Donderdag 17/10/2019

Dimitri Verhulst

Kennelijk moeten schrijvers nog altijd dankbaar knielen wanneer ze worden uitbetaald met bierbonnen

Beeld © ERIC DE MILDT

Dimitri Verhulst is schrijver van De helaasheid der dingen en van Bloedboek.

Geachte Minister Gatz,

Niet iedereen kan tevreden worden gesteld, en uiteraard mag iedere minister van Cultuur gemor verwachten wanneer de zakelijke en artistieke adviezen worden bekendgemaakt. De koek is klein, cultuur lijkt niet de prioriteit van de Vlaamse overheid en sommigen hebben dus op hun kin te kloppen, dat is de spijtige realiteit. Behoud de Begeerte, niet alleen door uw commissieleden steevast een unieke en belangrijke speler in het veld genoemd, hoort zot genoeg bij die kinnenkloppers. Het kreeg een 'voldoende' op het rapport en kwam in 'categorie 9' terecht, terwijl er maar centen zijn tot en met 'categorie 7'. Zonde.

Ik ben het volkomen eens met de commissieleden die de kwaliteit van de literaire avonden roemen. Die kwaliteit piekt inderdaad zeer hoog, en maakt dat auteurs uit binnen- en buitenland met plezier hun schrijfhonk verlaten om op de podia van BdB de woorden uit hun boeken te laten treden. Het is evenwel zeer pijnlijk voor al deze auteurs om vandaag in de adviezen te lezen dat uw commissie het moeilijk heeft met de 'royale omkadering' van de auteurs. Het klopt, BdB omkadert de auteurs zowel financieel als logistiek zonder meer correct, ik begrijp niet wat daarover te teuten valt. De insinuatie dat schrijvers mortelvette klodders boter bij de vis vangen tijdens een tournee van Saint Amour is bijna vernederend voor ons. Kennelijk moeten schrijvers nog altijd gewoon tevreden zijn dát ze worden gevraagd, gratis reclame voor hun werk nietwaar, en hebben ze dankbaar te knielen wanneer ze worden uitbetaald met bierbonnen en een droge saucijs. Het is niet omdat uitmelkerij van schrijvers helaas de norm is, dat het uitbetalen van een eerlijke vergoeding in vraag gesteld dient te worden.

De verleiding zal groot zijn te denken dat ik hier voornamelijk het eigen spaarvarken knuffel (het zou me toegestaan zijn, de prijs van een boek is in bijna geen twintig jaar meer gewijzigd, onze inkomens kunnen stilaan worden tentoongesteld in Bokrijk), maar ik heb ook mijn bedenkingen bij de kritiek dat BdB opportuniteiten zou laten liggen om aan publieksdifferentiatie te doen. Oink? De toeschouwers zijn voornamelijk blank, geschoold en goed bij kas, aldus de commissie. Krijgen de operahuizen deze opmerking ook op hun boterham? Het lijkt mij sterk dat hier een maatschappelijk probleem in de schoenen van alleen BdB wordt geschoven. Wellicht en uiteraard is er op het vlak van publieksdifferentiatie dringend en dwingend werk aan de winkel, maar dat geldt voor zowel quasi de hele sector als voor de overheid zelf.

Daarnaast heeft BdB al langer dan gisteren de klokken aan het lijf om thema's als armoede, oorlog, emancipatie, vluchtelingen, noem maar op, naar de theaterzalen te brengen. Een kleurenblinde die zal zeggen dat inhoudelijk uitsluitend de waspoederwitte, welstellende mens aan z'n trekken kwam. Ik zal zelfs meer zeggen, BdB is misschien wel het grootste leesbevorderend project van Vlaanderen en zal met z'n plannen voor 'De kleine lettertjes' (een soort Geletterde Mensen voor kinderen) jongeren aanspreken die anders maar uiterst moeizaam met literatuur in aanraking zouden komen, of die afhaken omdat de muffigheid waarmee het boek zo vaak wordt bejegend hen tegenstaat. Een overheid zou blij moeten zijn met zo'n organisatie, het ontlast haar zelfs deels van haar taken. Een dankuwelletje kan daar wel. Maar BdB mag integendeel die plannen nu opbergen want: 'er zijn vragen bij de artistieke noodzaak van de uitbreiding van het concept'.

