Dinsdag 21/01/2020

EXPO

Louvre kan de massa niet aan voor blockbuster-expo rond Vermeer

'Het melkmeisje' van Johannes Vermeer in het Louvre. Beeld Getty Images

Uitverkochte kaartjes en eindeloze wachtrijen. De Vermeer-expo in het Louvre is het slachtoffer van het eigen succes. Het Parijse museum is zodanig overvallen door de massale toeloop dat het nu een tijdlimiet wil instellen. En dat allemaal voor een melkmeisje van 360 jaar oud.

“Ik stond net in de rij voor de rij”, schreef een bezoeker op Twitter. “Je moet wat voor haar over hebben.” Die haar slaat op Het melkmeisje van Johannes Vermeer. In het Parijse Louvre opende vorige woensdag een overzichtstentoonstelling van de Hollandse meester. Al is het een expo met de Franse slag.

Zo trok Vermeer en de meesters van de genreschilderkunst op de openingsdag een recordaantal van 9.000 bezoekers, met wachtrijen van enkele uren. Maar ook de dagen erop speelden er zich chaotische taferelen af. Bezoekers zonder ticket waren eraan voor de moeite. Wie wel een kaartje had, stond vast in een opstopping voor de zaal Napoléon waar de expo doorgaat. Om veiligheidsredenen mogen er maar 250 mensen tegelijk binnen. 

“Het Louvre heeft dit duidelijk verkeerd ingeschat”, zegt Leo De Ren, professor Museum Studies aan de KU Leuven. “De meeste musea hebben naast een bepaalde dag ook een vorm van tijdlimiet op elk ticket. Na die vastgepinde uren kun je er dan niet meer in. En zelfs dan kan het nog altijd druk zijn, in de museumzalen maar ook om erin te geraken.” Een voorbeeld daarvan is de retrospectieve van David Hockney die momenteel loopt in het Londense Tate Britain.

Primeur: tijdslots

Maar dat principe van bezoeken op uur heeft het Louvre nog nooit toegepast. “Omwille van de uitzonderlijke toeloop, zal het Louvre voor de eerste keer gebruikmaken van tijdslots, om de wachttijd te beperken”, klonk het afgelopen weekend op sociale media. Allicht komt er een systeem waarbij mensen met een ticket via internet een tijdstip kunnen afspreken. 

Uit haar reactie lijkt het Parijse museum totaal overvallen door de opkomst. Nochtans zijn blockbuster-expo’s er de jongste decennia altijd al geweest. “Die traditie is in de jaren 80 ontstaan en hebben wij in België al voor het eerst gezien in 1977 met het Rubensjaar in Antwerpen”, zegt De Ren. “Ik herinner me slierten mensen op de trappen van het museum, die dan met mondjesmaat in de tentoonstelling werden binnengelaten.”

Dit soort overrompeling van kunst zie je steeds vaker, zegt ook cultuursocioloog Pascal Gielen van de Universiteit Antwerpen. Volgens hem zit de sleutel tot het succes in de grote naam. “Het romantische idee van het verzamelde werk van de autonome, authentieke auteur spreekt tot de verbeelding. Maar ook het sterrensysteem speelt een rol, het gaat om kunstenaars met een zekere cultstatus. Aan de andere kant doen grootse, thematische tentoonstellingen het opvallend minder goed.”

Geen Picasso

De massale toeloop voor solotentoonstellingen betekent niet dat kunst plots een breed publiek bereikt. “Ze verruimen de blik niet”, zegt Gielen. “Je wéét wat je te zien zult krijgen want de werken behoren tot de canon. Eigenlijk is het voor bezoekers een bevestiging van smaak en identiteit. Ze gaan vooral voor de fantastische ervaring. Begrijpelijk, maar haast onmogelijk. Door de overrompeling gaan ze de schilderijen vaak minder goed kunnen zien dan thuis in een boek.”

Dat ook deze retrospectieve van Vermeer het zo goed doet, is evenwel indrukwekkend, vindt Gielen. “Vermeer is natuurlijk bekend, maar ook nu ook geen Picasso. Aan de andere kant lokt het Louvre altijd veel toeristen. Vaak gaat er een grote promotiemachine achter zulke tentoonstellingen vooraf, waar zelfs touroperators zwaar op inzetten. Dat werkt verstekend.”

Sinds de aanslagen van 2015 kreeg het toerisme in Parijs rake klappen. Zo moest ook het Louvre het vorig jaar met 15 procent minder bezoekers doen. Voor het Louvre moest Vermeer dé blockbuster-tentoonstelling worden die opnieuw toeristen naar het museum zou lokken. Dat het ook zo zou uitdraaien, hadden de Franse blijkbaar niet durven dromen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234