Vrijdag 12/08/2022

AnalyseZomerfestivals

Kijk naar al die festivalaffiches en prijslijsten, en je kunt alleen maar denken: wie gaat in godsnaam al die tickets kopen?

Rock Werchter voor de coronacrisis. Beeld ID/Stefaan Temmerman
Rock Werchter voor de coronacrisis.Beeld ID/Stefaan Temmerman

Pukkelpop lanceert een nieuw eendagsfestival, Werchter Boutique heeft de beste affiche in jaren en Tomorrowland gaat voor een derde weekend. De eerste échte festivalzomer in tijden wordt zo meteen de drukste en de duurste ooit. Voorlopig gaan de combi’s nog pijlsnel de deur uit, maar de vraag is hoelang dat zo blijft.

Jasper Van Loy

Pixies, Editors, Balthazar, Whispering Sons en Future Islands: het is maar een greep uit de eerste namen voor HEAR HEAR!, het deze week aangekondigde eendagsfestival dat de wei van Pukkelpop al mag opwarmen op de zondag voor het klassieke augustusweekend.

Het is weer een toevoeging aan de volste festivalkalender ooit. OLT Rivierenhof komt in mei al met de eerste editie van Unwind, en Rock Werchter palmt samen met Tomorrowland het Brusselse Ossegempark in voor het boutiquefestival CORE. Het al even nieuwe Live is Live strijkt neer in Zeebrugge voor shows van onder meer The National, Wilco, dEUS, Bazart en Tourist LeMC. Dour kondigde onlangs nog twee festivaldagen aan, zodat het festival nu een volle week duurt. Tomorrowland plant een derde weekend en Rock Werchter hint in al haar persberichten naar nog een bisronde.

En dan zijn er nog de grote acts die ooit onze festivals platspeelden, maar deze zomer voor een eigen arenashow kiezen. Billie Eilish, drie jaar geleden nog op Pukkelpop, staat twee dagen voor de aftrap van Rock Werchter nog in het Sportpaleis. Het Koning Boudewijnstadion verwelkomt achtereenvolgens The Rolling Stones, vier keer Coldplay en dus ook twee keer Ed Sheeran. In Oostende wordt evenementenlocatie De Nieuwe Koers ingewijd met twee concerten van Rammstein.

Plaats voor Stromae

De festivalzomer zal niet alleen drukker, maar ook duurder dan ooit zijn. Vier dagen Rock Werchter kostte voor de pandemie 243 euro, nu 266. Voor een pintje op de wei betaal je 3,25 euro in voorverkoop, een halve euro meer dan in 2019. Een combiticket voor Pukkelpop is in dezelfde periode 40 euro duurder geworden en kost nu 245 euro.

“Rock Werchter na corona is geen walk in the park”, zegt woordvoerder Nele Bigaré. “De algemene prijsstijgingen laten zich ook voor ons voelen. En we moeten ook vaststellen dat de braindrain waarvoor onze sector vreesde, realiteit is geworden.” Veel technici en eventmedewerkers hebben een andere job gezocht tijdens de pandemie, en wie overblijft of nieuw instapt, moet ook zijn duurdere rekeningen kunnen betalen. “De prijzen van onze leveranciers voor drank, licht en geluid gaan met vlot 25 procent omhoog”, zegt ook Kris Eelen van Reggae Geel, die de prijs van een combi met camping optrok van 80 naar 100 euro.

De festivals moeten niet alleen omgaan met de inflatie, maar ook hun verliezen van de afgelopen twee jaar goedmaken. Bijna alle grote organisatoren legden na het eerste coronajaar 2020 bloedrode jaarrekeningen voor: Pukkelpop maakte 1,7 miljoen euro verlies, Tomorrowland maar liefst 5,7 miljoen. Live Nation Festivals, de organisator achter Rock Werchter, organiseerde dan wel Werchter Parklife, maar zag zijn winst wel kelderen van 6,5 miljoen euro in 2019 naar 124.308 euro in 2020.

De jaarrekeningen van 2021 zijn er nog niet, maar het valt te verwachten dat de bubbelconcerten en Pukkelpopkwartieren van deze wereld hoogstens doekjes voor het bloeden waren. Al liet Herman Schueremans vorig jaar, toen Rock Werchter voor het tweede jaar op rij niet kon doorgaan, wel weten aan De Tijd dat zijn organisatie genoeg reserves had om ook een derde uitstel te overleven.

Debby Wilmsen van Tomorrowland geeft toe dat de festivals iets in te halen hebben: “Dit jaar kregen we voor één keer de toestemming van de lokale overheden om een derde weekend te organiseren om de verloren edities financieel goed te maken. Dat extra weekend is goed voor onze organisatie, maar ook voor heel wat mensen die al heel lang wachten om naar het festival te kunnen gaan en dus al enige tijd aandrongen om extra tickets in verkoop te zetten.” CORE, de samenwerking van Tomorrowland en Rock Werchter, is volgens Wilmsen dan weer geen kwestie van financiële noodzaak, wel van iets aanbieden dat nog niet bestaat. “Het zijn moeilijke jaren geweest voor de hele festival-, muziek- en eventsector, maar we willen mensen graag blijven verrassen”, zegt Nele Bigaré van Werchter.

