Zondag 29/03/2020

Kunst

Kunst & Zwalm kiest voor Brusselse insteek met atelier met omtrek van 8 kilometer

Kunstenaar Johan Tahon betrekt zijn vierjarig zoontje bij de uitwerking van zijn installatie. Beeld Wouter Maeckelberghe

De tweejaarlijkse kunstwandeling Kunst & Zwalm pakt het dit jaar weer groots aan met hulp uit Brusselse hoek. Geen benefiet van de plaatselijke politiek zoals het ooit begon, wel een ambitieuze opzet met Brusselse en internationale artiesten.

De Zwalmstreek kreunt onder de heetste dag van augustus. Zelfs de vele fietsers die de heuvelende dorpjes normaal sieren, blijven weg. Alles lijkt doods en verlaten, maar toch is er iets veranderd aan het ingedommelde landschap. Een boom langs de kant van een boerenwegeltje is er volledig ingesmeerd met bijenwas en beplakt met popcorn. Op de dorpsmuren van Roborst zijn murals en grote opschriften verschenen. Even verderop draalt een Nederlandse cameraploeg rond in een verwilderd stuk bos.

De voorbereidingen voor Kunst & Zwalm zitten in de eindfase en dat zorgt steeds voor wat deining. De inwoners zijn er de bouwaanvraag voor de moskee in Brakel van Leo Copers nog niet vergeten. De tweejaarlijkse kunstwandeling bestaat al meer dan twintig jaar. Als we insiders mogen geloven is het ooit ontstaan uit een brainstormsessie van de plaatselijke Agalev-afdeling. Wat klein begon met enkel lokale kunstenaars die de kas van de toenmalige groenen moesten spijzen, groeide uit tot een waar evenement zonder politieke achtergrond onder wijlen Patrick Merckaert.

Vandaag zwaait de Brusselse Loes Jacobs van kunstenwerkplaats Nadine er de scepter. Zij staat de lokale vzw Boem bij en brengt enkele kunstenaars uit het Brusselse mee. Het geeft de opzet meteen een ander cachet. “We verwachten even veel volk uit Brussel als uit de buurt”, vertelt Jacobs als we polsen naar de verwachtingen. “Ook al is Kunst & Zwalm in het verleden door wat diepere watertjes gezwommen, de naam blijft zoals vanouds.”

Dit is geen speelplein

Aan het plein van de Sint-Antoniuskluis in Velzeke staan enkele welgemikte boodschappen neergeschreven. Van een warm welkom is zelfs in dit zweterige weer weinig sprake. “Dit is geen speelplein”,  verzekeren niet één origineel maar twee extra borden ons. Curator Loes Jacobs lacht als we wat onzeker naar de parking wijzen en vragen wat de bedoeling is. Oracle, een Brussels collectief, heeft er toegeslagen. “Ze hebben er een speelplein ‘dat geen speelplein is’ neergepoot. Het is hun manier om mensen in het parcours te loodsen”, knikt Jacobs.

De aankomende editie van Kunst & Zwalm springt uit het rijtje door de vele excentrieke sites waar we langs stappen. Zoals de Sint-Antoniuskluis-Poverello, een oud opvanghuis van kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De site is in de jaren 40 blijven hangen en die beklemming voel je als je erdoor wandelt.

Het fictief kunstenaarscollectief Various Artists werkt er aan de afwerking van Proposition 21. Het collectief werkte 21 voorstellen uit voor de volgende editie van Kunst & Zwalm in 2021. De bedoeling is dat de toeschouwers zelf vijf favorieten mogen uitkiezen waarvan één winnaar zal uitgewerkt en ingediend worden als officieel voorstel voor de volgende editie. De concepten gaan van prijzig tot uiterst onbetaalbaar. Zoals het idee baragem, een dam die een kunstmatig meer moet creëren aan de monding van de Zwalm en zo de zwalmstreek onder water zal zetten. Een kostenplaatje van 16,5 miljard.

“Fantastische locatie niet?”, roept Johan Tahon even verderop aan een afgelegen jachthutje in een verwilderd bos. “Ik woon hier al twintig jaar en wist zelfs niet dat dit bos bestond.” Tahon betrekt zijn vierjarig zoontje bij de uitwerking van zijn installatie. Hij werkt verder op het gevoel van zijn zoon, die de verlaten hut enorm griezelig vindt. “Eigenlijk wil ik het omgekeerde doen dan de makers van de horrorfilm The Blair Witch Project”, vertelt hij terwijl hij vrolijke verfkleuren en penselen bovenhaalt. “Er een warme en gezellige ontmoetingsplaats van maken door binnenin witte sculpturen te plaatsen en kleur en weerspiegeling toe te voegen aan de site.”

Gigantisch atelier

Het grootste verschil met vorige edities is de extra focus van de organisatie op de beleving van het wandelen. Niet enkel de kunstwerken zijn van belang. Je trekt ook door wilde bossen, langs de kabbelende Zwalm, door verlaten wegeltjes en maakt zo een loop tot waar je bent begonnen, bij de idyllische Sint-Dionysiuskerk van Roborst. Het vormt de laatste uitblinker in de rondgang. Binnenin hangt werk van Lotte Van den Audenaeren, die ook verantwoordelijk is voor enkele murals onderweg, en werk van videokunstenaar Nele Fack. Aan de hand van projecties in de biechtstoel, de donkerste ruimte die ze kon vinden, toont ze haar fascinatie voor onder meer de lokale processies van het dorpje.

“Kunst & Zwalm 2019 typeert zich doordat de artiesten de vrijheid krijgen om het hele parcours als hun atelier te zien. Hier en daar duiken zelfs kunstwerkjes op waar ik het bestaan nog niet van wist, dat maakt de wandeling nog spannender”, besluit curator Jacobs.

Kunst & Zwalm is elk weekend te zien tot 15/9.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234