Zondag 15/12/2019

Kunst

Kunst met kinderen: te jong beginnen bestaat niet

Een jonge bewonderaar voor een schilderij. Beeld BELGAIMAGE

Kinderen laten proeven van kunst. Dat is het opzet van de Kunstendag voor Kinderen die zondag voor de achtste keer plaatsvindt. Maar hoe organiseer je zo’n degustatie het best? En bestaan er manieren om een portie cultuur lichter verteerbaar te maken? ‘Het moet vooral leuk zijn. Voor kinderen én ouders.’

Begin vroeg genoeg

Kunst en cultuur kun je niet vroeg genoeg op je boterham krijgen, zo blijkt. “Eigenlijk is er geen onderleeftijd”, zegt Lode Vermeersch, die zich aan het onderzoeksinstituut HIVA (KU Leuven) bezighoudt met het onderwerp. “Wat wij het socialisatieproces noemen – kinderen vertrouwd maken met een bepaalde kunstdiscipline – kan al op heel jonge leeftijd. Vandaar het succes van dingen als buggytours in musea. Als kinderen op jonge leeftijd kennis maken met musea of theater, bouwen ze een vertrouwdheid op met die omgeving, wat ervoor zorgt dat ze later minder drempelvrees zullen ervaren om er binnen te stappen. 

Een theorie die wordt bevestigd door acteur Dominique Van Malder, bekend van onder andere Radio Gaga en dit jaar peter van de Kunstendag. “Mijn zoon Jack was nog een baby toen hij al meegezeuld werd naar repetities en voorstellingen. Ik moet er eerlijkheidshalve aan toevoegen dat we dat toen niet deden vanuit het idee hem in die wereld onder te dompelen. Meestal was het omdat we gewoon geen babysit hadden. Maar door hem zo jong al mee te trekken in dat cultureel bad merk je dat hij nu – op zijn negende – op een andere, scherpere manier naar die kunsten kijkt.”

Leer je gezelschap kennen

Wie een cultureel verantwoord uitje met kinderen plant, leert  de culturo’s in spe best vooraf kennen. “Het ene kind is het andere niet”, vertelt Veerle Keuppens, die de Kunstendag coördineert. “Je hebt kinderen die graag zelf initiatief nemen. Voor hen zoek je beter een geschikte workshop. Maar je hebt ook kinderen die liever gewoon kijken. Die doe je geen plezier door ze mee te sleuren naar een meespeeltheatervoorstelling.” 

Vermeersch: “Hoe dichter iets bij hun leefwereld staat, hoe makkelijker kinderen er enthousiast over zullen zijn. Ik zal mijn dochter van elf makkelijker warm kunnen maken voor een expo rond digitale media dan voor een bezoek aan een museum vol abstracte kunst.” 

Al kan het ook geen kwaad om af en toe eens buiten de lijntjes te kleuren. “Er is ook zoiets als de traumatische theorie van het esthetische leren”, legt Vermeersch uit. “Die stelt dat je kinderen, als het over kunst gaat, ook best eens mag confronteren met zaken die helemaal buiten hun comfortzone liggen. Volgens de theorie zouden het net die dingen zijn die het meest bijblijven.”

Marijke Van Geel van Artforum, een organisatie die zich toelegt op culturele activiteiten voor kinderen, bevestigt dat verhaal. “Wij hebben bijvoorbeeld een workshop met een mobiele drukpers in ons aanbod. Een activiteit die in deze digitale tijden hopeloos verouderd lijkt. Het duurt soms een halfuur om een paar woorden op papier te zetten. Maar net dat trage tempo en het tactiele van dat hele gebeuren maakt het aantrekkelijk. Ook voor tieners die opgegroeid zijn met de razendsnelle communicatie op sociale media.” 

Houd ook rekening met jezelf

Het heet dan wel Kunstendag voor Kinderen, dat betekent niet dat je je als ouder helemaal moet wegcijferen tijdens de culturele activiteiten voor je nageslacht. Integendeel. “Kinderen voelen heel snel aan wat hun ouders van een bepaalde activiteit vinden”, zegt Keuppens. “Als ze merken dat papa of mama niet meteen enthousiast is, dan zal ook hun eigen interesse snel afnemen.” Het komt er dus op aan een culturele bestemming te vinden die je ook als ouder leuk vindt. “Kies iets waar je zelf meer over wilt weten”, geeft Van Geel als tip. “Iets waar je zelf nieuwsgierig naar bent. Dan ga je automatisch mee in het enthousiasme van je kinderen.”

Verwacht er niet te veel van

Wie denkt dat zijn of haar nageslacht na één bezoek aan het SMAK het licht zal zien en Sinterklaas om een museumpas zal vragen moeten we teleurstellen. Ook wie hoopte na één operavoorstelling alle Studio 100-cd’s definitief naar de vuilnisbak te kunnen verwijzen komt van een koude kermis thuis. “Mensen koesteren soms te hoge verwachtingen”, zegt Vermeersch. “Die ene culturele activiteit zal het verschil niet maken, de truc is herhaling.”

Maar ook al sleep je je kind van het ene cultureel verantwoorde evenement naar het andere, dan nog is dat geen garantie dat het over een x-aantal jaren de nieuwe Anne Teresa De Keersmaeker, Ivo van Hove of Rinus Van de Velde wordt. “Dat moet ook niet", zegt Van Geel. “Kinderen moet niet per se iets opsteken van zo’n activiteit. Je doet zulke dingen toch niet om later een extra lijntje aan hun cv toe te voegen? Cultuur moet in de eerste plaats leuk zijn. Zowel voor kinderen als hun ouders.” 

Ook Van Malder wil zijn zoon geen culturele druk opleggen. Ik probeer gewoon enkele dingen aan te bieden. Ik laat muziek horen, er slingert thuis al eens een muziekinstrument rond of ik neem Jack mee naar een theatervoorstelling. Maar daarna is het aan hem om te kiezen wat hij leuk vindt. Mijn zoon komt wel eens aanzetten met zo’n irritante YouTuber waar hij dan plots fan van is, maar ook dat moet kunnen. Dylan Haegens en Studio Orka kunnen perfect naast elkaar bestaan.” 

Het volledige programma van de Kunstendag: kunstendagvoorkinderen.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234