Woensdag 13/11/2019

La Casa del artista: Niet zijn vrouw, maar een berg was de grote muze van Paul Cézanne

Beeld RV

Waar en hoe leefden beroemde kunstenaars? Deze week: het atelier van Paul Cézanne in Aix-en-Provence. 

Sinds Paul Cézanne (1839 – 1906) naar de Provence verhuisde, had hij nog maar één muze: niet zijn vrouw Hortense, wel de Mont Sainte-Victoire. Met 1.011 meter priemt de beroemdste heuvel van de moderne kunstgeschiedenis hoog boven Cézannes geboortestad Aix-en-Provence uit. Bijna 100 keer vereeuwigde de schilder hem. In 1886, toen zijn vader stierf, betrok hij het ouderlijk huis in Aix, Bastide du Jas de Bouffan. Toen was hij eindelijk financieel onafhankelijk van zijn sponsorende pa, een hoedenmaker die zich opwerkte tot bankier, en die zijn zoon liever in zijn bankkantoor had zien werken.

Cézanne trok weg uit Parijse kunstkringen, waar de schilder bekendstond als een provinciale bruut. Zo weigerde hij ooit de dandyeske Monet de hand te schudden ‘omdat hij zich al acht dagen niet gewassen had’. ‘Cézanne accepteren is als het Louvre in brand steken’, klonk het in Parijse kunstmiddens. Ook in de Provence leefde hij als een teruggetrokken schobbejak, werkte zich te pletter en was notoir onvriendelijk.

Van 1886 tot 1899 bleef Cézanne in Jas de Bouffan wonen. Toen hij het huis moest verkopen om de erfenis te regelen, verhuisde hij naar een huis in Rue Boulegon in Aix. Pas op zijn 63ste kon hij een stuk land kopen met zicht op de Mont Sainte-Victoire. Aan de Chemin des Lauves bouwde hij er zijn ultieme atelier. Een wonder dat het er nog is, want in 1952 redden twee Amerikanen het van de afbraak. De Cézannes die er nu hangen, zijn replica’s. Zijn schildergerei en de rekwisieten die hij gebruikte voor stillevens, zijn echt.

Al is de echte troef het zicht op de Mont Sainte-Victoire. Een portret van zijn tuinman was het laatste doek dat hij er op 16 oktober 1906 schilderde. Cézanne moet doodziek geweest zijn, maar sleepte zich toch naar zijn studio. Daags ervoor had iemand hem – onderkoeld na een onweer – op een kar naar zijn huis in Aix gedragen. Een week later stierf hij aan longontsteking.

Beeld RV

Het is tragisch dat Cézanne, die nu ‘de vader van de moderne kunst’ wordt genoemd, pas in de laatste jaren van zijn leven een beetje erkenning kreeg. Zij het in een klein kringetje van kunstcritici, verzamelaars en collega’s. De jonge kunstenaar Émile Bernard kwam hem in 1904 meermaals bezoeken in Aix en pende zijn ervaringen in Souvenirs sur Paul Cézanne.

Ook dichter Rainer Maria Rilke kroop in 1907 in zijn pen naar aanleiding van de hommage-expo aan Cézanne, een jaar na zijn dood. In een reeks brieven aan zijn vrouw Clara schreef hij “dat er veel toeschouwers geprikkeld, geërgerd en beledigd rondliepen omdat ze Cézannes primitieve schilderijen drie keer niks vonden”. Rilke was wel diep getroffen en bezocht de tentoonstelling ­meermaals. “Ik merk dat ik een ander mens ben”, schreef hij. “Ik ga een harde werker worden.”

Cézannes atelier, 9 Avenue Paul Cézanne, Aix-en-Provence, open van 1/2 tot 31/12. Openingsuren variëren, cezanne-en-provence.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234