Dinsdag 12/11/2019

Muziek

Lana Del Rey is terug: laait de controverse weer op?

Haters verwijten Lana Del Rey dat ze fake is. Niet alleen haar lichaam, maar ook haar imago zou grondig verbouwd zijn. Beeld Rune Hellestad/Corbis

De zwoelste ijskoningin ter wereld brengt straks haar derde plaat uit. De pruillip, de hijgerige zang, de liefde voor retro en controverse: een legioen fans hoopt hartsgrondig dat Lana Del Rey (30) niets is veranderd.

Binnenkort zou een boek over Lana Del Rey verschijnen. De auteur? Acteur James Franco, godbetert. Ondanks alle gonzende tabloids, zijn de twee gewoon vrienden, verzekert de ster uit films als Spiderman en Pineapple Express: "Ik voel me enkel aangetrokken tot haar werk", klonk het eerder. "Maar met haar muziek zou ik wel seks willen hebben."

Zou het liggen aan de 'Hollywood-noir' die haar muziek kleurt, dat mensen uit de filmwereld overstag gaan voor haar? "Ze is fantastisch charismatisch", jubelde regisseur David Lynch ook al over haar. "Het lijkt wel alsof ze uit een ander tijdperk komt. Wat ze doet, spreekt mensen op de een of andere manier bijzonder aan."

Daniel Radcliffe - het bekendst als Harry Potter - nam het dan weer edelmoedig voor haar op toen ze drie jaar geleden door de wereld werd uitgespuwd na een desastreuze tv-doop op Saturday Night Live. Rond die tijd was Lana Del Rey al de speelbal van controverse geworden.

Slechts enkel maanden voordien hadden hippe muziekblogs Lana Del Rey nochtans gepromoveerd tot boegbeeld van een nieuwe generatie. Een generatie die duidelijk zweert bij retro chique en sensuele nonchalance. "Swinging in the backyard / Pull up in your fast car / Whistling my name", mijmerde ze in haar doorbraakhit 'Video Games'. In die song ontwierp ze een nostalgische wereld waarin jonge meisjes en romantici eindeloos in konden verdwalen. Collega-popster Florence Welch gaf in een interview toe dat ze Del Reys stilistische aanpak hevig bewonderde. Ook Coldplay, Kate Moss, Kylie Minogue en Sia lauwerden haar debuut in de media.

Op Twitter bleken rappers trouwens net zo goed te vallen voor deze mysterieuze nieuwkomer. Snoop Dogg zocht publiekelijk contact met haar voor een plaat die hij ging maken met Major Lazer. Daarna volgde A$AP Rocky ("Je bent mijn droommeisje"), Tyler, The Creator ("Ik heb mooie instrumentals voor jou") en Azealia Banks ("Does Lana Del Rey like girls? If so, can I have her please?")

Beeld RV

Gangsta Nancy

De naam van Lana Del Rey ligt dan al op miljoenen andere lippen bestorven. 'Video Games' is een wereldhit, en met haar geaffecteerde maar lichthese stem die ze uitspeelt tegen orkestrale grandeur en hiphopdrums, creëert ze een opvallende sound. Het levert haar de koosnaam 'gangsta Nancy' op, al zal Nancy Sinatra - bekend van de iconische song 'Bang Bang' - die vergelijking als eerste wegwuiven: "Oneerlijk ten opzichte van haar", twittert ze. "Lana is her own person."

Vandaag is die persoon ook een van de tien populairste vrouwelijke artiesten op Spotify, becijferde de Zweedse streamingdienst onlangs. Een opmerkelijk verhaal, als je bedenkt dat Del Reys carrière een hoge, maar korte vlucht met fatale crash leek te nemen. Er werd de zangeres een gebrek aan authenticiteit aangewreven toen aan het licht kwam dat ze herhaaldelijk maar tevergeefs een muziekcarrière had proberen te lanceren. Dat deed ze onder diverse artiestennamen: zo was er Lana Del Ray (met een a dus), Lizzy Grant, May Jailer en Sparkle Jump Rope Queen.

Haar flirt met fiftiesretro werd bovendien een 'artistieke constructie' genoemd, net als haar afstandelijke houding en mysterieuze aura. Dat idee werd in de hand gewerkt toen jeugdfoto's van Elizabeth Grant (haar échte naam) kwamen bovendrijven. Daarop merkte je dat de zangeres in haar metamorfose naar Lana Del Rey ook haar uiterlijk stevig had veranderd met lipinjecties, een nieuw fijner neusje en additieven rond haar ogen en jukbeenderen om jeugdiger te lijken.

Bij de release van haar debuut Born to Die werd ze op die januskop afgerekend. De muzieksite Pitchfork noemde de plaat "het equivalent van een geveinsd orgasme". Een bittere pil om te slikken, want het invloedrijke muziekblad had haar doorbraaksong 'Video Games' een paar maanden voordien nog de hemel ingeprezen. Een spoor van negatieve publiciteit en onlinehaatcampagnes kronkelt doorheen de media. Zelfs Dan Auerbach, die haar tweede plaat uiteindelijk zou producen, verafschuwde de zangeres in die periode. Na het Saturday Night Live-incident noemde de frontman van The Black Keys haar zelfs laatdunkend "a flash in the pan".