Grote spelers hebben wel goede redenen om net dit jaar extra festivals te organiseren. Niet alleen liggen de terreinen in Kiewit, Werchter en Dour klaar voor gebruik om festivals te verlengen of er nieuwe in het leven te roepen, er zijn ook meer acts op de markt om die nieuwe affiches te vullen. Iedereen wil spelen, want net zoals de organisatoren hebben de bands ook een slechte periode goed te maken. Zo staan er dit jaar acts op Rock Werchter die al waren aangekondigd voor de afgelaste edities van 2020 (Pearl Jam, Pixies, Twenty One Pilots...) en 2021 (Red Hot Chili Peppers, Nothing But Thieves, Big Thief...). Ook Gorillaz zou vorig jaar aantreden, maar staat nu samen met Stromae op Werchter Boutique, dat pronkt met een line-up die evengoed op de main stage van Rock Werchter had kunnen staan. Bands als Future Islands en Editors, normaal vaste prik op Werchter of Pukkelpop, komen zo terecht op het nieuwe HEAR HEAR!

Rekenen voor september

Kijk naar al die affiches en die prijslijsten, werp vervolgens een blik op je energiefactuur en je kunt alleen maar denken: wie gaat in godsnaam al die tickets kopen? Het antwoord op die vraag is: behoorlijk wat mensen. “Rock Werchter was nooit eerder zo vroeg uitverkocht”, zegt Bigaré. “Een deel van de ticketkopers van 2020 en 2021 had beslist tickets te houden. En daar willen we hen hard voor bedanken. Maar dan nog ging het erg snel. De honger is duidelijk groot.”

Ook Werchter Boutique is uitverkocht. Het nieuwe festival CORE zag zijn ‘comfortcombi’s’, de vipkaarten zeg maar, al de deur uitgaan. Coldplay, Rammstein: uitverkocht. Ed Sheeran: zo goed als uitverkocht. Ook in Kiewit gaan de kaarten vlot over de virtuele toonbank, laat woordvoerder Frederik Luyten weten. Alleen The Rolling Stones hebben het wat lastiger, maar dat is niet moeilijk als je 150 euro moet ophoesten om de nok van het Koning Boudewijnstadion te mogen krabben.

De ticketverkoop van Live is Live zit volgens Jan Digneffe “op schema”. “Het leek me geen slim idee om hetzelfde te doen als bijvoorbeeld Rock Werchter, want dat wordt al jaren succesvol georganiseerd”, zegt Digneffe. “Live is Live is één podium in de openlucht, waar er voluit voor het comfort voor de bezoeker wordt gegaan en waar bijgevolg een beperkt aantal bands een full show kunnen geven. We geloven dat dat in België op deze schaal nog niet bestaat en dat er voor een fris, nieuw idee altijd plaats is, ook in een al volle festivalkalender.”

Hij wordt daarin bijgetreden door Annick Schramme, hoogleraar cultuurmanagement aan de Universiteit Antwerpen. “Zelfs in een volle markt kun je iets nieuws creëren dat tevoren nog niet bestond, en daarvoor ook een publiek aanboren dat nog niet bediend werd. Vergelijk het met mode: de meeste mensen komen toe met de kleren in hun kast, maar steken zich van tijd tot tijd graag in het nieuw. De vraag is dan natuurlijk hoeveel rek daarop zit: een mens heeft maar zoveel uren in een dag en zoveel geld in zijn portefeuille.”

Pukkelpop. Beeld Mine Dalemans
Pukkelpop.Beeld Mine Dalemans

Die rek zit er bij het festivalpubliek duidelijk nog op, ook voor de middelgrote festivals. De Morgen sprak met achttien organisatoren, verspreid over heel Vlaanderen, en overal gaan de zaken goed tot zeer goed. “We hebben nog nooit zo goed verkocht als dit jaar”, zegt Kris Eelen, bezieler van Reggae Geel. Dat zegt ook Bart Roman van Wecandance in Zeebrugge, die zelfs een tweede weekend aan zijn festival toevoegt: “Dat plan hadden we voor de coronacrisis al, maar we voelen dat het nu des te meer het moment is om ervoor te gaan.” De tickets van Rock Herk gaan dubbel zo snel de deur uit als voor de coronacrisis. Ook Couleur Café en Paradise City laten een betere voorverkoop optekenen.

