Dinsdag 27/09/2022

AchtergrondGentse Feesten

Kritiek net voor de 177ste editie: ‘Mag het op de Gentse Feesten iets meer dan Niels Destadsbader zijn?’

De Gentse Feesten maken zich op voor hun 177ste editie toe. Beeld Wannes Nimmegeers
De Gentse Feesten maken zich op voor hun 177ste editie toe.Beeld Wannes Nimmegeers

Goed vijftig jaar geleden bliezen Walter De Buck en co. de Gentse Feesten nieuw leven in. Anno 2022 kan het stadsfestival, dat vrijdag uit de startblokken schiet, opnieuw zo’n reanimatiepoging gebruiken, klinkt het uit verschillende hoeken. Maar over wat, hoe en door wie er moet worden bijgestuurd, lijkt niemand het eens.

Pieter Dumon

Een jachthoornconcert, een biljartkampioenschap en natuurlijk de onvermijdelijke vinkenzetting. Dat waren anno 1967 de hoogtepunten op het Gentse Feesten-programma. Het was dus niet verwonderlijk dat het eens zo populaire volksfeest niet zo bijster veel volk meer naar het stadscentrum trok.

Ooit waren de Feesten in het leven geroepen om het ziekteverzuim bij de arbeiders tijdens de zomermaanden te beperken. De verschillende feesten in de deelgemeenten werden in dezelfde periode gebundeld, in de hoop het aantal feest- en katerdagen onder controle te houden. Maar met vinken en jachthoorns bleek dat steeds moeilijker te lukken. De Gentse Feesten waren in het verleden blijven steken, was de kritiek. Wilde men het volksfeest redden, dan moest er vernieuwd worden. Het liefst zo snel en zo radicaal mogelijk.

Anno 2022 klinkt dat verrassend bekend. Ook nu wordt de Gentse Feesten een gebrek aan vernieuwing verweten. De organisatoren die bepalen wie op de grootste pleinen van de binnenstad op het podium staan, zijn al jaren dezelfde. Overdag is er te weinig te beleven en ’s avonds heeft het aanbod de voeling met de jeugd verloren: het zijn maar een paar van de kritieken die in aanloop naar de 177ste editie van de Gentse Feesten de kop op steken.

Verstoft

Eind jaren zestig was het Walter De Buck die vanuit Trefpunt een nieuwe wind door de verstofte Gentse Feesten joeg. Vijftig jaar later is Stefaan De Winter, drijvende kracht achter de straatfanfare Die Verdammte Spielerei, een van de mensen die de knuppel in het hoenderhok gooien.

“De Gentse Feesten verliezen hun eigenheid”, vindt hij. “De commercie krijgt steeds meer de bovenhand op cultuur. Ik ben de laatste om te zeggen dat Niels Destadsbader niet mag komen optreden op de Feesten. Ik zie hem zelfs graag komen. Maar het mag daarnaast nog wel wat meer zijn.”

De Winter wijst op een trend die zich al enkele jaren steeds duidelijker manifesteert. “Overdag is er tijdens de Feesten amper nog iets te beleven. Waardoor je steeds meer bezoekers krijgt die naar Gent afzakken om een optreden mee te pikken en eens goed uit te gaan. Alweer: daar is niks mis mee, maar zo wordt het wel moeilijk om het verschil te maken met pakweg de Lokerse Feesten of Marktrock.”

De Winter staat niet alleen met zijn kritiek, zo blijkt uit een rondvraag bij organisatoren en artiesten. Al formuleert de ene zijn bedenkingen net iets diplomatischer dan de andere.

Eric Smout, organisator van Boomtown, is van het type dat geen blad voor de mond neemt. “De Gentse Feesten zijn een mager beestje, dat elk jaar nog magerder wordt.” Het grote probleem volgens Smout: het gebrek aan verjonging bij de organisatoren. “Als we met de pleinorganisatoren samenkomen, zijn wij van Boomtown de jongste. Terwijl we allemaal een stuk in de veertig zijn. Dat zegt toch genoeg? Er worden tijdens het jaar in Gent zo veel fantastische dingen georganiseerd, door vaak piepjonge gasten. Maar tijdens de Feesten komen ze gewoon niet aan de bak.”

Rustige vastheid

De schuld van de beperkte plaats in de binnenstad en de historisch gegroeide verdeling van de centrumpleinen, zo blijkt. Die pleinen zijn vaak al jaren in handen van dezelfde organisatoren. Zo zwaait Trefpunt al sinds De Buck en co. de revolutie predikten de plak over Sint-Jacobs en het Baudelopark, bepaalt vzw Onder de Draak al meer dan twintig jaar wie op het Sint-Baafsplein komt optreden, en werd de organisatie van de activiteiten op de Korenmarkt zelfs van vader Eli op dochter Tineke De Rijck doorgegeven.

