Maandag 21/10/2019

Recensie

Kunnen 'De afspraak' en 'Terzake' het vernieuwde Canvas redden?

Bart Schols in 'De afspraak'. Beeld Artur Eranosian

Als start- en eindpunt van de nieuwe Canvas-avond moeten 'De afspraak' en het opgefriste 'Terzake' de leidraad van de zender worden. Dat lijkt een zware last om dragen te worden.

Je mag een dagelijks tv-programma niet op de eerste uitzending beoordelen. De ideeën zijn nog te bestudeerd, de presentator (m/v) te nerveus en de kijker zelf te benieuwd. Na een week, als het programma zich min of meer gezet heeft, kun je wel beginnen te oordelen. Zullen 'De afspraak' en 'Terzake' een dagelijkse kijkgewoonte worden? De jury twijfelt.

Bon, je mag dus een programma, in tegenstelling tot een mens, niet op zijn eerste indruk beoordelen. Maar de eerste indruk die 'De afspraak' maakte, afgelopen maandag om halfnegen, was nogal omineus. Afgetrapt werd met een profiel van Donald Trump, de onverwachte koploper in de race naar het Republikeinse presidentskandidaatschap. Dat werd een aangename, vlotte babbel.

Misschien beschouwen ze dat bij 'De afspraak' als een compliment. Wij bedoelen het als kritiek. Het gesprek met correspondent Michiel Vos voegde weinig tot niets toe aan wat geweten is over de man. Urgentie was er evenmin: Trump was ook twee maanden geleden al de onverwachte koploper.

Geen eigen perspectief, geen nieuwsdruk, geen coherentie, weinig toegevoegde waarde: het speelde 'De afspraak' een week lang parten. Er is niks mis met een gesprek met de geweldige Thomas Erdbrink over Iran (donderdag), maar het item had net zo goed twee dagen eerder of later gekund. Dat is een reële bedreiging: welke noodzaak voelt de kijker om op de - voorspelbare pun intended - afspraak te blijven?

Potentie heeft het programma in overvloed. Een grote verdienste is de keuze voor verjonging of vernieuwing. Het mag vooruitgaan. Dat begint bij presentator Bart Schols, die bevestigt als geloofwaardig tv-anker. En door de absurditeit van het Hongaarse hekwerk tegen de instroom vluchtelingen in beeld te brengen, bewees reporter Lauwke Van den Driessche de meerwaarde van tv - en haar eigen talent.

Er was nog meer moois te zien. Dimitri Van Zeebroeck kunstenaarsprofielen laten maken, bewijst lef. En een duim omhoog voor elk programma dat Kamagurka reportages laat draaien. Dat zijn de kersen, het is de taart zelf die smaak mist.

De afspraak blijft zo veel mogelijk weg uit de stolp van de Wetstraat. Hulde daarvoor. Maar wie eigenzinnig wil kiezen, verplicht zichzelf tot scherpte. Die durft weleens te ontbreken. De onderwerpkeuzes zijn soms verrassend, maar de vorm blijft die van het klassieke actuaformat. Dat wringt. 'De afspraak' lijkt wel 'De wereld vandaag', het radioprogramma waarvan Schols de uitstekende presentator was, maar dan zonder de muziek tussendoor. Een mix van onderwerpen zonder nieuwsdruk leidt tot variété, zonder de pluimen dan.

Als je een nieuwsmagazine zonder nieuws wilt maken, moet je alternatieve keuze dwingend zijn. Dan mag je analyse van het Engelse voetbal niet eindigen waar de parate kennis van elke kijker begint: het zijn de geëxplodeerde tv-rechten, meneer. Op een moment dat de vluchtelingencrisis 'politiek' wordt de blik afwenden en een minidebatje organiseren over de plannen van de sp.a met de Senaat, is niet eigenzinnig. Het is banaal.

