Vrijdag 21/02/2020

Film

‘La fille au bracelet’ hekelt gebreken van volksjury: ‘Advocaten kunnen hen makkelijk manipuleren’

Mélissa Guers als de van moord beschuldigde Lise in 'La fille au bracelet'. Regisseur Stéphane Demoustier: "Lise wordt afgerekend op het feit dat ze een seksueel actieve jonge vrouw is."Beeld MATTHIEU PONCHEL

Juist nu het assisenproces met volksjury volop onder vuur ligt, blijkt het bij tv- en filmmakers hipper dan ooit: enkele weken na het einde van De twaalf is er de Franse film La fille au bracelet, waarin een ‘losbandig’ jong meisje terechtstaat voor de moord op haar beste vriendin.

Is het nog altijd een goed idee om ingewikkelde moordzaken voor te leggen aan een jury van twaalf uitgelote burgers? Het is een vraag die dezer dagen luider dan ooit gesteld wordt, in de aanloop naar het assisenproces rond de terreuraanslagen van 22 maart 2016 in Brussel.

Het debat woedt niet alleen in het parlement en in de krant, maar ook op het scherm. Tot enkele weken geleden kon u in de fictiereeks De twaalf volgen hoe een groep willekeurige mensen moest oordelen of Frie Palmers al dan niet schuldig was aan een dubbele moord. De makers focusten op de persoonlijke trubbels van ieder jurylid en toonden hoe die besognes hun oordeel onvermijdelijk kleurden. Niet dat de reeks een pamflet wilde zijn tegen de volksjury, maar het einde gaf wel duidelijk aan hoe feilbaar het systeem is.

Datzelfde ongemakkelijke gevoel besluipt je bij het zien van de Franse film La fille au bracelet, waarvoor regisseur Stéphane Demoustier zich baseerde op een waargebeurde Argentijnse zaak. De film gaat over de achttienjarige Lise: zij staat terecht voor de moord op haar beste vriendin Flora. Harde bewijzen zijn er niet, wel een bezwarende voorgeschiedenis: enkele weken voor de feiten verspreidde Flora op sociale media een pikant filmpje van Lise. Nam zij op gewelddadige wijze wraak?

Perceptie

La fille au bracelet toont hoezeer een assisenproces over perceptie gaat. Zo wordt Lises stille houding in de rechtbank gebruikt om haar verdacht te maken. “Het lastige aan zo’n proces is dat je nooit toegang hebt tot de waarheid zelf”, zegt Demoustier ons in Parijs. “Alles wordt dus geïnterpreteerd. Ook de manier waarop beschuldigden en getuigen zich gedragen. De advocaten spelen daarop in: ze weten heel goed dat de volksjury bestaat uit gewone burgers, en niet uit professionals. En dat ze makkelijk te manipuleren zijn. Soms worden de advocaten daarvoor terechtgewezen, maar dat maakt niet uit: hun beschuldiging zal zich toch in de geest van de juryleden genesteld hebben.”

Met zijn film wil Demoustier ons daarvoor waarschuwen: “Ik wil de kijker confronteren met het feit dat we ons te vaak door clichés en verwachtingen laten leiden. In de film zien we bijvoorbeeld dat Lises moeder zich heel afstandelijk opstelt en wegblijft van het proces. Dat wordt snel geïnterpreteerd als een teken dat ook zij denkt dat haar dochter schuldig is, maar het is absoluut geen bewijs. Ik wilde tonen dat er ook een helemaal andere verklaring kan zijn.”

Regisseur Stéphane Demoustier: "Ik ben niet tegen volksjury's, maar de juryleden zouden beter voorbereid moeten worden."Beeld rv

‘Foxy Knoxy’

De assisenzaak in La fille au bracelet roept herinneringen op aan de zaak-Amanda Knox – de Amerikaanse uitwisselingsstudente die in Italië veroordeeld (en later weer vrijgesproken) werd voor de moord op haar huisgenote. Ook haar ‘kille’ houding werd uitvoerig becommentarieerd, en in de media kreeg ze vanwege haar looks en haar breed uitgesmeerde seksleven de bijnaam Foxy Knoxy. 

“Er zijn inderdaad gelijkenissen”, beaamt Demoustier. “Ook Lise wordt afgerekend op het feit dat ze een seksueel actieve jonge vrouw is. Ja, onze maatschappij is al veel ruimdenkender dan vroeger, maar toch aanvaarden we op het gebied van seks nog altijd niet hetzelfde van vrouwen als van mannen. Van een jonge vrouw wordt nog steeds een zekere puurheid verwacht.”

Het is iets dat Demoustier, die verschillende assisenprocessen bijwoonde terwijl hij aan het scenario werkte, geregeld zag gebeuren: “Als er geen sluitend bewijs was, verplaatste de advocaat van de burgerlijke partij het gesprek naar morele kwesties. Die hebben geen enkele gerechtelijke waarde, maar wel een impact op de volksjury.”

Toch is Demoustier niet helemaal tegen het idee van een volksjury: “Ik vind het op zich een mooi systeem. We kunnen allemaal opgeroepen worden om over onze gelijken te komen oordelen. Maar er mag wel wat meer omkadering komen, zodat morele kwesties niet meer zo’n belangrijke rol kunnen spelen tijdens de debatten. De juryleden zouden misschien wat langer moeten worden voorbereid op hun taak.”

La fille au bracelet speelt vanaf 12/2 in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234