“Maar dat betekent niet dat er niet vernieuwd wordt”, zegt Edmond ‘Mong’ Cocquyt jr., een van de drijvende krachten achter Trefpunt. “Wij hebben zelfs een specifiek team dat erover waakt dat we genoeg non-conformistische initiatieven in ons programma hebben staan.”

56 groepen

Ook Ivan Saerens van Onder de Draak vindt niet dat zijn gestaag oplopend aantal dienstjaren vernieuwing in de weg staat. “Ik heb het net nog eens becijferd. Er staan dit jaar 56 groepen bij ons op het podium. Voor 73 procent daarvan is het de eerste keer dat ze hier staan. Dan kun je toch moeilijk over een vastgeroeste organisatie spreken?”

Saerens wijst ook op de voordelen van de rustige vastheid in de Gentse binnenstad. “Een plein runnen op een gratis festival waar zo’n 100.000 bezoekers per dag op afkomen, is niet te onderschatten. Daar komt bijvoorbeeld op het vlak van veiligheid heel wat bij kijken. Je kunt toch geen risico’s nemen door zo’n plein in handen te geven van een onervaren organisator?”

Dat hoeft ook niet, vindt Smout. “Er zijn in Gent genoeg jonge organisatoren die ondertussen al uitgebreid hebben bewezen dat ze dat wel aankunnen.”

Ook Frederik Sioen, muzikant met Gentse tongval, is voorstander van vernieuwing bij de organisatoren. “Je moet jonge mensen ook kansen geven om te bewijzen wat ze in hun mars hebben. Ik vergelijk het graag met hoe je als artiest tijdens de Gentse Feesten groeit. Ik ben ook begonnen in cafés en op kleine podia, om uiteindelijk door te groeien naar de grote pleinen. Maar je moet wel de kans krijgen om die eerste keer het podium op te mogen.”

Boter op het hoofd

Vernieuwen is één ding, de juiste manier vinden om dat te doen is een andere. “Eigenlijk hebben we als organisatoren allemaal boter op het hoofd”, vindt Smout. “We doen dit allemaal al te lang. Af en toe zou er iemand plaats moeten maken voor nieuwe en jongere initiatieven. Alleen is de vraag wie dat als eerste wil doen.”

Dat zal alvast Ivan Saerens niet zijn. Hij begrijpt de hele discussie over de verdeling van de pleinen niet, zegt hij. “Live Nation organiseert toch ook al jaren Rock Werchter en Pukkelpop is al sinds het begin in handen van Chokri Mahassine. Heb jij al iemand horen opperen dat het nu misschien eens de beurt is aan een andere organisator?”

Ook Cocquyt jr. heeft het over een heel moeilijke oefening. “Je kunt een organisator niet zomaar zijn plein afnemen. Misschien moeten we naar een systeem waarbij nieuwkomers zich in kunnen werken bij bestaande organisatoren? Zo kan zo’n overgang geleidelijk gebeuren. Of waarom geen uitbreiding van de feestenzone, zodat meer organisatoren hun ding kunnen doen?”

De Gentse Feesten in 2020.  Beeld Wannes Nimmegeers
De Gentse Feesten in 2020.Beeld Wannes Nimmegeers

Dat laatste hoeft zelfs niet om meer kansen te creëren, vindt Sioen. “Er zijn in de binnenstad nog wel pleintjes en parken waar mogelijkheden liggen.”

Daar kan Xavier Cloet over meespreken. Met CirQ, een productiehuis dat uitblinkt in geschifte ideeën, zette hij zijn eerste stappen op de Gentse Feesten onder de vleugels van het straattheaterfestival Miramiro. Tot ze op een gegeven moment te veel volk trokken en op zoek moesten naar een eigen stek.

“Iemand wees ons toen op het parkje aan het eind van de Willem De Beersteeg. We vonden dat een toffe plek, zijn hier niet meer weg gegaan en ondertussen is dit een officieel Gentse Feesten-plein.”

Al beseft Cloet dat ze met CirQ geluk hebben gehad. “Er is binnen de Gentse Feesten-zone eigenlijk geen plaats meer. Zeker niet voor organisatoren die het wat groter zien.”

Uitstraling

De organisatoren zitten als het gaat over de verdeling van de schaarse ruimte in de binnenstad dan niet helemaal op dezelfde lijn, als het over de inhoudelijke richting van de Gentse Feesten gaat, is de verdeeldheid zo mogelijk nog groter.

Voor Smout bijvoorbeeld is het duidelijk: de lat mag gerust wat hoger liggen. “De Gentse Feesten zijn het grootste en belangrijkste evenement van het jaar in onze stad. Dan zou je toch verwachten dat er ook gedacht wordt aan de internationale uitstraling ervan.”

Smout verwijst in dat opzicht naar initiatieven als Ten Days of Techno (Ten Days Off) of het Blue Note Jazz Festival, die vroeger tijdens de Gentse Feesten werden georganiseerd. “Het is doodjammer dat zulke initiatieven met internationale weerklank nu niet meer worden georganiseerd.”

