Vrijdag 22/11/2019

MUZIKALE WAANZIN

Legendarisch popduo The KLF wakkert eigen mysterie opnieuw aan

Bill Drummond en Jimmy Cauty, beter bekend als The KLF, in 1990. Beeld Getty Images

Met een onbegrijpelijke stunt is het Britse duo The KLF na 23 jaar teruggekeerd uit pensioen. Maar wie had gehoopt dat leden Bill Drummond en Jimmy Cauty duidelijkheid zouden scheppen over hun bizarre acties, komt bedrogen uit. Van een fascinatie met het getal 23 tot “zieke stunts” met machinegeweren: de carrière van The KLF doet véél wenkbrauwen fronsen.

23 jaar geleden, op 23 augustus 1994, staken Bill Drummond en Jimmy Cauty – beter bekend als het experimentele popduo The KLF, en toen operatief onder de noemer The K Foundation – een miljoen pond in de fik. 20.000 briefjes van 50 pond. De verklaring? Die zou er komen. 23 jaar later.

Het is zo ver. Een beetje toch. Woensdagochtend – 23 augustus 2017, om 00:23 uur – reden Drummond en Cauty in hun bekende ijskarretje door Liverpool om hun (tijdelijke) terugkeer aan te kondigen. Op hetzelfde moment verscheen 2023: A Trilogy online - een meta-boek waarin de twee KLF-stichters op een dystopisch (en satirisch) verhaal stuiten waarin de wereld wordt geregeerd door ‘The Big Five’, zijnde WikiTube, GoogleByte, Amazaba, FaceLife en AppleTree. Het is een meta-verhaal waarin verschillende tijdlijnen door elkaar lopen, maar een echt duidelijke verklaring voor hun actie van 23 jaar geleden komt er niet. Op een ironisch paragraafje over “de ijdelheid van succesvolle rocksterren met niet genoeg geld om te verbranden” na dan.

Het lijkt er dus sterk op dat Drummond en Cauty – die naast de naam The KLF en The K Foundation ook als The Justified Ancients of Mu Mu, kortweg the JAMs, opereren – terug uit hun pensioen zijn gekomen om nog wat extra laagjes mysterie toe te voegen aan hun levensverhaal. Want wie zich verdiept in de geschiedenis van The KLF, komt terecht in een kluwen van complottheorieën, Top of the Pop-hits, een obsessie met het getal ’23’, en Vikingrituelen in Stockholm.

Conservatieve industrie

Klinkt geschift, en dat is het ook. De hersenkronkels van de twee bezielers leggen nog steeds een onnavolgbaar parcours af, dat begint bij Illuminatus!, een negen uur durend theaterstuk uit 1976, gebaseerd op het gelijknamige, geflipte boek. Drummond (toen, geloof het of niet, 23 jaar) was set designer, en heel wat thema’s uit de voorstelling – complottheorieën over een wereld die geregeerd wordt door de Illuminati, en het verzet van de rebellengroep The Justified Ancients of Mummu – zouden hun weg vinden naar het arbeidsethos van The KLF.

Drummond verliet de theatertournee nog voor de première – op, jawel, 23 november 1976 – en begon een platenlabel: Zoo, waarvoor hij onder andere het management van Echo & The Bunnymen op zich nam. Pas tien jaar later, in 1987, begon hij zijn samenwerking met voormalig Angels One-5- en Brilliant-gitarist Jimmy Cauty, die in 1977 een voorstelling van Illuminatus! had bijgewoond en daarvan danig onder de indruk was. Onder de pseudoniemen King Boy D (Drummond) en Rockman Rock (Cauty) begonnen de twee een hiphopband: The Justified Ancients of Mu-Mu, een act waarmee ze de conservatieve muziekindustrie op hun kop wilden zetten.

En of dat lukte. The JAMs pleegden voor heel wat platenbonzen heiligschennis door op hun eerste releases zowat de hele popgeschiedenis te plagiëren. Hun eerste single, ‘All You Need Is Love’ – een politiek nummer over de aids-problematiek – ging met de melodieën van de gelijknamige Beatles-song én van Samantha Fox’ ‘Touch Me (I Want Your Body)’ lopen. Op hun debuutalbum 1987: What the Fuck is Going On? (1987) moedigden ze hun luisteraars aan om zelf aan het samplen te slaan, en werd hitprogramma Top of the Pops door de mangel gehaald.