In de adviezen wordt BdB tevens uitdrukkelijk verweten niet in te zetten op 'nieuw en anders'. Dat klopt niet, om te beginnen. Op het letterlijke vlak: BdB nodigt steevast debuterende, jonge schrijvers uit. En op het vormelijke vlak: indien u terug kon gaan in de tijd, dan zou u merken dat er wel degelijk een evolutie is in het brengen van literatuur op de bühne. Subtiel, en daarom ook zo goed. En enkel indien nodig. Want waarom zou er ook op elke kar van iedere allernieuwste hippigheid moeten worden gesprongen? De core business van BdB is en blijft tot nader order nog altijd literatuur, en goede literatuur hoeft zich niet te draperen met toevallige podiumtendenzen om zich interessant voor te doen. Het is geen wasverzachter die zich met de leugen 'nieuwe formule' in de kijker wenst te wringen.

Wat goed is dient niet overboord te worden gegooid omdat de mode iets anders voorschrijft. Net dat somtijds koppige vasthouden aan kwaliteit maakt dat BdB de norm is in dit vakgebied. Ik kom wel eens op literaire festivals in het buitenland, hoor ook enthousiaste buitenlandse collega's op de planken bij BdB hier bij ons, en ik kan u zeggen, wars van chauvinisme: Behoud de Begeerte is wereldtop. Te imiteren, maar niet te evenaren.

We kunnen trots zijn op ons bier, onze frieten, ons wereldrecord gsm-werpen zo u wil (110 meter, met een Samsung, door Dries Fieremans), maar zeer zeker ook op onze literaire avonden, waarvan alle terzake doende lijnen door Behoud de Begeerte zijn uitgezet. Vlaanderen wil die kwaliteit niet verliezen, geloof me. De lezers niet, de schrijvers niet, en zij die morgen zullen lezen en schrijven ook niet.

Met vriendelijke groet,

Dimitri Verhulst

Mede-ondertekend door 194 schrijvers, zangers, professoren, uitgevers, boekhandelaren en tenoren uit de literaire en culturele wereld.

Dimitri Verhulst

Auteurs
Rodaan Al Galidi, Paul Baeten Gronda , Stella Bergsma, Gie Bogaert, Hans Bogaert, Diane Broeckhoven, Jeroen Brouwers, Herman Brusselmans, Peter Buwalda, Remco Campert, Dimitri Casteleyn, Bart Chabot, Carll Cneut, Patrick Conrad, Toni Coppers, Geertrui Daem, Yannick Dangre, Marc De Bel, Merijn de Boer, Johan de Boose, Kurt De Boodt, Heleen Debruyne, Ellen Deckwitz, Michael De Cock, Saskia de Coster, Jules Deelder, Moya De Feyter, Paul Demets, Gerda Dendooven, Josse De Pauw, Bernard Dewulf, Pat Donnez, Charles Ducal, Pedro Elias, Andy Fierens, Luuk Gruwez, Erik Jan Harmens, Daan Heerma van Voss, Kristien Hemmerechts, Stefan Hertmans, Ingmar Heytze, Maarten Inghels, Suzanne Jansen, Herman Koch, Anton Korteweg, Rachida Lamrabet, Tom Lanoye, Patrick Lateur, Celia Ledoux, Simone Lenaerts, Gwij Mandelinck, Elisabeth Marain, Hugo Matthysen, Paul Mennes, Carmien Michels, Erwin Mortier, Jan Mulder, Tom Naegels, Ramsey Nasr, Leonard Nolens, Cees Nooteboom, Jeroen Olyslaegers, Catherine Ongenae, Griet Op de Beeck, Jamal Ouariachi, Vincent Overeem, Connie Palmen, Gustaaf Peek, Ester Naomi Perquin, Ilja L. Pfeijffer, Anne Provoost, Marc Reugebrink, Marieke Rijneveld, Pjeroo Roobjee, Mirjam Rotenstreich, Mark Schaevers, Roderik Six, Aleksandr Skorobogatov, Lize Spit, Pieter Steinz, Peter Terrin, Jeroen Theunissen, Peter Theunynck, P.F. Thomése, David Troch, Vrouwkje Tuinman, Michaël Vandebril, Joost Vandecasteele, Charlotte Van den Broeck, Walter Van den Broeck, A.F.Th. van der Heijden, Ingrid Vander Veken, Tom Van de Voorde, Adriaan van Dis, Fleur van Groningen, Maud Vanhauwaert, Miriam Van hee, Mirjam van Hengel, Geert van Istendael, Joke van Leeuwen, Nikkie van Lierop, Bart Van Loo, Monika van Paemel, David Van Reybrouck, Christophe Vekeman, Annelies Verbeke, Peter Verhelst, Paul Verrept, Vitalski, Erik Vlaminck, Niña Weijers, Frank Westerman, Tommy Wieringa, Menno Wigman, Hagar Peeters, Marnix Peeters en Anne Vegter.

