Donderdag 23/01/2020

Maak plaats, Belgische websnacks: de longread komt eraan

'Snow Fall: The Avalanche at Tunnel Creek', wordt beschouwd als de oerknal van de longreads. Beeld Screenshot The New York Times

Dit verhaal telt 1360 woorden. De leesduur bedraagt net geen vijf minuten. Bovendien is het bewegingloos. Bepaald geen longread, dus. Longread? Stilaan ontwaakt ook de Belgische pers.

Maarten Denys, digital manager bij Humo, klinkt overtuigd. "Longreads zouden voor een journalistiek platform als Humo wel eens het verschil kunnen maken in de digitale wereld, waar het dringen is om een plekje binnen de aanbieders van hapklare en snel verteerbare websnacks. Van 'schrijven voor web' terug naar 'schrijven voor mensen'."

Verderop in dit verhaal zal Brecht Decaestecker, adjunct-hoofdredacteur bij De Morgen, zeggen: "Tegenwoordig is longread nog de uitzondering, over een paar jaar is het gegarandeerd de norm."

Longread, zegt u? Een sluitende definitie voor longread is er nog steeds niet. NRC Handelsblad spreekt over "een goed geschreven, bijzonder en journalistiek verhaal dat ten minste 2.000 woorden telt en online staat".

Bij uitgeverij Fosfor, die sinds september vorig jaar op regelmatige basis longreads uitbrengt, heeft men het over "een nieuw genre: langer dan een tijdschriftartikel, korter dan een boek. Ze komen het best tot hun recht op een iPad. Elke Fosfor Longread is verrijkt met fotografie, video, tijdlijnen, biografieën, een luisterboek en nog veel meer."

NRC en Fosfor hebben, net als De Correspondent, hun vestiging in Nederland. Daar zijn longreads geen verre droom meer. Met 'De dag dat Berry van Aerle Europees kampioen werd' waagde NRC zich in juni vorig jaar als eerste aan de nieuwe journalistieke toverformule. Sindsdien sloeg de krant nog twee keer aan het snowfallen, met verhalen over de kunsthalroof en de val van de Lehman-Brothers.

 
Longreads vragen een nieuwe manier van denken, waarbij ook webdesigners en geluids- en cameramensen een belangrijke rol krijgen. Dat is totaal nieuw.
Brecht Decaestecker, adjunct-hoofdredacteur, De Morgen.

Snowfallen?
Ja, snowfallen. Een werkwoord dat ontleend is aan 'Snow Fall: The Avalanche at Tunnel Creek', de oerknal van de longreads. Het verhaal werd in 2012 gelanceerd door The New York Times, vertelt over skiërs die onder een lawine bedolven raken, en ontvouwt zich als een uitbundig opgekleed achtergrondverhaal. The Guardian reageerde met Firestorm, een visuele heerlijkheid over de vernietigende bosbranden in Australië.

Die Zeit publiceerde '100 Jahre Tour de France', muzieksite Pitchfork maakte een longread over Daft Punk. Bijzonder mooi oogden ook The Last Hunt, over grootvaders laatste jacht, Tomato Can Blues, over de bokssport, en A Game of Shark and Minnow, over acht Filipino's die in een aftandse boot de Chinese kust bespioneren.

In België bleef het bijzonder stil. Brecht Decaestecker: "Een longread als Snow Fall is pionierswerk. Het is logisch dat zoiets eerst bij grote kranten als The New York Times of The Guardian gebeurt en niet bij een Belgische krant."

Zucht naar traagheid
Dat heeft voor een stuk met geld en mankracht te maken, zegt hij, maar ook met de interne organisaties van dagbladen. "Op krantenredacties is iedereen een bepaalde manier van werken gewoon. Journalist en fotograaf gaan ergens naartoe, komen met een verhaal terug, waarna lay-outer en eindredacteur dat verhaal binnen de bestaande vormen van een krant opmaken.

"Longreads vragen een nieuwe manier van denken, waarbij ook webdesigners en geluids- en cameramensen een belangrijke rol krijgen. Dat is totaal nieuw. Bovendien is het niet simpel om de juiste mensen bij elkaar te krijgen."

 
Je moet de lezers duidelijk maken dat ze ook via tablet kwaliteit tot zich kunnen laten komen. Zonder dat ze zich lam moeten swipen.
Maarten Denys, digital manager, Humo.

Een beletsel dat ook Bart Dobbelaere, chef van dS Avond, erkent. "Een state-of-the-art longread zoals die in het buitenland reeds gemaakt wordt, daar zijn wij nog niet aan toe. Dat is vooral een kwestie van ze geproduceerd te krijgen, daar moet ik niet flauw over doen. Onder de naam 'doorlezer' komen we onze letterhongerige lezers wel met longreads tegemoet. Lange teksten, met foto's en filmpjes ertussen."

Dat er binnenkort ook in België volwaardige longreads gemaakt zullen worden, gelooft Maarten Denys sterk. "Wij zijn volop met longreads bezig. Lange verhalen zijn sowieso altijd ons kernproduct geweest, of ze nu multimediaal zijn of niet. Onze huidige app, die een een-op-eenontsluiting is van het papieren magazine, toont dat de gemiddelde leestijd twintig minuten bedraagt. We zijn ervan overtuigd dat daar nog een groeimarge op zit als we de leeservaring en gebruikscomfort naar een nog hoger niveau trekken. De eerste resultaten zullen bij ons nog dit jaar te zien zijn."

