Donderdag 12/12/2019

Interview

Kanye West: "Ik heb vaak gedacht aan zelfdoding. Het is altijd een optie"

Beeld EPA

Op zijn achtste plaat, Ye, kijkt Kanye West zijn inwendige en uitwendige demonen in de ogen. Na twee tumultueuze jaren en maanden aan controversiële tweets en uitspraken, legt het zelfverklaarde genie zijn manier van denken bloot. “Mijn fans gaan het niet altijd met me eens zijn, maar ze gaan me niet verlaten.”

Op een namiddag, vroeg vorig jaar, liep Kanye West de living van zijn huis in Californië binnen, en Tony Robbins – de Hulk-achtige motivational speaker met een betonnen glimlach – zat er op hem te wachten.

De maanden voordien was de rapper, producer, modeontwerper en culturele pionier door één van de meest belastende periodes van zijn openbare leven geweest: zijn vrouw was, met een wapen op haar gericht, overvallen, en een reeks grillige concerten volgde. Het eindigde in een verblijf van negen dagen in het UCLA Medical Center. Hij was een puinhoop, en het was eraan te zien.

“Tony kon naar me kijken en... Ik weet niet waarom hij over zelfmoord begon, maar hij zag dat ik heel erg diep zat”, vertelt West. “Ik zat aan de medicatie, mijn schouders hingen naar beneden en mijn vertrouwen was weg, wat het fundament van mijn superkrachten is: want als je over écht zelfvertrouwen beschikt, dan kan niemand je iets maken.”

Robbins, die bekend staat om zijn opruiende seminaries waarbij er over gloeiende kolen wordt gelopen, was naar Californië gehaald door Wests vrouw, Kim Kardashian West, om voor een omslag te zorgen. En dus keek Robbins Kanye West in de ogen, en deelde hij instructies uit. Opstaan, de pose van een krijger aannemen, schreeuwen.

“Ik was me zo bewust van de nanny en de huishoudster dat ik niet wilde dat ze me hoorden schreeuwen in de woonkamer”, aldus West. “Ik denk dat dat een metafoor is voor het bestaan van mensen die het zogezegd goed hebben, maar eigenlijk niet echt goed hebben: ze durven zelfs niet te schreeuwen in hun eigen huis.”

Hij aarzelde. Maar hij schreeuwde.

Het was geen wondermiddel. “Ik voelde me nog steeds erg zelfbewust”, zegt West. “Ik had zelfs mijn zelfvertrouwen nog niet terug.” Maar het was een begin.

Drakenenergie

De laatste twee jaren van Wests leven bevatten wilde periodes van chaos, publieke trauma's, verdelende flirts met partijpolitiek en worstelingen met zijn gezondheid die zich zowel publiek als privé lieten voelen. Hij is het voorwerp geweest van empathie, van enthousiasme, en van beschimping. Voor velen waren zijn omarming van Donald Trump als president en zijn controversiële babbel over slavernij bij TMZ té giftig.

Natuurlijk is het verwerpen van West altijd een essentieel onderdeel van zijn roem geweest, maar qua publieke perceptie is hij nooit radioactiever geweest dan nu. De wereld van vandaag is sceptischer, en minder geduldig. De laatste vijftien jaar gleden de publieke protesten van hem af; vandaag blijven ze plakken.

Maar tijdens twee dagen aan interviews is Kanye kalm, gemeten, bijna zaligmakend, maar ook zelfbewust en bereid de uitdagingen die hij voor zichzelf heeft gecreëerd onder ogen te zien. De laatste weken heeft hij gewerkt aan de release van vijf albums: zijn achtste langspeler, Ye; zijn samenwerking met Kid Cudi, Kids See Ghosts; en platen van Pusha-T, Nas en Teyana Taylor die hij producete.

De meeste van die muziek werd gemaakt in het rustieke, modernistische huis dat hij huurt in Wyoming. Hij kwam er voor het eerst in 2017, na zijn verblijf in het ziekenhuis. “We zijn naar hier gekomen om te genezen”, zei hij eerder. “Om mijn gedachten te ordenen.” Hij zat aan de medicatie, toen – kort daarvoor had men een bipolaire stoornis vastgesteld – maar sindsdien heeft hij “geleerd om niet aan de medicatie te zitten”, om er trots aan te voegen: “Ik heb de laatste zeven dagen maar één pil genomen.”

VS-president Donald Trump en Kanye West. Beeld Getty Images

Een dag eerder had hij een listening party voor Ye georganiseerd, waarvoor hij honderden collega-artiesten heeft ingevlogen, en vertegenwoordigers van de pers, radio en streamingplatformen, om samen te barbecueën en rond een kampvuur te dansen. Als het als een geboorte aanvoelde, was dat nog meer door de weken die eraan voorafgingen. Midden april keerde West terug op Twitter, met hernieuwde kracht. Hij postte een stortvloed aan oude foto's, zelfhulppraat, uitspraken van cultfiguren, updates van zijn kledinglijn en, het meest choquerend van al, voortdurende bekrachtigingen en uitgesproken steun voor Trump, omwille van de 'drakenenergie' die ze gemeen hebben.