Muzikanten, acteurs, presentatoren
Roy Aernouts, Esmé Bos, Elise Caluwaerts, Stef Kamil Carlens, Bert Dockx, Gregory Frateur, Wim Helsen, Jef Lambrecht, Anna Luyten, Mauro Pawlowski, Piet Piryns, Dirk Roofthooft, Ellen Schoenaerts, Karlijn Sileghem, Sven Speybrouck, Ellen Ten Damme, Liesa Van der Aa, Tom Van Laere, Paul Van Nevel

Literaire, culturele en academische veld
Kevin Absillis (professor Nederlandse Literatuur Universiteit Antwerpen), Jerry Aerts (directeur deSingel, Antwerpen), Willem Bongers-Dek (adjunct directeur deBuren/redacteur DW B), Hugo Bousset (hoofdredacteur DW B), Sigrid Bousset (programmamaker), Hugo Brems, (prof. em. Nederlandse literatuur KULeuven), Guy Cassiers (regisseur, artistiek leider Toneelhuis Antwerpen), Koen Clement (directeur WPG), Guy Coolen (directeur Transparant), Jacques De Decker (Académie royale de langue et de littérature françaises de Belgique), Hugo De Greef (cultureel ondernemer), Frans De Haes (KANTL), Jozef Deleu (hoofdredacteur Het Liegend Konijn), Patrick de Rynck (voorzitter Vlaamse Auteurs Vereniging), Carl De Stryker (directeur Poëziecentrum), Luc Devoldere (hoofdredacteur Ons Erfdeel), Sylvie Dhaene (directeur Iedereen Leest), Paul Dujardin (directeur Bozar), Ilke Froyen (directeur Passa Porta), Jos Geysels (voorzitter Vlaams Fonds voor de Letteren), Jan Goossens (directeur Festival de Marseille),Sven Grooten (directeur b-architecten), Kris Humbeek (hoogleraar Nederlandstalige literatuur Universiteit Antwerpen), Paul Jambers, Flore Keersmaekers (coördinator Jeugd & Poëzie), Bas Kwakman (directeur Poetry International), An Leenders (directeur Creatief Schrijven), Annemie Leysen, An Renard (directeur Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience), Koen van Bockstael (directeur Vlaams Fonds voor de Letteren), Dorian Van der Brempt (directeur Het Spilliaert Huis), Leen van Dijck (directeur Letterenhuis), André Vandorpe (directeur boek.be), Rik Van Gorp (Erelid KANTL), Bert van Raemdonck (stafmedewerker KANTL), Wim Vanseveren (directeur DeBuren), Dirk Voorhoof (Universiteit Gent, Human Rights Centre), Georges Wildemeersch (prof. em. Nederlandse literatuur, Universiteit Antwerpen), Frank Willaert (hoogleraar UA)

Uitgevers
Robbert Ammerlaan (Hollands Diep), Johan de Koning (De Bezige Bij), Nele Hendrickx (De Geus), Elik Lettinga (Nijgh & Van Ditmar), Joost Nijsen (Podium), Peter Nijssen (Arbeiderspers), Annette Portegies (Querido), Mai Spijkers (Prometheus), Frits van der Meij (Athenaeum-Polak & Van Gennep), André Van Halewyck (Van Halewyck), Rudy Vanschoonbeek (Vrijdag)

Boekhandelaren
Thomas Barbier (De Reyghere, Brugge), Gert Brouns (Limerick, Gent), René Franken (Demian, Antwerpen), Kim Hertogs (Buchbar, Antwerpen), Paul Luyten (Walry, Gent), Bart van Aken (Paard van Troje, Gent)
Steven van Ammel (Passa Porta, Brussel), Johan Vandenbroucke en Ann Meskens (De Zondvloed, Mechelen), Diane Vangeneugden en Katrien Merckx (De Groene Waterman, Antwerpen)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234