Dinsdag 02/06/2020
‘Cordon’, aflevering 1 op 10 maart 2014 bij VTM. Op de foto: Johan Van Assche (dokter Cannaerts)

CultuurTelevisie

Lang voor corona was er Cordon: een griezelige glazen bol

‘Cordon’, aflevering 1 op 10 maart 2014 bij VTM. Op de foto: Johan Van Assche (dokter Cannaerts)Beeld rv vtm

Pandemieën die hele maatschappijen lamleggen zijn sinds jaar en dag een bron van inspiratie voor kunstenaars, van filmmakers tot schrijvers. Vandaag: de voorspellende gaven van een televisiereeks.

Nog lang voor corona, quarantaine of lockdown was er Cordon. Een televisiereeks die griezelig accuraat voorspelde wat er zich de voorbije weken afspeelde. 

“We zitten hier allemaal tegen ons goesting, hé.” Zes jaar geleden al verwoordde Veerle Baetens in de VTM-reeks Cordon perfect hoe de meerderheid van de Belgische bevolking zich na zeven weken lockdown voelt. En de reeks blijkt over nog wel meer voorspellende gaven te beschikken. Ook hamstergedrag, triagecentra, politiespuwers en het gebruik van zeecontainers om straten af te sluiten waren anno 2014 al op het kleine scherm te zien. 

Dat betere glazenbolwerk komt uit de koker van scenarist Carl Joos. Inspiratie haalde hij in eerste instantie uit twee wetenschappelijke artikels die hij bij het opruimen van zijn bureau in een van zijn schuiven vond. “Het eerste ging over een experiment in een labo in Rotterdam. Daar hadden wetenschappers ontdekt dat er slechts drie mutaties nodig waren om een dodelijk vogelgriepvirus over te laten springen van dieren op mensen.” 

“Het tweede artikel had het over de lenteschoonmaak die dat soort labo’s af en toe organiseren. Dan legen ze hun diepvriezers en ontdoen ze zich van alle virussen waar ze geen onderzoek meer naar doen. Maar voor ze die weggooien checken ze eerst bij andere labo’s of die toevallig nog een paar van die kweekjes kunnen gebruiken. Is dat het geval, dan worden die diepgevroren virussen opgestuurd. En dat gebeurt volgens het artikel ook af en toe met een doodgewone pakjesdienst. Kwestie van een heleboel papierwerk en een resem veiligheidsmaatregelen te vermijden.”

De combinatie van die twee artikels leidde tot een verhaal waarbij een levensgevaarlijk virus per ongeluk vrij spel krijgt in de Antwerpse binnenstad. De enige oplossing is een cordon dat het besmette stadsdeel en zijn inwoners afsluit van de rest van de wereld. Met alle gevolgen van dien. 

Kraantjeswater

Dat Cordon zes jaar na datum zo dicht bij de werkelijkheid komt is geen toeval. “Ik heb in de voorbereiding op mijn schrijfwerk heel lang met de mensen van het Instituut voor Tropische Geneeskunde gepraat. Die waren toen al bezig met zaken zoals ebola en hoe je een uitbraak van zo’n dodelijk virus het best controleert. Het idee van de triagecentra waar wie ziektesymptomen vertoont gescheiden wordt van de gezonde populatie heb ik bijvoorbeeld daar opgepikt.” 

Ook in zijn eigen straat wist Joos waardevolle informatie te rapen. “Op gegeven moment kregen we bericht dat het kraantjeswater in Hemiksem en Schelle vervuild en niet langer drinkbaar was. Amper een paar uur later was er in geen enkele supermarkt in de omgeving nog flessenwater te vinden. Toen de brandweer drinkwater kwam verdelen, leidde dat tot duw- en trekwerk in de wachtrij. Je zag toen al hoe snel het laagje vernis afbrokkelt dat boven op onze samenleving ligt. Dat was ook de centrale vraag van het eerste seizoen. Hoe gaan de verschillende personages met zo’n extreme situatie om? Wie probeert anderen te helpen? Wie zoekt mogelijkheden om te profiteren? En wie gaat er onderdoor? Ik vind dat een heel interessant gegeven.” 

'Cordon' met Veerle Baetens.Beeld rv vtm

Het doorgedreven studiewerk van Joos zorgt ervoor dat de realiteit nu wel heel sterk op de door hemzelf bedachte fictie lijkt. De megafoonwagens die in Cordon rondrijden, zijn in de Brusselse parken vervangen door drones. Net als in de reeks zie je spuwers opduiken die politiemensen proberen te besmetten. En ook de hele discussie rond mondmaskers klinkt Joos bekend in de oren. “Op de set was daar heel wat over te doen. Niet alleen over wanneer en op welke manier we die dingen moesten gebruiken, maar ook over of je met een voor de helft bedekt gezicht nog wel geloofwaardig kon acteren.” 

Al is niet elk onderdeel van het scenario even onderbouwd. “De complottheorieën over het ontstaan van het virus bijvoorbeeld zijn helemaal verzonnen”, geeft Joos toe. Maar ook wat dat betreft komt de werkelijkheid – dankzij Trump en de zijnen – steeds dichter bij de fictie. Een plotwending die zelfs de glazen bol van Joos niet had voorzien. 

Still uit 'Containment'.Beeld RV

Apocalyps

Een tweede seizoen van Cordon kon niet uitblijven, maar brak vreemd genoeg geen potten. Net zoals het Amerikaanse Containment, de eerste remake van een Belgische serie, dat na één seizoen al door zender The CW werd geschrapt. De opvallendste ingreep bij de Amerikanen was er eentje van geografische aard: het ontbreken van een rivier en dus een natuurlijke grens in opnamestad Atlanta. Maar de remake neemt ook een radicaal andere start. In Cordon breekt de totale chaos niet zomaar uit, maar zie je het aflevering per aflevering uit de hand lopen. De Amerikanen deden het omgekeerd. Zij beginnen met een korte flash forward naar de apocalyps.

“Als je een reeks lanceert, lanceer je een premisse”, zei producer Julie Plec ons toen. “Bij een verhaal over mensen die in quarantaine worden geplaatst, wéét je dat het niet goed zal aflopen. Daarom starten we met die angst, met die extreem chaotische en angstaanjagende finale.” Want net dat vond Plec een reden om – achteraf bekeken ten onrechte – in de reeks te geloven. “Het gaat om een universeel gevoel: de angst dat je dood kunt gaan wanneer iemand begint te niezen. Met die basis kan er weinig verkeerd gaan.”

Cordon (seizoen 1) op vtmgo.be.
Containment, maandag om 23.45 uur bij Q2 en op vtmgo.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234