 
Longreads vragen een nieuwe manier van denken, waarbij ook webdesigners en geluids- en cameramensen een belangrijke rol krijgen. Dat is totaal nieuw.
Brecht Decaestecker

Journalistieke toekomst
Zowel Decaestecker als Denys bestempelt longreads als de journalistieke toekomst. Het lijkt haast een race tegen de klok, ondanks de zucht naar traagheid. Decaestecker: "Tegenwoordig is longread nog de uitzondering, over een paar jaar is het gegarandeerd de norm. Het is zeker onze ambitie om op onze nieuwe site, die er allicht na de zomer komt, dit al te gaan doen. De vraag is voorlopig vooral welk betaalmodel je eromheen creëert."

Denys: "De grote uitdaging is momenteel om de journalisten te enthousiasmeren in die multimediale aanpak zodat ze zelf verschillende media gaan beheersen. Je kunt moeilijk een team van zeven mensen uitsturen om één verhaal te coveren."

Meer twijfel is te horen bij Isabel Albers, hoofdredactrice van De Tijd. "Natuurlijk kijken Vlaamse krantenmakers met een hart voor multimedia jaloers naar de prachtige voorbeelden à la Snow Fall. Maar het moet meer zijn dan een visitekaartje of zomaar een prestigeproject."

Net als Humo en De Morgen bereidt ook De Tijd momenteel nieuwe digitale stappen voor. Die moeten vooral de hele digitale leeservaring leesvriendelijker en grafischer maken. "Daarbij investeren we ook echt in (digitale) journalistiek van de lange adem. Wouter Van Driessche (voormalig hoofdredacteur van 'Humo', red.) is een project aan het uitwerken over een aantal grote thema's van deze tijd.

"Het zal een paar weken lopen, en het wordt en-en: zowel print als multimediaal. Achttien ontwikkelaars kunnen we voor dat multimediale luik natuurlijk niet inzetten, maar we gaan wel alle multimediale mogelijkheden exploreren met een thema dat zich daar heel goed toe leent."

 
Het moet meer zijn dan een visitekaartje of zomaar een prestigeproject.
Isabel Albers, hoofdredactrice De Tijd.

Schreeuwlelijken
Een longread, jawel, moet als ontspanning aanvoelen. Niet als bezigheid. Je leest hem op een tablet, languit in de zetel, en op een rustig moment. In het weekend, 's avonds, op toilet. "Sinds twee jaar bieden wij op regelmatige basis longreads aan", zegt Eddy Eerdekens, hoofdredacteur van knack.be. "Die zijn minstens even lang als een stuk in het papieren magazine en bestaan bij ons vooral uit tekst en foto. Een cameraman meesturen gaan we niet doen.

"In het begin kregen we vaak de kritiek dat niemand die longreads tot het einde zou lezen. Dat is intussen helemaal omgeslagen. Uit onze metingen blijkt dat heel veel mensen die lange stukken volledig lezen. Niet op smartphone, maar wel op iPad en steeds meer op desktop."

Hoe dan ook blijkt verstrooiing de grootste vijand. Uit onderzoek van The New York Times bleek dat de gemiddelde bezoeker 12 minuten bij Snow Fall bleef hangen. Net genoeg om een van de zes hoofdstukken te lezen. Een veelgehoorde kritiek was dat de vormgeving, hoewel verbluffend, te veel afleidde.

Makers van longreads, benadrukt ook Maarten Denys, mogen niet vergeten dat alle verrijking nog steeds in dienst van het geschreven woord staat. "De vorm ondersteunt de inhoud en mag nooit storend worden. Online zie je tegenwoordig steeds duidelijker een tendens richting minimalistische design op die plekken van je site waar je wilt dat er gelezen wordt. Je moet zorgen dat je de aandachtsboog blijft vasthouden en dat de schreeuw om aandacht van Twitter en Facebook niet onmiddellijk beantwoord wordt."

 
Je moet zorgen dat je de aandachtsboog blijft vasthouden en dat de schreeuw om aandacht van Twitter en Facebook niet onmiddellijk beantwoord wordt.
Maarten Denys

Spanning
Cruciaal voor een goede longread is een strakke spanningsboog, interessante personages, een bijzonder verhaal. Qua insteek of informatie. Waarbij het vernieuwende niet zozeer in de lengte, wel in de vorm schuilt. De lettertypes zijn groot en goed leesbaar, de witruimte royaal. De filmpjes beginnen zonder dat je ze hoeft aan te klikken, de achtergronden bewegen, na elke vijf uitgelezen alinea's wacht een beloning in de vorm van een grote foto of een bewegend beeld.

Denys: "Je moet de mensen zover krijgen dat ze hun tijd nemen om een verhaal helemaal tot het einde te lezen. Dat is niet simpel, want lang lezen zit in de verdrukking. Tegenwoordig zijn er veel meer afleiders binnen handbereik dan pakweg in de jaren tachtig. Kijk alleen al naar het aantal schermen in de gemiddelde Vlaamse huiskamer. Je moet de lezers duidelijk maken dat ze ook via tablet kwaliteit tot zich kunnen laten komen. Zonder dat ze zich lam moeten swipen. Het revolutionaire van longreads zit dus niet zozeer in de digitale verrijking met fotoreeksen en filmpjes, wel in de durf om ze aan te bieden."

 
Je moet de mensen zover krijgen dat ze hun tijd nemen om een verhaal helemaal tot het einde te lezen.
Maarten Denys
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234