Daar is lang niet iedereen het over eens. “De Gentse Feesten zijn een enorm sterk merk”, vinden ze bij CirQ. “Enkel The Rolling Stones doen qua uitstraling misschien nog beter. Wij hebben geen grote namen nodig. Integendeel, zelfs. De Gentse Feesten zijn er net om jong talent kansen te geven.”

Woonwagen

Cocquyt jr. heeft evenmin meteen nood aan grote internationale namen om de internationale uitstraling van de Feesten te vergroten. “De Gentse Feesten zijn gewoon al door het opzet uniek. Een tiendaags volksfeest midden in het centrum van de stad vind je nergens anders. Wat wij hier uitsteken, is sowieso uniek.”

De vraag hoe belangrijk traditie binnen de Gentse Feesten is, levert een zo mogelijk nog diverser palet aan meningen op. Terwijl de ene alles wat naar vroeger en traditie ruikt het liefst zo snel mogelijk van het programma wil schrappen, vindt de ander net die oude tradities de kern van de feestbeleving.

“Tradities zijn wat de Gentse Feesten tot de Gentse Feesten maakt”, vindt Cocquyt. “Natuurlijk proberen we onszelf elk jaar te vernieuwen, maar tegelijk hebben we hier ook nog altijd de woonwagen staan waar Walter De Buck de helft van vrouwelijk Gent in heeft gepoept.”

Ordentelijk

Dat alle betrokkenen een eigen mening hebben, die ze ook graag luid verkondigen, is met een beetje goede wil ook een Gentse traditie te noemen. Maar dan wel een die het moeilijk maakt om de lijnen uit te zetten wat de toekomst van de Gentse Feesten betreft. Zeker omdat ook over de rol die het stadsbestuur moet spelen – u raadt het al – geen eensgezindheid bestaat.

“De stad speelt nu vooral een faciliterende rol”, zegt Smout. “Ze zorgt ervoor dat alles veilig en ordentelijk verloopt. Maar over het inhoudelijke wordt tijdens de overlegmomenten nooit gepraat.” Een gemiste kans, vindt hij. “Zeker als je dan een paar weken voor de Feesten beginnen moet vaststellen dat er overdag eigenlijk niet zo heel veel gebeurt in de stad.”

Maar niet iedereen ziet een rol voor de stad weggelegd bij het aanvullen van het te schrale aanbod. “Wie het over een mager aanbod heeft, moet het programma wat beter bekijken”, vindt Sioen. “Er is meer dan genoeg te doen. Alleen moeten we het culturele luik van de Feesten misschien wat meer in de kijker zetten.”

‘Zonder taboes’

Bram Van Braeckevelt (Groen), sinds begin dit jaar als schepen verantwoordelijk voor de Feesten, heeft ondertussen ook gemerkt hoe ver de meningen over zijn bevoegdheid uiteenlopen. Toch wil hij met het oog op 2030, wanneer Gent zich graag tot Europese culturele hoofdstad wil kronen, graag een vernieuwingsoperatie op gang trappen. “Zonder taboes en zonder veto’s”, belooft hij. “Alles moet bespreekbaar zijn.”

Een groot stadsdebat dit najaar, met organisatoren, bezoekers en Gentenaars, moet de marsrichting voor de toekomst aangeven. Al lijkt Van Braeckevelt nu al te beseffen dat het moeilijk wordt om alle neuzen in dezelfde richting te krijgen.

“Verwacht geen revolutie”, zegt hij. “Natuurlijk willen we geen stolp over de Feesten zetten. Vernieuwing moet er zijn en nieuw talent moet kansen krijgen. Maar we mogen in dit debat niet uit het oog verliezen dat de Feesten een uniek evenement zijn, met een aanbod waar elk jaar meer dan een miljoen bezoekers hun meug in vinden. Laat ons daar, na twee jaar zonder Feesten, de komende tien dagen vooral van genieten.”

Gentse Feesten krijgen meldpunt grensoverschrijdend gedrag

Na verschillende incidenten in het Gentse nachtleven komt er ook op de Gentse Feesten een meldpunt grensoverschrijdend gedrag. Dat meldpunt, een initiatief van vzw Trefpunt, vzw Vlasmarkt en FlowGent, komt op de hoek van de kerk grenzend aan de Vlasmarkt, de plaats waar traditiegetrouw gevierd wordt tot de zon opkomt. Het zal bemand worden door drie sfeerbeheerders die opleidingen hebben gevolgd om op een adequate manier met verschillende situaties om te gaan en mensen te adviseren en door te sturen indien nodig. Bij ernstige situaties zullen zij slachtoffers doorverwijzen naar het Zorgcentrum na Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag (ZSG). Ze staan ook in rechtstreekse verbinding met de politie. De sfeerbeheerders die op de Gentse Feesten rondlopen zullen bezoekers met klachten of vragen ook naar dat meldpunt doorverwijzen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234