Maandag 19/08/2019
Olafur Eliasson: In Real Life.

Expo

Kunstenaar Olafur Eliasson brengt grootse retrospectieve naar Tate Modern

Olafur Eliasson: In Real Life. Beeld RV

Ken je de gigantische zon nog die in 2003 in de Turbinehal van Tate Modern scheen? Bezieler Olafur Eliasson keert met In Real Life terug naar Londen voor zijn grootste retrospectieve ooit op Engelse bodem.

Een waterval van elf meter hoog klettert neer naast het Blavatnik-gebouw van Tate Modern in Londen. Binnen waad je je door regenbogen, een 38-meter lange mistbank en wandel je langs uitgeholde ijsblokken en flikkerende fonteinen. De tweede verdieping lijkt tot de nok gevuld met onderdompelende kunstwerken. Zo een veertigtal installaties zijn er te zien, waarvan de meeste nooit eerder getoond in Londen.

De retrospectieve staat in het teken van de dertigjarige carrière van Olafur Eliasson (52). De IJslandse Deen heeft veel te danken aan het museum aan de Theems. In 2003 kende hij er groot succes met The Weather Project, zijn grote spiegelende zon die de postindustriële Turbinehal van warmgeel licht voorzag. Bezoekers waren toen zo geroerd dat ze spontaan op de koude betonvloer gingen liggen. De beelden reisden de wereld rond en The Weather Project bezorgde Eliasson een plaatsje tussen de allergrootste kunstnamen.

Duurzaam

Vandaag is de kunstenaar terug met nog meer van dat. Tate zet met de komst van Eliasson in op duurzaamheid. De kunstwerken werden per trein en boot vervoerd om de ecologische voetafdruk te verlagen. Het sluit aan bij het klimaatbewustzijn van de kunstenaar, die heel wat evoluties is doorgelopen de afgelopen dertig jaar. Van voorzichtig uitproberend, met zijn met mos bedekte wanden en gefakete regengordijnen uit de jaren 90, tot werken die behoorlijk ingrijpend zijn zoals Din blinde passager uit 2010, een werk waarvan de titel de lading toch nog niet helemaal dekt.

Al tenentrappelend banen we ons een weg door een bijna veertig meter lange gelige mistbank. Je ziet geen steek voor de ogen, of toch. Met een zicht van anderhalve meter in een ruimte afgeladen met andere, bijna onzichtbare toeschouwers bereiken we lichtjes opgelucht de uitgang. Ondertussen lijken we heel wat soorten blauwtinten te zijn voorbijgeschuifeld. “Een vreemd hersentrucje”, vertelt curator Mark Godfrey, “want Eliasson gebruikte enkel geel en wit licht. Onze ogen en hersenen compenseren de kleuren die er niet zijn door ze met hun complementen aan te vullen.” Het is een mindfuck die de ervaring nog completer maakt. Je voelt op slag een band met iedere lotgenoot die uit de tunnel stapt.

Olafur Eliasson poseert voor zijn installatie ‘Your Spiral View’ in Tate Modern. Beeld AFP

Net die connecties, daar draait het om bij Eliasson. Hij plaatst ervaring centraal in zijn werk. “Door zijn aanwezigheid geeft de bezoeker mening aan het werk”, beschrijft de kunstenaar in een van de documentaires in de expo. “Je wordt je plots enorm bewust van de mensen om je heen. Dat bewustzijn zorgt voor een nieuwe vorm van verantwoordelijkheid.” Eliasson gelooft sterk dat kunst een impact kan hebben op de wereld buiten het museum. Zijn laatste nieuwe werken gaan opvallend vaker over thema’s als klimaatverandering, hernieuwbare energie en groeiende migratiestromen.

Zijn bezorgdheid om de afsmeltende ijskappen uit hij in The Presence of Absence Pavilion, een bronzen mal die de afdruk nalaat van een blok gletsjerijs die is weggesmolten. Meer en meer denkt hij na over hoe hij mensen kan helpen met zijn kunst. Little Sun uit 2012 en Green Light uit 2016 ter voorbeeld.

Green Light refereert aan het groen licht dat hij geeft aan asielzoekers. Hij nodigde hen uit om deel te nemen aan workshops. Hen uitbetalen voor hun geleverde prestaties was in strijd met de wetgeving, daarom bood hij hen naast een vrijwilligersstatuut ook taalcursussen en een gezonde maaltijd aan. Met Little Sun, kleine gele zonvormige lampjes die werken op zonne-energie, wilde hij net mensen bereiken uit gebieden die niet aangesloten zijn op het stroomnetwerk.

Beeld SVH

Totaalplaatje

Wat erg in de smaak valt bij het publiek is de laagdrempeligheid van de expo. Ter vervollediging van dit stuk vroegen we de eerlijke mening van een puberende peuter. Geen gemakkelijk publiek voor een kunstenaar, want ‘oninteressant’ blijft onverbiddelijk ‘oninteressant’ voor een ronddartelende tweejarige. Naar verwachting doorstaat Eliasson de test met glans. Vooral Your Planetary Window, een recent werk dat door middel van optische illusies een vernieuwd uitzicht geeft op de omgeving, viel hard in de smaak bij de jongste telg.

Dat het echt om een totaalplaatje gaat, bewijst de catalogus die bij de expo hoort. Eliasson gaat in het boek in gesprek met onder meer neurowetenschappers, filosofen, muzikanten en chef-koks die nauw verbonden zijn bij zijn werk. Denk aan Jónsi van Sigur Ros en de eigenzinnige René Redzepi van het beroemde restaurant Noma in Kopenhagen. Zelfs het menu van het aansluitende restaurant in Tate is zo aangepast aan de expo.

Met Olafur Eliasson: In Real Life heeft Tate Modern een zomertentoonstelling van formaat vast. De opzet is speels maar informatief. Om elke hoek schuilen nieuwe prikkels. Interactiever kan het haast niet. De bezoeker wordt op tig manieren betrokken bij het werk. Overal flitsen camera’s en poseren mensen en ook al kan dat de nodige irritatie opwekken, toch valt er meer dan genoeg te zien om je in vast te bijten. En dan zijn de duizend kilogram aan Lego-steentjes nog niet aangekomen.

Olafur Eliasson: In Real Life loopt nog tot 5 januari 2020 in Tate Modern, Londen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden