Zondag 21/07/2019

Literair festival

"Lef en lol in de letteren, dat mag op zijn tijd"

Zaterdag geven Michael Vandebril en Andy Fierens (rechts) het Antwerpse nachtleven een nieuwe impuls, met een literair evenement. "Dit festival is een showcase. Het wordt een demonstratie van onze do it yourself-filosofie" Beeld Joris Casaer

Van een ode aan de schrijversbaard en een heus Poëziebordeel tot een dichtersparcours over de Groote Oorlog. Met zijn eerste Nacht ziet de literaire organisatie VONK & Zonen het groots. "We slingeren voortdurend tussen sérieux en frivoliteit."

Ondernemers in de letteren, zo mogen de drie heerschappen van VONK & Zonen zich met een knipoog naar Willem Elsschot graag noemen. Sinds drie jaar zetten schrijvers-dichters Andy Fierens, Michael Vandebril en Maarten Inghels voorzichtig de starre Vlaamse literaire podiumwereld op stelten. "We bepleiten schoonheid die uit chaos wordt geboren. En lef en lol, natuurlijk", predikt Andy Fierens met een ware deugnietenblik. "We willen vooral niet al te respectvol met literatuur omgaan." Met zeventig poëzieperformances per jaar kent het woelwater met de zeemansbaard het klappen van de zweep. "On the road kan ik getuigen dat er een jong en gretig nieuw publiek staat te trappelen."

Met zowel tedere als onstuimige projecten lukte het VONK & Zonen intussen aardig om de kussens op te schudden. "Onze ondernemingen zijn een trouwe weerspiegeling van onze uiteenlopende karakters", zegt Michael Vandebril, die als coördinator van Antwerpen Boekenstad ook beroepshalve het organiseren in de vingers heeft. "We bewaken angstvallig het evenwicht tussen sérieux en frivoliteit."

Verstilling bracht VONK & Zonen met de Antwerpse 'Eenzame Uitvaart', waarin ze anonieme gestorvenen met gedichten een laatste eer bewijzen. Engagement legden ze dan weer in de Achterafdichters, die in De Morgen en in de podiumvoorstelling 'Achterom' een bedding vonden. Om vervolgens Wallonië, Brussel en Vlaanderen samen te brengen in het Dichter des Vaderlandsproject met Charles Ducal. Maar er is ook zotternij en erotiek, met de fluistergedichten in het kinky Poëziebordeel.

"Tijdens onze VONK-vergaderingen gaat het er heftig aan toe. Artistieke meningsverschillen hebben we bij de vleet. Toch vloeit uit die 'schone botsingen' altijd iets bruikbaars voort, omdat er een groot onderling vertrouwen is", zeggen Fierens en Vandebril in koor.

Juiste mix

Komende zaterdag toont VONK & Zonen een round-up van wat ze zoal in huis hebben. Op de eerste Nacht van VONK in De Studio in Antwerpen moet het spetteren. "Dit festival is een showcase. Het innoverende van VONK & Zonen is dat schrijvers zelf het initiatief nemen. Het wordt een demonstratie van onze do it yourself-filosofie. Met nieuwe projecten zoals Barbaard (zie kader) en het radioverhaal Rum & roem, of producties die al eerder toerden zoals Hellemonden en de leesclubs van het Slow Book Festival."

VONK & Zonen verbindt daarbij de nieuwe garde met de gevestigde generatie. "Vandaar dat zowel Leonard Nolens en Joke van Leeuwen als Maud Vanhauwaert of Joost de Vries hun opwachting maken. En ook Marnix Peeters en Wim Helsen zijn er bij. Als de mix maar juist zit."

VONK & Zonen gaat er prat op dat ze originele en innoverende programma's brengen. Maar waar zit die catch? Voor projecten als de Dichter des Vaderlands of Eenzame Uitvaart haalden ze toch de mosterd in Nederland? "Klopt", zegt Vandebril. "Maar we geven er altijd een eigen twist aan. Met de Dichter des Vaderlands en de Eenzame Uitvaart tonen we onze sociaal bewogen kant. En wie had ooit gedacht dat je met Charles Ducal beide landsgedeelten kon verzoenen?" Fierens: "VONK & Zonen bedrijft de kunst om de uitersten met elkaar te verbinden."

Plek veroveren

Natuurlijk rijst de vraag waarom schrijvers als Fierens per se zelf willen organiseren. Kunnen ze zich niet beter achter hun schrijftafel verschansen en daar hun meesterwerkjes bijvijlen? Fierens veert recht: "Omdat het pure noodzaak is. Als performer weet ik hoe belangrijk het is om je eigen plek te veroveren. Je moet zorgen dat je zelf je ei kunt leggen. Niet zitten afwachten of ze je ergens vragen."