Hij vond dat hij een vriend en gelijkgestemde ziel steunde, en zich durfde uitspreken waar anderen het niet durven – zoals zijn gewoonte is, eigenlijk. “Ik had het gevoel dat ik mensen kende, beroemdheden, die voor Trump hadden gestemd en bang waren om te zeggen dat ze hem steunden. Maar ze hadden het wel aan mij verteld, en ik steunde hem, en ik ben niet bang om te zeggen wie ik leuk vind.”

Heb je het gevoel dat er van jou, als succesvolle zwarte man in dit land, verwacht wordt dat je bepaalde culturele of politieke standpunten inneemt?

“O ja, zeker. Toen ik op de middelbare school zat, waren mijn meningen enkel die van mezelf, en misschien van een aantal anderen die op dezelfde manier als ik nadachten.”

Maar nu voel je de druk om voor een grote groep van mensen te spreken?

“Nah. Dat is een retorische, idiote vraag. Ik zou gewoon 'ja' kunnen antwoorden, maar ik spreek voor niemand. Denk je niet dat er een heleboel man-en-vrouwsituaties zijn waar de man voor Trump stemde en de vrouw misschien niet, of omgekeerd?”

Natuurlijk.

“Man, ze irriteerden me mateloos. 'Je moet Hillary steunen. Dat moet je keuze zijn.'”

Dat is wat je familie je vertelde?

“Met familie bedoel ik de wereld – omdat ik zwart ben, omdat ik heel gevoelige muziek maak, omdat ik een heel gevoelige ziel ben, voelde dat aan als een gearrangeerd huwelijk of zo. Terwijl ik gewoon dacht: dat is niet iemand met wie ik wil trouwen. Ik voelde het niet. Ik denk dat ik eigenlijk een betere vader ben omdat ik mijn stem terug heb, ik ben een betere kunstenaar omdat ik mijn stem terug heb. Ik leefde in een of ander universum dat was gecreëerd en ik was vergeten wie ik was. Dat was toen ik in een diepe put zat. Kijk nu in mijn ogen – je ziet geen diepe put.”

Wanneer is die verandering gekomen?

“Door naar buiten te komen, zonder zwaar aan de medicatie te zitten, en mezelf te laten horen, ook al weet ik dat veel kan verliezen... Door mezelf te laten horen en zeggen wat ik voel, zonder er zelfs veel research voor te doen. Als je een politieke mening hebt die té goed geïnformeerd is, is dat alsof je moet leren om jezelf aan te kleden. Terwijl een kind gewoon zegt: dit vind ik leuk. Ik hoor Trump praten, en ik denk: ik vind het leuk hoe dit klinkt. Ook al weet ik dat er mensen zijn die mij leuk vinden, en haten wat hij zegt.”

Maar als hij zegt dat hij geen moslims meer wil toelaten, vind je het leuk hoe dat klinkt?

“Nee, ik ben het niet met al zijn maatregelen eens.”

Kladversies

Kanye is in een voortdurende staat van zelfcorrectie. Meer dan eender welke andere beroemdheid van zijn allure, deelt Kanye de kladversies van zijn gedachten. Als hij bekend was geworden via technologie, in plaats van muziek – als hij wit was geweest, in plaats van zwart – werd hij misschien bekeken als een aimabele, eigenaardige futurist, geen voortdurende oproerkraaier. “Het moet mogelijk zijn om onverantwoordelijk te zijn”, zegt West. “Dat is één van de grote privileges van een kunstenaar. Een kunstenaar moet op een bepaalde manier onverantwoordelijk zijn, zoals een driejarige.”

Ook al is dit het soort gedrag waardoor West als 'inconsequent' wordt gelabeld, dan nog is het misschien wel zijn meest permanente eigenschap. Hij is van nature uit eerlijk, hij praat op een manier die bijna choquerend ongebonden is. Je kunt bijna zien hoe hij een nieuwe gedachte in het publieke domein zwiert, en dan even afstand neemt en bekijkt of ze wordt omarmd of neergesabeld.

Die aanpak is, over het algemeen, niet te verzoenen met een wereld waarin de media elk moment vastleggen en ontleden, op zoek naar pijnlijke tekortkomingen. Toch heeft dat Wests methodes niet veranderd. Niet lang na zijn Twitter-storm van april, postte West op zijn website een lang interview met de zure New Yorkse radiohost Charlamagne Tha God. Het toonde West op zijn scherpst, op zijn helderst, en het deed vermoeden dat er rustigere tijden aankwamen.

Of niet. “Ik had het gevoel dat er nog iets ontbrak”, aldus West. “Ik had een instinctief gevoel dat ik naar TMZ moest gaan.” De West die op de dagelijkse tv-show van TMZ verscheen, is veel bekender: losjes, provocatief, zoekend. Het belangrijkste, en het meest alarmerende dat hij toen zei, was dat 400 jaar aan slavernij “een keuze lijkt”.

Voor West is wat er op TMZ gebeurde te wijten aan een verkeerde woorden, niet aan verkeerde gedachten. “Ik zei dat het idee van iemand die 400 jaar aan iets vasthoudt voor mij klinkt – klinkt – als een keuze. Ik heb nooit gezegd dat het een keuze is. Ik heb nooit gezegd dat de slavernij zelf – mensen die worden vastgeketend – een keuze was.”

