Zaterdag 16/01/2021

MuziekKleinkunst

Klassieke Vlaamse kleinkunst wordt met succes heruitgebracht en gecoverd

Frederik Nuytten bracht opnieuw 1.500 platen van Wim De Craenes ‘Tim’ (1975) uit. In drie weken tijd waren ze allemaal uit­verkocht.Beeld Wouter Van Vooren

Wie enkele jaren geleden had beweerd dat kleinkunstenaars als Zjef Vanuytsel, Jan De Wilde en Willem Vermandere weer populair zouden worden, zou voor gek verklaard zijn. Maar kijk: ze worden gecoverd door hippe acts en hun platen worden aan sneltempo heruitgebracht. ‘Ik moet met het principe ‘één exemplaar per klant’ werken.’

De kleinkunst ontstond begin jaren zestig als Nederlandstalig antwoord op de folk van Bob Dylan en co. Eenvoudige instrumentatie – vaak enkel een akoestische gitaar – en doorwrochte teksten vormden de hoofdkenmerken. Een journalist noemde het kleinkunst en een genre was geboren. 

Dat genre nam begin jaren zeventig een hoge vlucht. Zjef Vanuytsel verkocht van zijn album De zotte morgen (1970) meer dan honderdduizend exemplaren. “De belangstelling was toen abnormaal hoog”, zegt oud-strijder Jan De Wilde (76). “Ik trad een keer in Sint-Niklaas op. Bleken er die avond nog drie kleinkunstcollega’s op andere plaatsen in de stad te concerteren. En alle vier stonden we voor een volle zaal. Dat kon niet blijven duren.”

Klopt. De elektrische gitaren van Raymond van het Groenewoud en de punk van The Kids deden hun intrede. De kleinkunst kreeg een oubollig, gedateerd imago en de verkoop stortte in. Zjef Vanuytsel hing ontgoocheld zijn gitaar aan de wilgen, Wim De Craene probeerde zich zonder al te veel succes heruit te vinden. Enkel Willem Vermandere en Jan De Wilde, met zijn late succesplaat Hè Hè (1990), hielden nog ietwat stand.

Het is Hè Hè dat sinds vorige week ook opnieuw op vinyl te koop is, dankzij het West-Vlaamse platenlabel BLP Records. Eigenaar Frederik Nuytten (43) kreeg het idee voor zijn label toen hij op platenbeurzen tweedehands vinyl verkocht. “Wat me opviel was dat als ik een kleinkunstalbum uit de seventies bij had, het vaak na vijf minuten al verkocht was. Zowel jonge als oudere mensen waren echt doelgericht op zoek naar die platen. Ook omdat die heel moeilijk te vinden zijn. Toen de platenfirma’s van vinyl naar cd overschakelden, was de kleinkunst in een verdomhoekje geraakt, dus brachten de grote labels enkel compilaties op cd uit. De originele albums verschenen nooit op cd, en de vinylplaten kwamen amper op de tweedehandsmarkt.”

Nuytten ging op zoek naar de rechtenhouders van de originele opnames. Toen hij die te pakken had, contacteerde hij de artiesten of hun nabestaanden en vroeg hen om de muziek opnieuw te mogen uitbrengen. Het resultaat is een recente reeks heruitgaven van kleinkunstklassiekers, die vlot hun weg naar het publiek vinden. Zo bracht Nuytten Wim De Craenes ‘Tim’ (1975) op single uit. De 1.500 exemplaren waren in drie weken verkocht. Ook de vinyl van pakweg Hugo Raspoet en Willem Vermandere waren in een mum van tijd weg. “Sommigen kochten exemplaren en zetten ze vervolgens voor een zesvoud van de prijs op een gespecialiseerde site. Mede daardoor werk ik nu met het principe ‘één exemplaar per klant’.”

Nuyttens heruitgaven hebben een divers publiek. “Oudere mensen die naar hun jeugd teruggrijpen. Maar ook veel jongeren die de klassiekers ontdekken via de platenkast van hun ouders of grootouders. Of via het tv-programma Belpop en de jaarlijkse Lage landenlijst van Radio 1.”

Fans van overal

De revival van de kleinkunst beperkt zich niet tot het succes van de heruitgaven. Heel wat jonge(re) artiesten gaan ook met het songmateriaal aan de slag. Zo maakte de opkomende singer-songwriter Sam De Nef recent een Engelse versie van Wim De Craenes ‘Rozane’. De band Amenra – internationaal bekend om zijn snoeiharde postmetal – coverde dan weer twee nummers van de in 2015 overleden Zjef Vanuytsel: ‘Het dorp’ en ‘De zotte morgen’. “We zijn in de kleinkunst gedoken op vraag van regisseur en modefotograaf Willy Vanderperre”, zegt Amenra-zanger Colin H. van Eeckhout (41). “Hij vroeg ons om ‘Het dorp’ op te nemen voor een soundtrack. Dat nummer blies ons meteen omver door zijn ingenieuze, gelaagde aanpak en zijn sterke tekst. Van daaruit zijn we Vanuytsels werk en andere kleinkunst gaan waarderen. Samen met Toon Dieleman, met wie ik aan een Vlaamse plaat aan het werken ben, ben ik nu bijvoorbeeld het werk van Willem Vermandere aan het verkennen.

“Veel van die kleinkunstnummers zijn tijdloos”, aldus Van Eeckhout. “Ze komen binnen. Bij gelijk wie. Ook bij onze buitenlandse fans, die geen woord Nederlands verstaan. Als we in pakweg Parijs of Berlijn ‘Het dorp’ spelen, krijgen we daar veel respons op. Die nummers zijn ook muzikaal complexer dan je zou denken: veel van die kleinkunstenaars houden zich qua gitaarspel niet aan clichéstructuren.”

Jan De Wilde kijkt vanuit zijn dorp Aaigem, terwijl hij de diepvriezer aan het ontdooien is, geamuseerd naar de revival van de klassieke kleinkunst. “Dat men Hè Hè na dertig jaar opnieuw uitbrengt, doet me natuurlijk veel plezier. Het is mijn grootste succes geweest. In die mate dat het vervelend werd voor een introvert als ik. Mensen kwamen hier aan de deur handtekeningen vragen. Ik verstopte me dan altijd in de badkamer en mijn vrouw regelde dat. Gelukkig was dat na een paar maanden voorbij.”

Is De Wilde verbaasd dat de kleinkunst nu aan een heropleving toe is? “Ach, zoals ik in mijn lied ‘Hier in Aaigem’ al zong: ‘we gaan niet met de mode mee, dat heeft geen enkele zin, de mode maakt toch kringetjes, ze haalt ons hier wel in.’”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234