Meerwaarde

Dan zit 'Terzake' in de eerste week veel prettiger in zijn nieuwe vel. Het gesprek met N-VA-voorzitter Bart De Wever (woensdag) was gedenkwaardige tv. De Wever gaf veel, ook omdat Kathleen Cools veel vroeg. Het uitstekende interview toonde al meteen de meerwaarde aan van een selectiever, diepgaander gesprek. Hier werd zowaar nieuws gemaakt!

Eindelijk werd de betwistbare richtlijn van VRT-directeur informatie Luc Rademakers dat journalisten 'ten dienste' moeten staan van hun gesprekspartner, nog eens opgerekt. Ook de andere interviews in de startweek doen hopen dat 'Terzake' voortaan vaker ruimte zal bieden voor een kritisch maar correct vraaggesprek.

Kathleen Cools en Annelies Beck tijdens een persconferentie over het vernieuwde 'Terzake'. Beeld BELGA

Dat zit zelfs een beetje in de setting. Zo'n verraderlijk laag tafeltje, dat er gezellig uitziet, maar waar je als gast geen enkele houvast aan hebt: dat hebben ze in BBC's Newsnight, de moeder van alle duidingsprogramma's, ook.

Onbedoeld legt het De Wever-interview ook een paar pijnpunten bloot. Tot spijt van wie het benijdt: er zijn in Vlaanderen geen vijf De Wevers, opinieleiders die van zichzelf spraakmakend zijn. De hoofdpijl is al verschoten.

Tegelijk vragen de uitspraken van De Wever om een tegensprekelijk debat. Liefst met de man zelf of desnoods de dag erna. Dan kom je tot de wrange vaststelling dat de VRT Nieuwsdienst geen 'format' meer heeft voor zo'n beschaafd meningsverschil, op 'De zevende dag' na dan. Amper eigen nieuwssetting en eigen onderzoek, amper tegensprekelijk debat: de nieuwe opstelling van de duidingsprogramma's op Canvas laat heel wat ruimte voor meerwaarde openliggen.

Nu al is duidelijk dat 'Terzake', hoe beloftevol ook, met een veel nijpendere handicap kampt: het uitzenduur. Aan het eind van een immer uitlopende Canvas-avond, start het programma vaak pas tegen elven. Op dat uur speel je in Vlaanderen nog voor zo'n honderdduizend volhouders. Soms wat meer, maar soms, zoals donderdag, ook pijnlijk minder.

De eerste kijkcijfers voor 'De afspraak' zijn ook wankel, maar ook daar kun je dat de programmamakers amper verwijten. Na een uur natuurdocumentaire start de nieuwsshow ongeveer op nul kijkers. Als volgende week de concurrentie de zomerslaap beëindigt, wordt het knokken om honderdduizend kijkers over te houden.

Radicale ingrepen

Mogen we geheel constructief een paar radicale ingrepen voorstellen? Eén: schrap die documentaire en laat 'De afspraak' op Canvas meteen aansluiten op Het journaal op Eén. Op dat uur heb je ook concurrentie ('Iedereen beroemd'), maar dan kun je tenminste een stroompje nieuwskijkers naar je eigen winkeltje proberen te loodsen. Ook 'Terzake' zal wel varen bij een vroeger uitzenduur.

Twee: geef 'De afspraak' een levend publiek. Dat creëert betrokkenheid. Nu heb je als kijker vaak het gevoel dat je naar een journalist zit te kijken die een andere journalist interviewt in een lege studio. Dat is ook vaak zo. In de eerste week waren er zeven journalisten te gast bij Bart Schols.

Zo komen we ten slotte bij punt drie. Minder journalisten, meer nieuws. Als actuamagazine actua brengen klinkt misschien ouderwets, maar ook dan kun je eigenzinnig en scherp blijven. Ook dan kun je de schijnwerper zetten op een onbekende maar beloftevolle schrijver als Willem-Frederik Daem. Misschien, hopelijk, zullen er dan zelfs meer kijkers geboeid blijven hangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234