Hij lijnt de weg uit naar de vlammenzeeën waarin hij meer dan eens terechtkomt. “Ik denk iets extreems: dan verfijn ik het, verfijn ik het, verfijn ik het. Zo geraak ik er uiteindelijk, maar ik moet het meest extreme concept mogelijk bedenken.”

Maar zijn passage bij TMZ vermorzelde alle goodwill die West eerder op de dag had verzameld. Als zijn zwarte fans hem verlaten, is dat dan iets waarvan hij denkt te kunnen herstellen, of is het dodelijk? “Dat gaat niet gebeuren”, zegt hij. “Ze gaan het niet altijd met me eens zijn, maar ze gaan me niet verlaten.”

Epifanie

Ye is een album dat kwetsbaarheid toont, Wests rauwste album sinds 808s & Heartbreak. Het rekent af met mentale stoornissen en met de gevolgen van zijn publieke gedrag. Acht dagen voor de release, vertelt West, had hij nog niets van de teksten van Ye geschreven. En toch ging hij Deadpool 2 bekijken. Twee keer.

De meest ver dragende teksten van deze periode uit Wests carrière gaan misschien wel over mentale gezondheid. Op 'Yikes' kondigde hij aan de diagnose van bipolaire stoornis aan. “That's my superpower”, schreeuwt hij, rapt hij. “Ain't no disability/I'm a superhero! I'm a superhero!” En op Ye's opener, 'I Thought About Killing You', worden de wolken nog donkerder: “Today I thought about killing you, premeditated murder/I think about killing myself/And I, I love myself way more than I love you.” In welke mate is dat letterlijk, en in welke mate is dat een metafoor? “Ik heb vaak gedacht aan zelfdoding. Het is altijd een optie. En ik overweeg alle opties.” Later zegt hij: “Ik heb nu een epifanie. Ik heb het niet gedaan, maar ik heb het wel helemaal uitgedacht. Maar als ik het niet helemaal had uitgedacht, was er misschien een grotere kans geweest dat het was gebeurd.”

West werkt ook vaak samen met songwriters – iets dat zelden openlijk wordt bediscussieerd, omdat het als ketterij wordt beschouwd. Maar nu hij veel transparanter wordt, deelt hij in alle rust de details. “Het is ongelooflijk hoe we daar zitten en nadenken, en verder nadenken, en dan herschrijven en herschrijven en herschrijven”, zegt hij over zijn studiosessies. “Het is geen goocheltrucje, hoor.”

Sinds hij het ziekenhuis verliet, heeft West notities gemaakt over zijn ervaringen en zijn gevoelens. Voor Ye heeft hij die notities aan verschillende songwriters gegeven, zodat hij hem helpen om zijn gedachten te structureren. Veel van hen zijn mensen met wie hij al jaren werkt, en die hij blindelings vertrouwt. CyHi the Prynce is, volgens hem, één van de besten om de juiste vorm te vinden. De regel in 'All Mine' over Stormy Daniels komt van Consequence. “Sometimes I take all the shine/Talk like I drank all the wine”, uit 'Ghost Town', is een bijdrage van Malik Yusef.

Beeld RV

Nadat hij Cardi B “I gotta stay out of Gucci/I'm finna run out of hangers” hoorde rappen op haar song 'Drip', zocht West haar co-auteur, Pardison Fontaine op, en nodigde hij hem uit in Wyoming. “Ik dacht gewoon: dat is is iets dat ik had kunnen bedenken, en graag had gezegd.” West kan de woorden en flows van andere rappers heel 'Yeezy' vinden, en hij gebruikt ze vrij als inspiratie. Hij bouwt zijn publieke, creatieve zelf uit alle deeltjes die hem ter beschikking staan.

Eén van de meest ontroerende nummers op Ye is 'Wouldn't Leave', waarin West suggereert dat zijn passage bij TMZ zijn huwelijk in gevaar had gebracht. En dat terwijl Kim Kardashian West, met wie hij trouwde in 2014 en inmiddels drie kinderen heeft – de vijfjarige North, de tweejarige Saint en de vijf maanden oude Chicago – de meest stabiele kracht is geweest tijdens zijn tumultueuze periode. “Er was een moment, na TMZ, misschien een week later, dat ik het gevoel had dat onze energielevels heel laag waren. Ik belde verschillende familieleden op en vroeg hen: 'Dacht Kim erover na om me te verlaten na TMZ?”, herinnert West zich. “Dat was een diep gesprek.”

Zoals veel van de songs op Ye, heeft 'Wouldn't Leave' betrekking op het persoonlijke en het professionele, op micro- en macro-niveau, op individueel vlak en op universeel vlak. West brengt niet alleen een serenade aan zijn echtgenote, maar ook aan de fans die hem blijven bijstaan tijdens zijn zwaarste periode.

Of, zoals hij rapt op 'No Mistakes': “For all my dogs that stayed down, we up again.

Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op de website zelfmoord1813.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234