Peter Daeninck van de Lokerse Feesten is nog het meest gematigd: “Ik merk niet echt een verschil met de verkoop in 2020, toen we tot de eerste lockdown nog tickets konden verkopen. We hebben traditioneel een publiek dat iets trager is, maar we zitten op schema.” Ook Jana Tricot van OLT Rivierenhof is voorzichtig positief: “De ticketverkoop gaat naar verwachting, maar een grote stormloop zien we niet. Dat kan ermee te maken hebben dat wij als openluchttheater geen enkele zomer hebben moeten overslaan, en dat mensen ons dus geen twee jaar hebben moeten missen. We profileren ons dan ook niet op knaldrang, maar hebben onze tijd kunnen nemen om zoals elk jaar aan breed en inclusief programma te werken.”

Hogere middenklasse

Ook de kleinere festivals klagen voorlopig niet, maar hier en daar houdt wel iemand een slag om de arm. “Het enthousiasme op onze Facebook-pagina is groot, maar ik voel toch dat de stijgende brandstof- en energieprijzen ook in de hoofden van onze bezoekers spelen”, zegt Patrick Urlings van Atmoz Open Air, het retrodancefeest rond de gelijknamige club van Pat Krimson. Hetzelfde verhaal bij Karel Standaert van Campo Solar en Pieter-Jan Druyts van Booty Rave, een dancefestival dat in het eerste weekend van september plaatsvindt in Kasterlee: “Ik krijg opvallend vaak de vraag wanneer onze ticketverkoop begint en hoeveel alles gaat kosten. Het is duidelijk dat mensen wat meer aan het rekenen slaan om de festivals te bezoeken die ze willen.”

Doordat de festivalzomer vroeg begint, kan die voor sommige bezoekers met een beperkt budget ook vroeg stoppen. Dat kan een probleem worden voor de festivals in augustus en september. Die zijn vorig jaar ook nog grotendeels kunnen doorgaan met het Covid Safe Ticket en kunnen nu minder profiteren van de festivalhonger die er heerst.

Honger, goesting, knaldrang: het zijn woorden die vaak terugkomen in gesprekken met concertorganisatoren. “Wie de afgelopen twee jaar wilde reizen, kon dat, maar een écht festival? Dat is voor de meeste mensen toch drie jaar geleden”, merkt Lode Claes van Leffingeleuren op.

Voor cultuursocioloog Walter Weyns (Universiteit Antwerpen) zijn festivals een uiting van optimisme, een moment van herbronning en ultieme zorgeloosheid, gevoelens die we allemaal kunnen gebruiken in tijden van oorlog en inflatie. “Maar ik wil hier niet zomaar de link leggen tussen de crisis en festivals als moment van escapisme. Bovendien is die ontsnapping dan toch vooral voor de hogere middenklasse bestemd. Een groot deel van de bevolking kan gewoon geen honderden euro’s ophoesten voor een combiticket.”

“Deze hausse zal vroeg of laat stoppen”, zegt Maarten Ruelens van Rock Herk. “Als mensen evenveel tickets kopen terwijl er meer en duurdere kaarten in omloop zijn dan vroeger, dan zullen er onvermijdelijk verliezers zijn”.

Minder volk in de concertzalen

Die verliezers zijn er nu al, in de concertzalen, want hun seizoen overlapt steeds meer met dat van de festivals. “Normaal hebben de clubs hun shows wel zo ongeveer gepromoot wanneer de festivals aan hun communicatie beginnen”, zegt Stijn Snaet van koepelvereniging Event Confederation. “Nu zitten die in elkaars vaarwater, net op het moment dat de coronacijfers opnieuw beginnen te stijgen.”

Tom Vangheluwe van Wilde Westen, de concertwerking die ook Bos Festival organiseert, merkt alvast dat clubshows minder aantrekkelijk zijn geworden. Ook Jan Digneffe van Live is Live hoort alarmverhalen uit die hoek. “Een zaaleigenaar vertelde me onlangs dat hij een uitverkocht concert had georganiseerd waar toch 35 procent van het publiek niet was komen opdagen”, vertelt hij. “Ik lees veel over knaldrang, maar ik denk dat we er nog niet helemaal zijn.”

Iedereen in de eventsector hoopt dat 2022 een fantastische festivalzomer krijgt, maar hier en daar kijkt iemand al met enige vertwijfeling verder vooruit. “In 2023 zal de knaldrang gemilderd zijn en zullen de prijzen zeker niet gedaald zijn”, zegt Gilles De Decker van Paradise City. “Alleen festivals met een trouw publiek of een opvallende line-up zullen dan overleven. En de grote jongens natuurlijk.”

De nieuwe festivals

Unwind

25-26 mei, OLT Rivierenhof, Antwerpen

Gabriel Rios, STUFF., Villagers...

CORE

27-28 mei, Ossegempark, Brussel

Paul Kalkbrenner, Mura Masa, Celeste...

Live is Live

17-19 juni, Zeebrugge

The National, Wilco, dEUS...

HEAR HEAR!

14 augustus, Pukkelpop-terrein, Kiewit

Liam Gallagher, Pixies, Editors...

Doel Festival

17-18 september, Doel

Nog geen line-up bekend

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234