Vrijdag 09/12/2022

Recensie

Liefde in tijden van Tinder

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Sinds de komst van internet scrollen, klikken en swipen we ons een ongeluk. Maar maken we nog echt contact?

Clara van de Wiel

Blinde paniek overvalt Aziz Ansari op de eerste bladzijde. Hij weet het ineens zeker. In plaats van met één i-grec had hij 'hey' met twee y's moeten schrijven. Natuurlijk gaat ze nu niet terug sms'en. Hoe kon hij nu zo stom zijn? Of wacht, zou het helpen er nog iets achteraan te sturen? Toch maar beter van niet. Mijn god, waarom stuurt ze nou niets terug?

Ansari had zijn boek Modern Romance met geen betere anekdote kunnen beginnen. Het vagevuur tussen sturen en ontvangen is voor velen herkenbaar. In de liefde verandert een smartphone al snel in iets dat het midden houdt tussen een heroïneshot en een kloppende wond: niet te weerstaan, noch te negeren. Een tornado van angst, pijn en woede, noemt Ansari het moeten wachten op een sms'je. Waarom overkomt mij dit, vraagt de Amerikaanse komiek zich in zijn inleiding af. Wat is er in de wereld veranderd dat ik dit moet doorstaan?

null Beeld RV
Beeld RV

Tinder

Wat volgt, is een geestige verkenning van liefde in tijden van smartphones. Ansari, die momenteel met zijn eigen Netflix-serie Master of None hoge ogen gooit, riep voor dit non-fictiedebuut de hulp in van Eric Klinenberg, hoogleraar sociologie aan de New York University. Diens statistieken bieden een nuchtere achtergrondanalyse bij Ansari's grappen. Samen hielden de twee bovendien honderden interviews in diverse Amerikaanse steden, als ook in Tokio, Parijs, Doha (Qatar) en Buenos Aires.

Halverwege het schrijven ontdekte Ansari een nieuwe trend, die zijn boek onvermijdelijk ging bepalen. In de drie jaar die Tinder nu bestaat, heeft de app, waarmee je singles uit je directe omgeving met een simpele veeg over het scherm kunt beoordelen en benaderen, het landschap van daten radicaal veranderd.

Verslaafd

Heroïne, noemt Philippus Zandstra Tinder in zijn e-book Uitgeveegd, dat onlangs bij uitgeverij Fosfor verscheen. Zandstra raakte al snel verslaafd aan de 'dagelijkse fix van zelfbevestiging' die Tinder hem bood. Zijn bekentenissen leveren mooie en herkenbare observaties op, over de overvloed aan keuze waarin je gewoonweg verzuipt en het gebrek aan werkelijk contact. Wanneer journalist Zandstra voor een artikel op Tinder-avontuur door Europa wordt gestuurd, loopt hij tegen zichzelf op. Het constante geswipe verhindert de kans op echte verbinding. 'Ligt in beperking dan de liefde', vraagt hij zich af in de epiloog.

Zandstra verliet Tinder. Maar doordat hij openhartig zijn downs én ups beschrijft, is zijn verhaal niet louter een pessimistisch vertoog over de teloorgang van de liefde onder invloed van de smartphone. In die zin lijkt zijn verhaal op dat van Ansari. Zeker, we slaan soms door, gaan op onze bek en gedragen ons belachelijk en hufterig. Maar hoe we ook worstelen: we leren er steeds beter mee omgaan en komen heus wel weer boven. Ansari beschrijft zoveel gênante anekdotes, afgrijselijke sms'jes en compleet mislukte afspraakjes dat je er wel om moet lachen. Zoals om de vrouw, die door te googelen ontdekte dat haar date op de dag van hun afspraak met zijn echtgenote een Thora-les in de synagoge zou verzorgen. Of de 43-jarige vrouw wier man hun huwelijk na acht jaar met een sms'je beëindigde. Als er één troost is bij zoveel geblunder, is het wel dit: we zitten allemaal in hetzelfde schuitje.

Zombies

Het is een optimistischer geluid dan dat van Sherry Turkle. Onlangs verscheen van deze hoogleraar aan het Massachusetts Institute of Technology Reclaiming Conversation, een noodkreet voor het behoud van het persoonlijke gesprek. Nu we steeds meer als zombies in onze telefoons leven, verleren we de kunst om een écht gesprek te voeren. In 2011 betoogde Turkle al iets soortgelijks in Alone Together, waarin ze tekeer ging tegen de 'asociale media'.

Ook de liefde wordt volgens Turkle bedreigd. Het zenuwslopende wachten op een sms'je waarmee Ansari zijn boek begint, wordt door Turkle pompeus de 'NOTHING gambit' genoemd. Dat we elkaar dát lijden aandoen, dat bewijst wel hoe funest mobiele telefoons zijn voor onze empathie, aldus Turkle. Ansari onderzoekt verderop in zijn boek juist met veel humor de science of waiting, zoals het hele scala aan reactiestrategieën, en de power of waiting, omdat we evolutionair nu eenmaal geconditioneerd zijn om wat schaars is interessant te vinden.

Terecht heeft Turkle kritiek op hoe technologiebedrijven verdienen aan intieme data, door ons als gokverslaafden te verleiden om te blijven scrollen en klikken. Maar in haar kruistocht schiet ze door. De stelling dat telefoons ons minder sociaal en empathisch zouden maken, is al door vele onderzoeken ontkracht. Berichtjes op Tinder zijn inderdaad niet zelden horkerig, maar aan menige bar zijn de openingszinnen helaas niet veel beter. En ja: het uitmaken door een sms'je of een Facebookbericht is weinig chic. In een aflevering van Sex and the City werd Carrie in de jaren negentig gedumpt via een post-it. Ook in het internetloze tijdperk deden geliefden elkaar flink wat narigheid aan.

Toch fantaseren sommige singles in Reclaiming Conversation over de jonge jaren van hun ouders, toen de zoektocht naar een partner nog niet werd bemoeilijkt door keuzestress en hogere sms-kunde. In het bejaardentehuis zoekt Ansari die vorige generaties op. Zeker, de liefde was eenvoudig. De meeste mensen gingen met iemand uit hun eigen straat. Maar alle geïnterviewden kijken met jaloezie naar de keuzes en kansen van hun kleinkinderen. Iedereen trouwde te jong en veel huwelijken eindigden in een scheiding.

Terecht benadrukt Ansari ten slotte de revolutie die internet heeft gebracht voor mensen met een niet-traditionele romantische of seksuele voorkeur. Datingsites en -apps betekenden voor hen niets minder dan een bevrijding. Hij concludeert: hoeveel ongemak we ook ervaren van de digitale liefde, hoezeer we er ook mee worstelen, de balans is uiteindelijk positief. En zolang de regels van het spel nog niet zijn vastgelegd, valt er voorlopig ook nog genoeg te lachen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234