten tot het producersexamen in 1964, toen het NIR al BRT heette. Heel haar carrière had ze last met haar oerconservatieve bazen met wie ze constant in de clinch lag.

Ze groeide op in een warm gezin in Antwerpen: “ik heb een fantastische jeugd gehad”, zei ze, “mijn ouders leefden voor hun kinderen.” Die traditie zette zij voort in haar eigen gezin: daar getuigt zoon Jan uitgebreid van, op de site paulasemer.be, die op moderne, sobere maar multimediale wijze de dame naar wie ze genoemd is uitgeleide doet. Ze hield haar eigen mediaregie in handen tot na haar dood: men is koningin van de Vlaamse media of men is het niet.

Grootouders voor het klimaat

Vorig jaar werd ze nog ambassadeur van Grootouders voor het klimaat en zei toen: “Ik doe dit uit bewondering voor de inzet van de jongeren die opkomen voor de toekomst van onze planeet. Ik doe het ook uit verontwaardiging over de manier waarop sommige volwassenen hen belachelijk maken. De redding van onze planeet en van ons samenleven kan alleen als we samen, jong én oud, aan hetzelfde koord trekken. Je lost de klimaatproblemen alleen op door solidariteit: solidariteit tussen de generaties en solidariteit met hen die in onze samenleving uit de boot dreigen te vallen. De strijd tegen de klimaatverandering én tegen de armoede gaan hand in hand.”

Het is een mooie samenvatting van hoe zij dacht en leefde. Niet te verwonderen dat ze na haar pensioen nog actief werd in de politiek: naast volksverheffing op televisie was de strijd om rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid haar ingebakken. Velen worden pas onsterfelijk – en dikwijls maar voor even – als ze doodgaan. Niet Paula Sémer: zij was dat al tijdens haar leven, dat op 1 juni stilviel, op eigen verzoek.

Inzake euthanasie was zij een voorvechtster, al was het, ook voor haar, een moeilijk en pas na lang aarzelen genomen besluit. “Ik ben getraind in afscheid nemen,” zei ze, “de een na de andere valt weg, ook mensen die jonger zijn. Ik denk elke dag aan de dood. Dat is niet treurig, omdat ik alles gehad heb. Ik heb geen spijt, van niets.”

Een standbeeld aan de Reyerslaan: dat verdient ze.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234