Dat aanhoudende gehakketak over authenticiteit dreigde even haar debuut onder te sneeuwen. Maar dan kwamen miljoenen fans ter redding. Zij wilden die gevallen femme fatale wel in bescherming nemen. Een cultus ontstond rond Lana Del Rey als diva én underdog: jonge meisjes tatoeërden de hopeloos romantische tekstregels van haar liedjes op diverse lichaamsdelen, en tijdens concerten hoorde je de zangeres nog zelden zélf zingen.

Vagina met Pepsi-smaak

Elizabeth Grant maakte als Lana een ster van zichzelf. Het publiek maakte van Lana een cultureel fenomeen dat de hitlijsten, wereldwijde airplay, wereldtour en internetmemes domineert. Op den duur leek zelfs Lana Del Rey genoeg te krijgen van Lana Del Rey. Haar tweede, behoorlijk donkere plaat Ultraviolence voelt immers aan als de kater en ongewenste zwangerschap na het schoolbal. Lana/Liz voelt zich door god verlaten.

Maar de controverse laat ze niet achter zich: "I fucked my way up to the top", klinkt het uitdagend op die tweede plaat. Op de ep Paradise (2012) provoceerde ze eerder ook al door te zingen over de Pepsi-smaak van haar vagina. En katholieke moraalridders joeg ze tegen zich in het harnas met 'Body Electric'. Daarin spreekt ze Elvis aan met daddy, Marilyn Monroe met mother, en Jezus met bestest friend: een ménage-à-trois van twee zondige iconen en een martelaar.

Zoals de plaattitel Ultraviolence ook al suggereert, romantiseert Lana Del Rey bovendien pijn en partnergeweld. Dat laatste zou ook een terugkerend thema zijn op Honeymoon, dat op 18 september moet verschijnen. Zo wordt Del Rey in de titelsong verliefd op een man met een "history of violence". En eind vorig jaar dook ook een bepaald schokkende videoclip op met Marilyn Manson, waarin de zangeres brutaal verkracht lijkt te worden door regisseur-acteur Eli Roth, bekend van gewelddadige films als Hostel en Inglourious Basterds. Lana Del Rey dweept met een vorm van liefde, die niemand graag onderkent, maar die wel dégelijk bestaat: de aantrekkingskracht van de bad boy die je naar een gewisse ondergang kan leiden.

Kim Gordon

Het idee dat Del Rey "feminisme niet zo'n interessant concept" vond, kwam haar onlangs wel duur te staan. Zo had Sonic Youth-bassiste en queen of punkrock Kim Gordon in haar memoires geen goed woord veil voor Del Rey. "Ze weet niet eens wat feminisme betekent", fulmineerde ze. "Lana Del Rey gelooft dat vrouwen kunnen doen wat ze willen, wat in haar wereld overhelt naar zelfvernietiging: of het nu gaat over slapen met vieze oude mannen of een groepsverkrachting ondergaan met een motorbende." Die laatste zin verdween uiteindelijk bij de officiële publicatie, net als haar suggestie aan Del Rey om zelfmoord te plegen.

"Als ze echt gelooft in de schoonheid van jonge muzikanten die uitbranden op een hete vlam van drugs en depressie, waarom maakt ze zichzelf niet gewoon van kant?" Gordons uitbarsting volgde op een interview van Del Rey met The Guardian uit 2014, waarin de zangeres onomwonden toegaf: "Ik wou dat ik al dood was." Die uitspraak schoot ook Frances Bean Cobain, dochter van, in het verkeerde keelgat. Zij veegde de 'Video Games'-ster de mantel uit omdat ze zo expliciet dweepte met een vroege dood: "Ik zal mijn vader nooit kennen omdat hij jong is gestorven. Mensen als jij vinden dat cool. Dat is het verdomme niet." Dat Lana Del Rey op de nieuwe plaat dubbelzinnig "Hollywood legends will never grow old" zingt, zal vast ook niet in goede aarde vallen.

Uit andere feministische hoeken krijgt Del Rey dan weer lof voor de botte eerlijkheid die schuilt in haar uitspraken en kwetsbare teksten. Courtney Love, uitgerekend de moeder van Frances Bean, rekent zich tot die laatste lichting. Zij en Lana Del Rey groeiden dichter naar elkaar toe, nadat die laatste een cover van 'Heart-Shaped Box' van Nirvana had gezongen tijdens een concert. Courtney reageerde daarop met een saillant (t)weetje. "Je weet toch dat dit nummer over mijn vagina gaat? De volgende keer dat je die song weer zingt, zorg dan dat je aan mijn vagina denkt." Del Rey zag er wel de humor van in, en nodigde de grungediva uit als support act tijdens haar Amerikaanse Endless Summer Tour in mei. Love betitelde die collaboratie als "the queen of rage and the queen of anguish": twee royale fuck-ups.

Dat Del Rey het angsthaasje is van beiden, maakt de zangeres ook zélf duidelijk in het zopas verschenen 'Terrence Loves You'. Met een huivering in de stem verzucht ze: "I don't matter to anyone." Alleen de roes brengt redding: "Al wat ik wil doen, is high worden aan het strand", klinkt het in een andere, vooruitgestuurde single. 'High by the Beach' werd op amper twee weken tijd al meer dan vijf miljoen keer gestreamd op Spotify alleen. Dat ze in 'Honeymoon', de titelsong van de nieuwe plaat, beweert dat "het niet modieus is om van me te houden", lijkt dus een tikje overtrokken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234