Viking-rituelen

Drummond en Cauty genoten van de controverse, en mythologiseerden hun omstreden acties. Toen de advocaten van Abba hun single ‘The Queen and I’ – vrijwel integraal geript van Abba-hit ‘Dancing Queen’ – uit de rekken lieten halen, reisden de twee in een gepersonaliseerde Ford Galaxie naar Stockholm, om de resterende platen van ‘The Queen and I’ in een rituele Viking-verbranding op te stoken. Dat lukte niet helemaal: een aantal platen werden opgefikt in een plaatselijk veldje, de rest werd in de zee gedumpt.

Het was nog maar een voorproefje van wat volgen zou. Drummond en Cauty herdoopten zich tijdelijk tot respectievelijk ‘Time Boy’ en ‘Lord Rock’ en The JAMs werden The Timelords. De novelty single ‘Doctorin’ 'he Tardis’, een collage van Gary Glitter en het themamuziekje van de Britse sciencefiction-serie Dr. Who, schopte het tot nummer één in de hitlijsten. Een uitnodiging van, jawel, Top of the Pops volgde. De twee schenenschoppers wilden eerst niet optreden en beweerden dat de hit geschreven was door hun wagen, de ‘Ford Timelord’. Maar een auto laten optreden, zag Top of the Pops niet zitten: in 1988 speelden The JAMs/The Timelords/The KLF hun eerste, memorabele optreden in het iconische muziekprogramma.

Het bracht hun carrière in een stroomversnelling, maar heel wat projecten werden voortijdig begraven: de beloofde single ‘Deep Shit’ en de gelijknamige graphic novel kwamen er nooit, de geplande film The White Room werd nooit afgewerkt. Zag wél het daglicht: het boek The Manual (How to Have a Number One the Easy Way), een filosofisch werk over 20ste-eeuwse popmuziek en de wondere magie waarvoor chaos kan zorgen. (Drummond is een aanhanger van het discordisme, een bizarre filosofie die chaos promoot.) Hadden we u al gezegd dat The KLF redelijk geschift waren?

“Zieke stunt”

Het wordt nog gekker, want ze waren zelf het beste uithangbord voor de efficiëntie van hun boek. Op hun plaat Shag Times (1988) hadden the Justified Ancients of Mu Mu zich herdoopt tot The KLF en werd elektronica een primair ingrediënt in hun muziek. In die nieuwe constellatie schitterden Bill Drummond en Jimmy Cauty feller dan ooit tevoren. Met de singles ‘3AM Eternal’, ‘What Time Is Love?’ en ‘Last Train to Trancentral’ groeiden de bizarre muzikanten uit tot de meest succesvolle singlesband van de vroege jaren 90.

Maar zelfs nu de muziekindustrie hen in de armen sloot, bleef The KLF eigenzinnig buiten de lijntjes kleuren. Volgens online muziekmagazine The Quietus heeft de band hoop en al zes à zeven keer opgetreden, “vaak op semi-legale openluchtraves”, waarbij ze steeds uit een ijskarretje opdoemden. En toen de groep bij de uitreiking van de Brit Awards in 1992 de award voor Best British Group moest delen met Simply Red, kwam Drummond het podium op met death metal-band Extreme Noise Terror én met een machinegeweer waarmee hij het hele publiek beschoot. Met los kruit, dat wel, maar de reacties waren er niet minder om. Tv-figuur Piers Morgan, toen journalist bij tabloid The Sun, had het over een “zieke stunt” en omschreef de twee artiesten als “zielige figuren”. NME was dan weer wel fan. Een eenduidige verklaring van de band zelf - u raadt het nooit - kwam er niet.

Hoe dan ook werd dat het laatste grote wapenfeit van The KLF, die na de uitreiking besloten op pensioen te gaan. Tot ze, op 23 augustus, een miljoen pond in vlammen deden opgaan op een afgelegen Schots eilandje. Hun volledige back catalogue hadden ze inmiddels ook al gewist, en met de laatste restanten van hun royalties verdween ook The KLF in het niets.

Tot 23 augustus 2017, dus. Zoals ze bij hun kampvuurfeestje van een miljoen pond hadden beloofd, zouden Bill Drummond en Jimmy Cauty na 23 jaar terugkomen om voor opheldering te zorgen. Maar zoals eenieder die The KLF een beetje gevolgd heeft weet, is ‘opheldering’ een héél rekbaar begrip voor de voormalige King Boy D en Rockman Rock. Daar kan zelfs een hele 2023: A Trilogy by The Justified Ancients of Mu Mu niks aan veranderen. Gelukkig maar. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234