Zondag 22/09/2019

Opera

"Maria Callas was de Lady Gaga van haar tijd"

Maria Callas. Beeld Fonds de Dotation Maria Callas

Er is al veel gezegd en geschreven over Maria Callas, maar nooit eerder gebeurde dat in haar eigen woorden. Regisseur Tom Volf kreeg Callas’ vrienden en familie zo ver om hem nooit eerder vertoonde homevideo’s en persoonlijke brieven toe te vertrouwen: daarmee maakte hij een intiem portret van de grootste operadiva aller tijden.

Tot vijf jaar geleden had hij haar nog nooit horen zingen. Gelukkig was er YouTube: daar stootte Fransman Tom Volf – op dat moment nog filmstudent in New York, en pas gebeten door het operavirus – toevallig op een filmpje waarin Maria Callas een prachtige aria van Gaetano Donizetti bracht. Volf was op slag verliefd. Vanaf dat moment zou zijn hele leven in het teken van de Grieks-Amerikaanse prima donna staan: hij schreef twee boeken over Callas, cureerde een tentoonstelling én maakte een documentaire, Maria by Callas.

De titel van de film zegt het al: Callas krijgt zelf het woord. Volf stelde de hele film samen met bestaande beelden. Geen (of nauwelijks) interviews met mensen die haar gekend hebben, geen externe verteller die alles kadert. Alleen lang vergeten tv-interviews met Callas, waarin ze in haar ziel laat kijken. En persoonlijke brieven, die af en toe als commentaar bij de beelden dienen. Maar het opmerkelijkst zijn de intieme super 8-beelden, waarin we Callas in haar privésfeer zien. Die werden gefilmd door de zangeres zelf, of door beroemde vrienden als Grace Kelly.

Hoe hebt u de hand kunnen leggen op die beelden?

Tom Volf: “Dat was niet gemakkelijk. (lacht) Het heeft me bijna vier jaar gekost om alle beelden bij elkaar te krijgen. Vooral omdat Callas’ intimi niet bepaald happig waren om hun privéfilms met de wereld te delen. Want geloof me, ik was niet de eerste die bij hen kwam aankloppen, en tot nu toe hadden ze altijd geweigerd. Als het over Maria Callas gaat, zijn veel mensen vooral geïnteresseerd in geruchten en roddels. Niet in de waarheid. Maar ik denk dat ze snel hebben begrepen dat mijn benadering – een film die volledig in haar eigen woorden wordt verteld – wel volledig authentiek was. Het was de eerste keer dat er iemand een film wilde maken zoals Maria het zelf gewild had.

Is het voor een filmmaker geen enorme beperking om alleen met bestaande beelden te werken?

“In zekere zin wel. Als je zelf geen nieuwe beelden filmt, hang je volledig af van het materiaal je kunt bemachtigen. Het had dan ook niet veel zin om op voorhand een scenario te schrijven: deze film is volledig in de montagekamer ontstaan. We hebben er zes maanden lang, zeven dagen op zeven, dag en nacht aan gemonteerd. Het voelde alsof we de Mount Everest beklommen. We hadden heel veel materiaal, maar daarmee moesten we dus wel een verhaal zien te vertellen. Het was een titanenwerk om al die losse eindjes mooi aan elkaar te knopen.”

Maria Callas was een fenomeen: we zien in de film hoe mensen kamperen voor een concertzaal waar ze gaat optreden. Zoiets gebeurt vandaag toch alleen nog voor grote popsterren?

“Dat maakt Maria Callas zo interessant: ze zong opera, en toch was ze de Lady Gaga van haar tijd! (lacht) Ze oversteeg het genre. Ze is de eerste en enige operazangeres die ook een massa mensen bereikte die normaal niet geïnteresseerd waren in klassieke muziek – en dat is vandaag trouwens nog steeds zo. Zij heeft opera naar het grote publiek gebracht.”

Het publiek was natuurlijk ook geïnteresseerd in haar privéleven: haar relatie met zakenman Aristoteles Onassis, en haar zogenaamde temperament spraken ook tot de verbeelding. Ze werd in de media opgevoerd als een tragische figuur.

“Terwijl er ook momenten van groot geluk waren in haar leven, dat wilde ik ook tonen in de film. Callas was een mens zoals u en ik. Maar er was natuurlijk wel wat tragiek in haar leven. Zo heeft haar moeder eigenlijk in haar plaats beslist dat ze zangeres moest worden. Daar heeft ze veel andere dromen voor opgegeven, zoals bijvoorbeeld een gezin stichten. Daarom herkende ze zichzelf ook in de grote operapersonages die ze speelde – zoals Norma, die zichzelf opofferde voor haar geliefde.”

Bovendien voelde ze ook een enorme druk op haar schouders. Ze was voortdurend bang om het publiek teleur te stellen.

“In de film zegt ze: ‘Ik moet constant opboksen tegen La Callas’. Ze had een soort personage opgebouwd, maar daarmee legde ze de lat zo hoog, dat ze als Maria – een gewone vrouw – nooit op dezelfde hoogte geraakte. Dat werd een vicieuze cirkel voor haar.”

‘Maria By Callas’ speelt nu in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234