Zaterdag 25/05/2019

Review

Koen De Sutter speelt Montaigne: Wordt filosoferen de nieuwe rebellie?

Koen De Sutter speelt zoals Montaigne spreekt: nederig, maar ook met humor. Beeld Viktor van Wynendaele

Twijfel, nuance, nederigheid. De woorden van de 16de-eeuwse humanist Montaigne staan voor alles waar het onze tijd lijkt aan te ontbreken. Ook vandaag klinken zijn 'Essais' brandend actueel. Laat die uitspreken door Koen De Sutter, en je krijgt een staande ovatie.

Er moet iets in de lucht hangen. Zoals het ene jaar iedereen in het theater Medea doet, lijken dit seizoen de filosofen de podia te heroveren. Stefaan Van Brabandt - die ook al op Canvas een reeks rond filosofie 'Het voordeel van de twijfel maakte' - begon met een theatercyclus waarin Bruno Vanden Broecke in de huid van Socrates kroop (later volgen nog Robby Cleiren als Kierkegaard, Damiaan De Schrijver als Schopenhauer, Peter Van den Eede als Foucault en Wim Helsen als Nietzsche). De KOE filosofeert in hun laatste een eind weg met Beckett, wiens invloed op Franse filosofen als Camus en Bataille groot was. En dan is er nu Montaigne.

Is het een tegenwicht voor wat zich buiten de zalen op wereldniveau afspeelt? Een antidotum voor alle oppervlakkigheid, zoals Koen De Sutter zelf verklaart? Een counter voor de ratrace, snelle meningen en polarisering waarbij iedereen denkt de waarheid in pacht te hebben? Wordt filosoferen de nieuwe rebellie waarin we de tijd nemen om te denken zonder onmiddellijke return on investment, waarin we het brede perspectief proberen zien, gedachten laten weken en kauwen op onze woorden?

Probeersels

"Que sais-je? Wat weet ik?", vraagt hij zich af. Hij is Montaigne. Hij is Koen De Sutter. Krabbend in verwarde haren op kalende kop. Achter hem magnetische hoofdjes verbonden met draadjes. Het kunstwerk van Sofie Muller verbeeldt de veelheid aan gedachten van Montaigne. Essais noemde hij zijn schrijfsels. Letterlijk probeersels, waarin hij een antwoord zocht op filosofische en morele vragen allerlei, steeds vertrekkende vanuit zichzelf, doorspekt met citaten van klassieke wijsgeren en anekdotes. Over ijdelheid, sterven, kannibalisme, de gelijkenissen tussen kinderen en hun vader (zo staat ook Cesar, zoon van De Sutter, hier mee op scène als muzikant).

Tekstschrijver Alexander Roose, professor Franse literatuur aan de UGent, heeft met een verbazingwekkende helderheid en precieze selectie deze humanist middenin het debat van vandaag weten te plaatsen. Blijft de tekst aanvankelijk iets te veel haken in een getheatraliseerde Wikipedia-biografie, daarna breekt het denken uit.

Het is frappant hoe actueel deze essays vier eeuwen later nog klinken als politiek en socio-economisch commentaar (en we niet weten of dit ons moet verontrusten dan wel geruststellen). Montaigne spreekt over de angst die angstig maakt (de terreurdreiging), hoe pijn helpt de dood als oplossing te zien (euthanasie), hoe het woord barbaren een kwestie van perspectief is (de anekdote van de Indiaan toen en de 62 rijksten ter wereld nu), over het superioriteitsgevoel van mens tegenover dier, burgerlijke ongehoorzaamheid, religieuze onverdraagzaamheid, gendergelijkheid, menselijke wreedheid (de folterpraktijken), over hoe hoffelijkheid belangrijker is dan vechtlust (horen we Tom Hannes' filosofie decency is the new punk weerklinken?) en over de kakelcultuur waaraan hij zichzelf ook schuldig maakt met zijn essays als een blog avant la lettre?

De Sutter speelt zoals Montaigne spreekt, nederig maar ook met humor. Zoals hij - gelijk Montaigne reizend op zijn paard doorheen Europa - declamerend in witte boxershorts op de rug van zijn houten turnpaard staat. Zonder kleren is elke mens gelijk van stand. Que sais-je? En als we het echt niet meer weten? Alors on danse.

Dit weekend nog in Kaaitheater, Brussel. Volledige speellijst: www.koendesuttermontaigne.be

Wie is Koen De Sutter (°1966)?

• Speelde en regisseerde reeds bij diverse theatergezelschappen zoals Het Gevolg, Theater Zuidpool, Theater Antigone, Ensemble Leporello en NTGent.

• In 2006 en 2007 bracht De Sutter de monoloog Martens (NTGent/ Theater Antigone), waarin het leven van ex-premier Wilfried Martens aan bod kwam.

• In 2009 maakte hij voor het Zeeland Nazomerfestival de locatietheatervoorstelling Onder het melkwoud, samen met Jan Decleir. Ook hun volgende samenwerking Faust ofte krakeling beneden de louteringsberg (NTGent/ Theater Zuidpool) was een virtuoos taalspel dat lovend werd onthaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.