Maandag 16/09/2019

Interview Lucas De Man

Lucas De Man (Theater Aan Zee): ‘Veel mensen geven aan dat ze bang zijn. Gênant hoe linkse kringen hen wegzetten als dommeriken’

Lucas De Man. Beeld Bas Bogaerts

‘We zitten met een crisis’, zegt Lucas De Man, curator van Theater Aan Zee, dat woensdag aftrapte in Oostende. ‘Steeds meer mensen hebben het gevoel dat ze er niet bijhoren.’ De Mans antwoord: een veelvormig programma dat draait om verbondenheid, niet door erover te praten, maar door te doen.

Begin mei stond De Man (°1982) na zeventien jaar terug in zijn oude school in Roeselare, speechend voor de achttienjarigen die voor het eerst zouden stemmen. De Man: “Ik was uitgenodigd door leerkrachten die zeiden: ‘We dringen niet meer tot hen door, kom schoppen.’ Maar ik heb vooral geluisterd. Die jongeren praatten over de wereld alsof die hen niets meer te bieden had.” Drie weken later werd in kanton Roeselare Vlaams Belang de grootste partij, in Oostende bleef het nipt achter de N-VA.

Geen opsteker voor de man die de 23e editie van Theater Aan Zee haakt aan de term ‘verbondenheid’. Toch voelt De Man zich gesterkt in zijn programma. De Man: “Dit gaat over angst. Als zoveel mensen uit een welvarend land aangeven dat ze bang zijn, moeten we dat serieus nemen. Ik vond het gênant hoe ze in linkse kringen werden weggezet als ‘dommeriken’. Waarom zouden wij het bij het rechte eind hebben, terwijl we weer op een partij hebben gestemd die nog geen deuk in een pak boter slaat? Iedereen die bezig is met het ontwikkelen van verhalen die houvast bieden – zoals politici én kunstenaars doen – moet dit signaal erkennen.”

Het punt is dat die traditionele verhaalvormen toe zijn aan een update, stelt De Man. Palaveren over verbondenheid voor steeds weer hetzelfde kunstenpubliek is onvoldoende. En dus introduceert hij op TAZ concepten als In Search of Democracy 3.0: een interactieve performance waarin de democratie wordt bedreven. “Democratie betekent dat mensen met verschillende meningen samen de maatschappij vormgeven. Wel, dat doen we dus daar en dan, mét het publiek.” Bij de Avonden van hoop zijn het de kunstenaars die worden aangepord om uit hun comfortzone te komen en een avond samen te stellen met ongebruikelijke partners. Zo brengt Het nieuwstedelijk een kinderdrumband mee en gaat Victoria Deluxe in zee met Waalse verwanten.

Practice what you preach

Diverse concepten, diverse artiesten, maar wat met – een delicaat punt voor TAZ – de diversiteit van de bezoekers? Voorbij de fetisj van ‘kleur’ mikt De Man op een verruiming naar een niet-kunstenpubliek. “Ja, de mensen die we er altijd zo graag bij willen, maar niet als het betekent dat we ons programma moeten wijzigen. Wel fuck that, het gaat niet om het beschermen van één wereldje.” Hier en daar was bij de presentatie van het TAZ-programma te horen dat het artistiek ‘mager’ zou zijn. De Man briest. “Dat vinden mensen die denken dat het festival hun festival is. Maar dit is géén kunstenfestival voor een kunstenpubliek. Daarom bedienen we het traditionele publiek met namen als Sierens en de KOE, en nodigen we daarnaast op een directe manier ook andere publieken uit.”

Op een directe manier: niet door een mooie brochure te drukken en te hopen dat daar vanzelf ander volk op afkomt, zo naïef is De Man niet. Wel door bij elk project gericht te kijken welk potentieel publiek zich aangesproken voelt – targetten, in marketingjargon. Voor Ronja, een voorstelling over een vrouw in armoede, werden gericht welzijnswerkers uitgenodigd. Naar In Search of Democracy 3.0 komen studenten politicologie maar ook rechters en bedrijfsleiders. De Man: “Je moet erachteraan, ze fysiek halen, desnoods aan de deurbel hangen.” De Man koppelt zo goede bedoelingen aan harde actie, onder het motto practise what you preach.

Je blijft je afvragen waar hijzelf de energie blijft halen én de arrogantie om van iedereen rondom hem dezelfde inspanning te eisen. Zijn uithalen naar de kunstensector, die hij ‘verward en verstard’ noemt, maken dat hij soms veel wind vangt. Is hij overigens niet zelf curator van zo’n instituut? “Natuurlijk! Ik val het systeem aan, dat is ook mijn rol, maar erbuiten staan roepen vind ik te gemakkelijk. Ik probeer van binnenuit dingen in beweging te brengen.” Naast het verwijt van nestbevuiling is er ook de meer ideologische kritiek. De Man zou een neoliberale koers varen, waarin iedereen maar moet ‘doen’, alsof het succesvolle ondernemerschap waarvan hij de incarnatie is voor elke mens is weggelegd.

Beeld Bas Bogaerts

Geërgerd schudt hij zijn hoofd. “Van zodra ik ‘doen’ zeg, word ik weggezet als een neoliberaal – vooral door biefstuksocialisten die liever eindeloos zitten nadenken over een betere wereld. Maar ik ben geen neoliberaal, en ik ben ook geen biefstuksocialist. Mijn ‘doen’ is een denkend handelen zoals filosofe Hannah Arendt dat heeft bedoeld: een combinatie van reflectie en actie. Het is een derde weg, tussen die twee politieke strekkingen met hun uitgebluste verhalen. Een next step, die van het doordacht handelen, want please, dat is net waar die achttienjarigen in Roeselare nood aan hebben.”

Een mens zou gaan denken dat optimisme voor De Man een moral duty is, maar hijzelf spreekt liever van drive. De Man: “Ik weet niet of ik een optimist ben. Ik denk nooit dat we de wereld verbeteren, wel dat we haar veranderen, alle dagen een beetje. Komt het goed? Het antwoord is altijd: ja en neen. En dat is kut, want wij haten dat antwoord, we willen duidelijkheid. Maar het betekent vooral dat we aan de slag moeten. Dus ja: de zweep erop.”

Voor In Search of Democracy 3.0de Avonden van hoop en veel andere voorstellingen op TAZ zijn nog kaartjes beschikbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234