Vandebril vult aan: "Er zijn in de literaire wereld te weinig deuren waar je kunt aankloppen. In de theater- en muziekwereld is alles voortdurend in beweging, met nieuwe gezelschappen, groepjes en initiatieven. VONK & Zonen blijkt de eerste nieuwe literaire organisatie die sinds lang door het Vlaams Fonds voor de Letteren (VFL) is erkend. Dat zegt toch genoeg?"

Toch moet VONK & Zonen ook geld schrapen uit andere, kleinere subsidiepotjes of steun zoeken bij thuisbasis De Studio en Villanella. "Er is niemand die zo veel doet met zo weinig middelen als VONK & Zonen", benadrukt Vandebril.

Alsof ze het bewijs willen leveren, versturen de heren zelfs tijdens het interview mailtjes en sms'en alsof het een lieve lust is. Zo kort voor de Nacht trekt iedereen hen aan de mouw. "Amper 40.000 euro kregen we van het Letterenfonds voor 2014. En dat pas na een beroepsprocedure. We teren al drie jaar grotendeels op vrijwilligerswerk en enthousiasme. Dat hou je geen tien jaar vol, zeker als je wil groeien. We beseffen wel dat het VFL door de fikse besparingen een heel kleine marge heeft om vernieuwing te stimuleren."

Dus omarmt VONK & Zonen - noodgedwongen - de nieuwe media. "Voor de campagne rond ons Poëziebordeel betaalden we niet eens meer drukwerk. Onze hele promotie ging via digitale kanalen en Facebook. En dat werkte wonderwel: het liep in een mum van tijd vol."

Animositeit

VONK & Zonen krijgt soms het verwijt nogal Antwerps georiënteerd te zijn. Dat deert hen niet: "Logisch, we putten uit een traditie van podiumperformances, met de Antwerpse kunstscene van weleer: de VECU, de Muze of Gard Sivik. Maar binnenkort exporteren we de Eenzame Uitvaart naar Leuven. En het Nederlandse Das Magazin polste ons voor een samenwerking rond een prestigieus Londens festival in 2015."

Toch rolt niet iedereen de rode loper uit voor VONK & Zonen. Er heerst wel eens animositeit met Behoud de Begeerte, dat aan zijn monopolie als literair organisator ziet geknabbeld worden. "Je merkt daar een zekere angstreflex tegenover nieuwkomers", zegt Vandebril. "Maar geen haar op ons hoofd denkt eraan om het nieuwe Behoud de Begeerte te worden. Wat zij de voorbije dertig jaar realiseerden, doet niemand hen na. Daar tonen wij alleen maar respect voor. Nee, wij bespelen een ander register."

"De baard is een muze"

"Literatuur mag soms een kat zijn die de kolder in de kop krijgt. Het is zo verstikkend om jezelf te ernstig te nemen." Met Andy Fierens mee aan het roer bij VONK & Zonen is het rock-'n-rollgehalte verzekerd. En daarbij zorgt zijn alle kanten op wiekende baard mee voor inspiratie: "Ik kreeg een paar jaar geleden op het podium een hersenbloeding. Nadien had ik de energie niet meer om me te scheren. Toen liet ik mijn baard maar groeien. Later werd ik op festivals herkend als 'de dichter met de wilde baard'. Sindsdien is het mijn handelsmerk. Ik zou hem niet meer kunnen missen."

Vandaar dat hij samen met Gregory Frateur op de Nacht van VONK het programma Barbaard uitdokterde, waarin muzikanten, schrijvers, acteurs en comedians een ode aan de baard brengen. Uiteraard staan de rosse manen van Jeroen Olyslaegers mee op de eerste rij. "De baard is een muze en dat mag wel eens in de bloemetjes worden gezet."

VONK & Zonen biedt uiteraard veel meer. In het radioverhaal Rum & roem van Katharina Smets en Maarten Inghels word je meegetroond naar "een wereld van drinkebroers, kroegtijgers en allumeuses", met een voorrangsrol voor Allen Ginsberg. Daarnaast is er ruimte voor de war poets in Hellemonden, de zwoele atmosfeer van het Poëziebordeel en noodt Charles Ducal Leonard Nolens en Erik Spinoy op het podium.

Zaterdag 22/11, De Studio, Mechelseplein, Antwerpen. Tickets 10 en 12 euro.

Info en het volledige programma vindt u op www.vonkenzonen.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden